Dergiler / Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi / 2009 / Sayı: 51

Geleneksel Türk Gölge Oyununda Ana Tipler ve Dil Yergisi

Main Types and Satire in Language in the Traditional Turkish Shadow Puppet Play

Sayfa
13–32
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada eldeki veriler değerlendirilerek hem Karagöz'ün hem de Hacivat'ın tek yönlü (yalnızca iyi veya yalnızca kötü) tipler olmadığı ve Karagöz üzerinden Hacivat'a yönelik bilinçli bir dil yergisi bulunmadığı gösterilmeye çalışılmıştır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Geleneksel Halk Tiyatrosunun sevilen bir kolu olan Karagöz, seyirci gözünde, geçmişteki büyüsünü kaybetmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmacılarsa, Karagöz'e bugün de aynı ilhamla yaklaşmakta; hayal önemli bir inceleme konusu olarak görülmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada eldeki veriler değerlendirilerek hem Karagöz'ün hem de Hacivat'ın tek yönlü (yalnızca iyi veya yalnızca kötü) tipler olmadığı ve Karagöz üzerinden Hacivat'a yönelik bilinçli bir dil yergisi bulunmadığı gösterilmeye çalışılmıştır
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Geleneksel Halk Tiyatrosunun sevilen bir kolu olan Karagöz, seyirci gözünde, geçmişteki büyüsünü kaybetmiştir. Araştırmacılarsa, Karagöz'e bugün de aynı ilhamla yaklaşmakta; hayal önemli bir inceleme konusu olarak görülmektedir. Fakat Türk gölge oyunu, tehlikeli bir mevzudur. Çünkü meydanın muzip oyuncusu Karagöz'e duyulan sevgi, kimi zaman bilimsel görüşlere de nüfuz etmekte; zaman zaman nesnellik ortadan kalkabilmektedir. Nitekim bazı araştırmacılar, Karagöz'ün Türk'ü ve Türklüğü temsil ettiğini; tüm davranışlarıyla olduğu gibi diliyle de örnek bir tip olduğunu savunmuşlardır. Onlara göre; bu sevimli gölge, Hacivat'ın; onun şahsında da aydının yabancı ifadelerle dolu dilini sistemli bir şekilde eleştirmektedir. Bu taraftarlık, doğal olarak karşıt görüşü de beraberinde getirmiştir. Neticede kimileri de, Hacivat'ın safında yer almış ve onu örnek karakter olarak göstermiştir. Bu çalışmada eldeki veriler değerlendirilerek hem Karagöz'ün hem de Hacivat'ın tek yönlü (yalnızca iyi veya yalnızca kötü) tipler olmadığı ve Karagöz üzerinden Hacivat'a yönelik bilinçli bir dil yergisi bulunmadığı gösterilmeye çalışılmıştır

Abstract

Karagöz, the most favorite branch of traditional Turkish folk theatre, has lost its long-lasting charm in the eye of the audience. Re-searchers, however, are still attracted to Karagöz with the same sense of inspiration, and the shadow puppet theatre continues to be a sig-nificant area of research. However, Turkish shadow puppet theatre is a complex subject. Sympathy towards the Karagöz character - who is the teaser of the arena - sometimes influences scientific views, hence causing the disappearance of objectivity. Some researchers claim that the Karagöz character represents Turks and Turkishness and that he is a model in terms of behavior and language use. According to them, this charming shadow systematically criticizes Hacivat and on his be-half the intellectuals whose language is full of foreign expressions. Such a dedication to Karagöz has naturally invited opposite views too. Some researchers have preferred to be on Hacivat's side and chosen Hacivat as a model character. This study examines all the information at hand and demonstrates that neither Hacivat nor Karagöz represents a one-sided character (either good or bad) and that Karagöz does not sys-tematically criticize the language of Hacivat.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

COŞAR, A. M., USTA, Ç. (2009). Geleneksel Türk Gölge Oyununda Ana Tipler ve Dil Yergisi. Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 51, 13–32. https://ajindex.com/articles/352941

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Ahmet Rasim (1969). Muharrir Bu Ya. Ankara:
  2. Milli Eğitim Basımevi. And, Metin (1977). Dünyada ve Bizde Gölge Oyunu. Ankara:
  3. TİB Yay. And, Metin (1983). Türk Tiyatrosunun Evreleri. Ankara:
  4. Turhan Kitabevi.
  5. Banarlı, Nihat Sami (1997). Resimli Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul:
  6. Milli Eğitim Ba- sımevi. Bayrav, S.; Yerguz, İ. (2001). Okuma Anlama Yorumlama-Bir Yaklaşım Denemesi: Multilingual Yay. Boratav, Pertev Naili (1992). 100 Soruda Türk Halk Edebiyatı. İstanbul:
  7. Gerçek Yayınevi.
  8. Bergson, Henri (1996). Gülme. çev. Yaşar Avunç. İstanbul:
  9. Ayrıntı Yay. Chiaro, Delia (1996).
  10. The Language of Jokes. London. Coşar, M.; Usta, Ç. (2006). "Karagöz ve Hacivat. Birer Gölge midir?" Mavi Atlas. 60- 68. Çiftçi, Mehmet (1998). "Klâsik İslâm Edebiyatında Hiciv ve Mizah." Atatürk Üniversi- tesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. 10: 139-162.
  11. Demircan, Ömer (1999). "Hacivat-Üçgeni ve Özleştirme". Türk Dili Dergisi. 74: 17- 21. Dökmen, Üstün (1995). İletişim Çatışmaları ve Empati. İstanbul:
  12. Sistem Yay. Erişen, Satı (2006). "Karagöz'e Ezgi". http://www.halksahnesi.org/incelemeler/karagoz/ karagoz.htm (12. 02. 2006).
  13. Felek, Burhan (1977). Geçmiş Zaman Olur ki. Karagözname. hzl. Ünver Oral. Nr. 170: 131-132.
  14. Georgeon, François (2000). "Osmanlı İmparatorluğu'nda Gülmek mi?" Doğu'da Mizah, çev. Ali Berktay. Nr. (1408): 79-101
  15. Göktaş, Uğur (1983). "Milli Gölge Oyunumuz Karagöz." Sanat Dünyamız Dergisi. 26: 28-31.
  16. Hatemi, Hüsrev (1996). "Hacivat'tan Özür Dilemek." Osmanlı Tarih/ Medeniyet/ Kültür Ansiklopedisi. C. I. İstanbul: 124-125
  17. Koestler, Arthur (1997). Mizah Yaratma Eylemi. İstanbul: İris Mizah Yay. http://www.kulturturizm.gov.tr/portal/turizm_tr.asp?belgeno=4541 (Erişim Ta- rihi: 25.02.2006)
  18. Kudret, Cevdet (1969). Karagöz-2. Ankara:
  19. Bilgi Yay. Kudret, Cevdet (1970). Karagöz-3. Ankara:
  20. Bilgi Yay. Kudret, Cevdet (1992). Karagöz-1. Ankara:
  21. Bilgi Yay. Kudret, Cevdet (1997). Edebiyat Kapısı. İstanbul:
  22. Yapı Kredi Yay. Kutay, Cemal (1970). Ağlamamak İçin Nelere Gülerlerdi? İstanbul:
  23. Sile Matb. Morreall, John (1997). Gülmeyi Ciddîye Almak. çev. Kubilay Aysevener-Şenay Soyer, İstanbul:
  24. İris Mizah Kültürü Yay. Nesin, Aziz (2001). Cumhuriyet Dönemi Türk Mizahı. İstanbul:
  25. Adam Yay. Nicolas, Michéle (2000). "Karagöz'de İnsanlık Komedyası." Doğu'da Mizah. çev. Ali Berktay. Nr. (1408): 65-78
  26. Nutku, Özdemir (1985). Dünya Tiyatro Tarihi. İstanbul:
  27. Remzi Kitabevi.
  28. Oral, Ünver (2002). Karagöz Oyunları. İstanbul:
  29. Kitabevi Yay. Öngören, Ferit (1998). Cumhuriyetin 75. Yılında Türk Mizahı ve