Dergiler / Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi / 2005 / Sayı: 34

Biyografik Bilgi ve Şiir Eleştirisi Açısından "Çehar Makale"

Biographical Data and Poetry Criticism Through "Çehar Makale"

Sayfa
145–169
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Eser, bir taraftan XII. yüzyıl Türk saray hayatı hakkında bilgi vermesi, diğer taraftan eleştiri terminolojisi ve tezkirecilik geleneği açısından büyük önem arz etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özet Asıl adı Mecma‘u’n-Nevâdir olan ve Çehâr Makâle ismiyle bilinen eser, Nizâmî-i ‘Arûzî (ö.H.552/M.1157)’ye aittir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çehâr Makâle’nin ikinci bölümü, Fars edebiyatında kaleme alınan ilk tezkiredir.
💡
Sonuç & Katkı:Eser, bir taraftan XII. yüzyıl Türk saray hayatı hakkında bilgi vermesi, diğer taraftan eleştiri terminolojisi ve tezkirecilik geleneği açısından büyük önem arz etmektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:tarih · history

Özet

Özet Asıl adı Mecma‘u’n-Nevâdir olan ve Çehâr Makâle ismiyle bilinen eser, Nizâmî-i ‘Arûzî (ö.H.552/M.1157)’ye aittir. Çehâr Makâle’nin ikinci bölümü, Fars edebiyatında kaleme alınan ilk tezkiredir. XV. yüzyıl Herat Tezkirecilerinin de değindiği gibi Çehar Makâle, yazılan tezkirelere birçok açıdan model olmuştur. Makalede bu tezkirenin hem biyografik bilgi açısından, hem de şiir eleştiri açısından çözümlemesi yapılmıştır. Eser, bir taraftan XII. yüzyıl Türk saray hayatı hakkında bilgi vermesi, diğer taraftan eleştiri terminolojisi ve tezkirecilik geleneği açısından büyük önem arz etmektedir.

Abstract

The work famous with the name of Mecm’u’n-Nevadir is actually named as Çehar Makale that belongs to Nizâmî-i ‘Arûzî (ö.H.552/M.1157). Çehar Makale features to be the first tezkire penned in Persian Literature. Parallel to the significations of tezkire-writers in Herat in XV. century, Çehar Makale executes to be the prototype of this particular literary genre. In the following article, this precious work has been analyzed in terms of both biographical data and poetry criticism criteria. Notwithstanding Arûzî’s preference of Turkish palace life throughout the work, he immensely contributed to the development of the particular tezkire-writing tradition, especially by means of his coinage of new phrases for the terminology of criticism.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÇETİNDAĞ, Y. (2005). Biyografik Bilgi ve Şiir Eleştirisi Açısından "Çehar Makale". Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 34, 145–169. https://ajindex.com/articles/353161

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. AHMED b. Ömer b. Alî, Nizâmî-i ‘Arûzî-i Semerkandî (h.1345/1927), Kitâb-ı Çehâr Makâle, Makâle-i Devvom, Berlin, 30-62.
  2. ÇETİNDAĞ, Yusuf (2002), Ali Şîr Nevâî’nin Batı Türkçesi Divan Edebiyatına Tesiri (XVI. Yüzyıl Sonuna Kadar), Basılmamış Doktora Tezi, Gazi Ü- niversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsi, Ankara.
  3. ÇETİNDAĞ, Yusuf (2002), “Şiir Eleştirisi Açısından Devletşah Tezkiresi”, Akademik Araştırmalar Dergisi, 14, 187-202.
  4. H.MASSE (1976), “Nizâmî Arûzî”, Milli Eğitim Bakanlığı İslam Ansiklopedisi, VIII, 328. ŞAFAK, Yakup (1993), “Çehâr Makâle”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, VIII, İstanbuL, 248. TOKMAK, A.Naci (2000), “İran”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, XXII, İstanbul, 417.