Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu çalışmada DİSK’in ilk yıllarını -kuruluş sürecinden 15-16 Haziran’a- bir bölümü ilk kez kullanılacak kaynaklara dayanarak ele almaya ve az bilinen kuruluş ve varoluş yıllarının DİSK’in geleceğine etkisi tartışmaya çalışacağım.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) 50 yılını tamamladı. DİSK, Türkiye işçi sınıfının müstesna yılları olan 1960’ların ikinci yarısının ruhuyla doğdu. Kuruluşu, Türkiye’nin tarım toplumundan sanayi kapitalizmine, kırdan kente büyük bir toplumsal dönüşüm sürecinde, 1961 Anayasası’nın demokratik hukuk devleti olanakları içinde ve büyük siyasal gerilimlerin ortasında gerçekleşti. DİSK, kamu işletmelerinde örgütlenen Türk-İş’ten farklı olarak yükselen sanayi kapitalizminin sonucu olarak görülebilir. Bu bağlamda, DİSK’in özgün yanı, dönemin en büyük ama güdümlü sendikal örgütü olan Türk-İş’e karşı sınıf sendikacılığının ehil temsilcisi olarak doğmasıdır. DİSK kuruluşunun hemen ardından ana akım siyasetin ve ana akım sendikacılığın ve sermayenin taarruzuna uğradı. Ancak DİSK’in kuruluş sonrasındaki birkaç yıl içinde kalıcı olduğu anlaşıldı. Gerek özel sektör işçilerinin DİSK üyesi sendikalara teveccühü, gerekse DİSK’in işçi hakları mücadelesinde güven veren tutumu DİSK’in tutunmasını sağladı. DİSK üye hacminin başlangıçtaki sınırlılığına rağmen, kuruluşunun ardından sendikal hareket içinde kalıcı bir yer edinmeyi başardı ve Türkiye’de sınıf sendikacılığının uzun soluklu örneği olabildi. DİSK’in ilk yılları Türkiye’nin ve Dünya’nın siyasal ve sosyal açıdan gerilimli bir dönemine denk gelmiştir. DİSK’i kuran sendikacıların ezici çoğunluğu Türkiye İşçi Partisi’nin (TİP) de (1961) kurucusuydu. Ancak ne yazık ki DİSK kurulduktan kısa süre sonra TİP’in yükselişi yerini gerilemeye bırakmıştır. Tarihin cilvesi o ki, DİSK yükselirken TİP güç kaybedip geriliyordu. DİSK sadece ülke siyasetinin değil yakın ilişki içinde olduğu TİP’in ve solun iç sorunlarının ağırlığını da hissetti. Bu çalışmada DİSK’in ilk yıllarını -kuruluş sürecinden 15-16 Haziran’a- bir bölümü ilk kez kullanılacak kaynaklara dayanarak ele almaya ve az bilinen kuruluş ve varoluş yıllarının DİSK’in geleceğine etkisi tartışmaya çalışacağım.
Abstract
Established in 1967, the Progressive Trade Union Confederation of Turkey (DİSK) has completed its 50 years. DİSK was by virtue of the 1960s which is known as the exceptional years of working class of Turkey. Its foundation occurred at a time when Turkey was undergoing a tremendous social transformation from agrarian society to industrial capitalism and from the rural to the urban, within the democratic possibilities of the rule of law of the 1961 Constitution and in the mid of great political turmoil of the time. Contrary to Türk-İş trade union confederation which organised at public enterprises, DİSK may be evaluated as a result of newly emerging industrial capitalism. In this sense, what makes DİSK unique is that it came into existence as a competent representative of class unionism against Türk-İş which was the leading but government-controlled confederation of the time. Just after its foundation, DİSK was attacked by the establishment including government and mainstream trade unionism, and big business circles. Nevertheless, in a couple of years following the foundation it was comprehended that DİSK was persistent and permanent. The favour of workers in the private sector for DİSK affiliated unions on the one hand and DİSK’s reliable attitude during workers right struggles on the other were key in its survival. Despite the limited membership level it had at the beginning, DİSK achieved a permanent ground in trade union movement in the following years and has become a longstanding example of class unionism in Turkey. The first years of DİSK coincided with a turmoil period both in Turkey and across the world socially and politically. The most of DİSK’s founders were also founders of Labour Party of Turkey (TİP) in 1961. Unfortunately, shortly afterwards DİSK was founded, the rise of TİP became reversed. It was the irony of history, while DİSK was emerging, TİP was losing its power and vote popularity. DİSK suffered from not only troubles of Turkey’s general political conditions but also internal severe problems of TİP and the left with which it had close connections. In this article I intend to examine the first years of DİSK - from the foundation to the resistance of 15-16 June 1970- based on primary sources some of which will be referred for the first time, and to discuss the effect of the less known foundation years of DİSK on its trajectory.