Dergiler / Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi / 2006 / Sayı: 39

Moğol ve Türk-İslam Devletlerinde Suyurgal Uygulaması

The Application of the Suyurgal System Among the Mongols and the Turkish-Islamic States

Sayfa
195–218
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Safevîler döneminde ise bu müesseseye sınırlandırılma getirilerek yerini tiyul almıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Uygurca'da suyurgamak sözünden alınan suyurgal kelimesi, hükümdarın bir kimseye bağış ya da hibede bulunmasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Suyurgalın belirgin olan özelliği irsen intikal etmesidir.
💡
Sonuç & Katkı:Safevîler döneminde ise bu müesseseye sınırlandırılma getirilerek yerini tiyul almıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Uygurca'da suyurgamak sözünden alınan suyurgal kelimesi, hükümdarın bir kimseye bağış ya da hibede bulunmasıdır. Suyurgalın belirgin olan özelliği irsen intikal etmesidir. Suyurgal uygulaması Moğollar'ın İran'ı ele geçirmelerinden sonra oldukça yaygınlaşmıştır. Suyurgal olarak verilen arâzi mülk olarak şahsa geçmekte idi. Suyurgal sistemi, toprak sahipliğinin gelişmesi sonucu ortaya çıkmış, Azerbeycan, İran ve komşu ülkelerin feodalleşme sürecinde önemli rol oynamıştır. Suyurgal müessesesi Moğollar, Timurlular, Kara-Koyunlular ve Ak-Koyunlular döneminde yaygın olarak kullanılmıştır. Safevîler döneminde ise bu müesseseye sınırlandırılma getirilerek yerini tiyul almıştır.

Abstract

The word ‘suyurgal’, derived from the word "suyurgamak" in Uighur, denotes a grant or a gift that best wowed by a sovereign. The most evident characteristic of ‘suyurgal’ was the transfer of it by inheritance. Application of ‘suyurgal’ became widespread after the Mongols conquered Iran. The land granted as ‘suyurgal’ was passing to its new holder as a real estate. The ‘suyurgal’ system resulted from the development of the land ownership; that system played an important role in the process of making Azerbaijan, Iran and other neighbouring countries feudal. The ‘suyurgal’ institution became widespread during the period of the Mongols, the Timurids, the Qara-Qoyunlu and the Aq-Qoyunlu. As for the reign of the Safawids, they set a limit to that system and the "tiyul" took its place.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

PAYDAŞ, K. (2006). Moğol ve Türk-İslam Devletlerinde Suyurgal Uygulaması. Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 39, 195–218. https://ajindex.com/articles/353041

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. ABBAS AL AZZAVİ (1939), Târîhu'l-Irak beyne İhtilâleyn el-Hükûmat el- Türkmâniyye, c. III, Bağdat. ABDÜRREZAK-I SEMERKANDÎ, (1360), Matla'ı Sa'deyn ve Mecma'ı Bahreyn, c. II/I, yay. Muhammed Şefi, Lahor. AHMED B. HÜSEYİN B. ALİ-İ KÂTİB, (1345), Tarih-i Cedid-i Yezd, yay. İrec Afşar, Tahran. AHMET ZEKİ VELİDİ, (1931), "Moğollar Devrinde Anadolu'nun İktisadî Vaziyeti", Türk Hukuk ve İktisat Tarihi Mecmuası, c. I, İstanbul.
  2. AKA, İsmail, (1991).
  3. Timur ve Devleti, Ankara.
  4. AKA, İsmail, (1994),
  5. Mirza Şahruh ve Zamanı, Ankara.
  6. AKA, İsmail, (2001), İran'da Türkmen Hâkimiyeti, Ankara. ANONYMOUS, (1943),
  7. Tadhkırat al-Muluk, Translated and explained by V. Minorsky, London AUBİN, Jean (1965), "Un Soyurghal Qara-Qoyunlu Concernant Le Buluk De Bawanat-Harat-Marwast", Documents from Islamic Chanceries, Oxford. BUSSE, H.(1959), Untersuchungen zum Islamischen Kanzleiwesen an Hand Turkmenischer und Safewidischer Urkunden, Cairo. DENY, J. (1957), Un Soyurgal Du Timuride Sahruh", Journal Asiatique, CCXLV, Paris. DEVLETŞAH, (1977), Tezkiretü'ş-Şuarâ, çev. Necati Lugal, c. II, İstanbul.
  8. DOERFER, Gerhard (1965), Türkische Und Mongolische Elemente im Neupersichen, I, Wiesbaden. EBÛ BEKR-İ TİHRANÎ, (1993), Kitâb-ı Diyarbekriyye, yay. Necati Lugal-Faruk Sümer, Ankara;
  9. Türkçe çev. Mürsel Öztürk (2001), Ebu Bekr-i Tihranî Kitabı Diyarbekriyye, Ankara. EFENDİYEV, (1979), O. A., ''Institut Suyurgal Tsentrallistıskaya Politika Praviteley Akkoyunlu i Pervıh Sefevidov'' Formi Feodalnoy Zemelnoy Sobstvennosti i Vladeniya na Blijnem i Srednem Vostoke. Bartoldovskiye Çteniya 1975, İzdatelstvo Nauka Glavnaya Redaktsiya Vostoçnoy Literaturı, Moskova. EMİN, Şemis Şerik (1357), Ferheng-i İstilâhât-i Dîvân-i Devrân-i Moğul, Tehran. FERZELİYEV, Şahin, Azarbaycan XV-XVI. Eserlerde, Bakü 1983, s. 77. FRAGNER, Bert "Social and Internal Economic Affairs", CHI, Vol. VI, edited by Peter Jackson, GAFFARÎ, (1343), Tarih-i Cihan-ârâ, Neşr. Hasan-ı Nerakî, Tehran. GÖKALP, Ziya, (1976),
  10. Türk Medeniyeti Tarihi, Hazırlayanlar: İsmail Aka-Kâzım Yaşar Kopraman, İstanbul. GIYASÜDDİN HONDMİR, (1333), Habibu’s-Siyer, yay. Celâleddin-i Humayî, Tehran. Hasan-ı Rumlu, (1349), Ahsenü’t-Tevârih, c. XI, Neşr. Abdülhüseyn-i Nevâî, Tehran 1349. HASAN-I RUMLU, (1357), Ahsenü’t-Tevârih, Neşr. Abdülhüseyn-i Nevâî, c.XII, Tehran. HÂFIZ-I EBRÛ (1317), Zubdetü't Tevârih, yay. Hanbaba Beyani, Tehran. HAMDALLAH MUSTAWFİ, (1915), Nuzhat-al-qulub, edited by G.Le Strange, London. HİNZ, Walther (1990), ''İslâm'da Ölçü Sistemleri'', Tür