Áóë ìàêàëàäà æөндөмө парадигмасынын ìîðôîëîãèÿëûê ìîäåëè æ¼í³íä¼ã³ òåîðèÿëûê ìàñåëå èëèêò¼¼ã¼ àëûíãàí. Ìûíäà êûðãûç æàíà ò³ðê òèëäåðèíäåãè æөндөмө парадигмасынын типтери: жөнөкөй жана татаал жөндөлүш æөнүндө сөз болот. Түркологиялык адабияттардагы жөндөлүш типтеринин парадигмасы боюнча окумуштуулардын пикирлери, àíäàãû ¼çã¼÷¼ë³êò¼ð, êîíöåïòóàëäûê êàðàìàêàðøûëûêòàð ì³í¼çä¼ëөт. Ìàêàëàäà түрк тилинде да, кыргыз тилинде да III жак таандык мүчөлүү сөздөр жөндөлгөндө кыйыр жөндөмөдөн мурда аталган мүчө өзүнүн баштапкы турпатына келип, татаал жөндөлүштүн эрежеси дал ошол баштапкы турпатка карата аракетке келери àéòûëàò.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Áóë ìàêàëàäà æөндөмө парадигмасынын ìîðôîëîãèÿëûê ìîäåëè æ¼í³íä¼ã³ òåîðèÿëûê ìàñåëå èëèêò¼¼ã¼ àëûíãàí. Ìûíäà êûðãûç æàíà ò³ðê òèëäåðèíäåãè æөндөмө парадигмасынын типтери: жөнөкөй жана татаал жөндөлүш æөнүндө сөз болот. Түркологиялык адабияттардагы жөндөлүш типтеринин парадигмасы боюнча окумуштуулардын пикирлери, àíäàãû ¼çã¼÷¼ë³êò¼ð, êîíöåïòóàëäûê êàðàìàêàðøûëûêòàð ì³í¼çä¼ëөт. Ìàêàëàäà түрк тилинде да, кыргыз тилинде да III жак таандык мүчөлүү сөздөр жөндөлгөндө кыйыр жөндөмөдөн мурда аталган мүчө өзүнүн баштапкы турпатына келип, татаал жөндөлүштүн эрежеси дал ошол баштапкы турпатка карата аракетке келери àéòûëàò.
📊
Temel Bulgular & Veri:Áóë ìàêàëàäà æөндөмө парадигмасынын ìîðôîëîãèÿëûê ìîäåëè æ¼í³íä¼ã³ òåîðèÿëûê ìàñåëå èëèêò¼¼ã¼ àëûíãàí. Ìûíäà êûðãûç æàíà ò³ðê òèëäåðèíäåãè æөндөмө парадигмасынын типтери: жөнөкөй жана татаал жөндөлүш æөнүндө сөз болот. Түркологиялык адабияттардагы жөндөлүш типтеринин парадигмасы боюнча окумуштуулардын пикирлери, àíäàãû ¼çã¼÷¼ë³êò¼ð, êîíöåïòóàëäûê êàðàìàêàðøûëûêòàð ì³í¼çä¼ëөт. Ìàêàëàäà түрк тилинде да, кыргыз тилинде да III жак таандык мүчөлүү сөздөр жөндөлгөндө кыйыр жөндөмөдөн мурда аталган мүчө өзүнүн баштапкы турпатына келип, татаал жөндөлүштүн эрежеси дал ошол баштапкы турпатка карата аракетке келери àéòûëàò.
💡
Sonuç & Katkı:Áóë ìàêàëàäà æөндөмө парадигмасынын ìîðôîëîãèÿëûê ìîäåëè æ¼í³íä¼ã³ òåîðèÿëûê ìàñåëå èëèêò¼¼ã¼ àëûíãàí. Ìûíäà êûðãûç æàíà ò³ðê òèëäåðèíäåãè æөндөмө парадигмасынын типтери: жөнөкөй жана татаал жөндөлүш æөнүндө сөз болот. Түркологиялык адабияттардагы жөндөлүш типтеринин парадигмасы боюнча окумуштуулардын пикирлери, àíäàãû ¼çã¼÷¼ë³êò¼ð, êîíöåïòóàëäûê êàðàìàêàðøûëûêòàð ì³í¼çä¼ëөт. Ìàêàëàäà түрк тилинде да, кыргыз тилинде да III жак таандык мүчөлүү сөздөр жөндөлгөндө кыйыр жөндөмөдөн мурда аталган мүчө өзүнүн баштапкы турпатына келип, татаал жөндөлүштүн эрежеси дал ошол баштапкы турпатка карата аракетке келери àéòûëàò.
Áóë ìàêàëàäà æөндөмө парадигмасынын ìîðôîëîãèÿëûê ìîäåëè æ¼í³íä¼ã³ òåîðèÿëûê ìàñåëå èëèêò¼¼ã¼ àëûíãàí. Ìûíäà êûðãûç æàíà ò³ðê òèëäåðèíäåãè æөндөмө парадигмасынын типтери: жөнөкөй жана татаал жөндөлүш æөнүндө сөз болот. Түркологиялык адабияттардагы жөндөлүш типтеринин парадигмасы боюнча окумуштуулардын пикирлери, àíäàãû ¼çã¼÷¼ë³êò¼ð, êîíöåïòóàëäûê êàðàìàêàðøûëûêòàð ì³í¼çä¼ëөт. Ìàêàëàäà түрк тилинде да, кыргыз тилинде да III жак таандык мүчөлүү сөздөр жөндөлгөндө кыйыр жөндөмөдөн мурда аталган мүчө өзүнүн баштапкы турпатына келип, татаал жөндөлүштүн эрежеси дал ошол баштапкы турпатка карата аракетке келери àéòûëàò.
Abstract
In this article the morphological model of case endings has been studied. In this manner, case endings in Kyrgyz and Turkish languages have also been compared in each other. Scientist have different point of view in Turkish literature about case endings. Article also examines the phonetic changes occurred in third possessive suffix when get case endings.
ÑÀÃÛÍÁÀÅÂÀ, Á. (2006). ТҮРКОЛОГИЯЛЫК АДАБИЯТТАРДАГЫ ЖӨНДӨЛҮШ ТИПТЕРИНИН ПАРАДИГМАСЫ ТҮРК ЖАНА КЫРГЫЗ ТИЛДЕРИ. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 16, 101–108. https://ajindex.com/articles/3530
САДЫКОВ Т. Проблемы моделирования тюркской морфологии. Фрунзе, 1977. 59-б. ERGIN M. Türk Dil Bilgisi: Boğaziçi yayınları, İstanbul, 1981.
AKSAN, D. Sözcük Türleri. I. II. -Ankara: 1982. - GENCAN, T., Nejat, Dilbilgisi, Yirmi Yedinci Basım, İstanbul, 1992. БАТМАНОВ И.А. Грамматика киргизского языка. –Вып.II. Имена.-Казань: 1939. ДМИТРИЕВ Н.К. Строй тюркских языков. М. 1962. КОНОНОВ А. Н. О фузии в тюркских языках//Структура и история в тюркских языках. –М., 1971. КОНОНОВ А. Н. Грамматика современного турецкого языка. -М.,-Л., 1956. САДЫКОВ Т. Теоретические основы кыргызской фонологии и морфологии. АДД. Алматы, 1995. 25-29-б. A.Vongabin, (çev.) Mehmet Akalin, Eski Türkçenin grameri, Ankara, 1988.