Dergiler / TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi / 2019 / Cilt: 25 - Sayı: 25

Altıncı Diyanet İşleri Başkanı Hasan Hüsnü Erdem: Hayatı, Eserleri Ve Başkanlığı Dönemindeki Yaygın Din Eğitimi Faaliyetleri

Sixth President of the Religious Affairs Presidency Hasan Husnu Erdem: His Life, Works and Informal Religious Education Activities During His Presidency

Sayfa
109–136
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Neticede; Erdem döneminde teşkilatın yaygın din eğitimi faaliyetleriyle ilgili yapmaya çalıştığı üç temel hedef olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Diyanet İşleri Başkanlığı Türkiye’de din hizmetlerinden sorumlu tek kuruluştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu nedenle gerek kurum tarihinin anlaşılması gerekse Türkiye’de din alanında yaşanılan gelişmelerin yakinen tetkik edilmesi için Diyanet İşleri Başkanlığı yapan isimlerin hayatının, eserlerinin ve görev yaptığı süre içerisinde teşkilat çatısı altında gerçekleştirilen yaygın din eğitimi faaliyetlerinin neler olduğunun tespit edilmesi oldukça önemlidir. 1924 yılında 429 sayılı Kanunla kurulmasından günümüze kadar, on yedi İslam bilgini teşkilatta başkanlık görevinde bulunmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Neticede; Erdem döneminde teşkilatın yaygın din eğitimi faaliyetleriyle ilgili yapmaya çalıştığı üç temel hedef olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Diyanet İşleri Başkanlığı Türkiye’de din hizmetlerinden sorumlu tek kuruluştur. Bu nedenle gerek kurum tarihinin anlaşılması gerekse Türkiye’de din alanında yaşanılan gelişmelerin yakinen tetkik edilmesi için Diyanet İşleri Başkanlığı yapan isimlerin hayatının, eserlerinin ve görev yaptığı süre içerisinde teşkilat çatısı altında gerçekleştirilen yaygın din eğitimi faaliyetlerinin neler olduğunun tespit edilmesi oldukça önemlidir. 1924 yılında 429 sayılı Kanunla kurulmasından günümüze kadar, on yedi İslam bilgini teşkilatta başkanlık görevinde bulunmuştur. Bu başkanlardan biri de 1889 yılında Antalya’nın Akseki ilçesi Sadıklar köyünde dünyaya gelen Hasan Hüsnü Erdem’dir. Erdem, Diyanet İşler Başkanı olduğu 1961 yılına kadar müderrislik, din dersi öğretmenliği, Türkçe öğretmenliği, Diyanet İşleri Reisliği Müşavere Kurulu üyeliği ve Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’nde tefsir ve tefsir tarihi dersi hocalığı gibi görevlerde bulunmuştur. Bu süreçte, özellikle Milli Mücadele yıllarında, hem Ankara hem de memleketi Antalya’da farklı camilerde okuduğu hutbeler ve verdiği vaazlar ile dikkati çekmiştir. 1961 yılında Ömer Nasuhi Bilmen’in ardından altıncı Diyanet İşleri Başkanı olarak göreve başlamıştır. Üç yıl altı ay yedi gün bu görevde kaldıktan sonra 1964 yılında emekli olmuştur. Bu araştırmanın amacı Diyanet İşleri Başkanlığı yapmış olmasına rağmen hakkında literatürde az sayıda çalışma bulunan Hasan Hüsnü Erdem’in hayatı, eserleri ve başkanlığı süresince teşkilat bünyesinde yapılan yaygın din eğitimi faaliyetlerini incelemektir. Bu amaç çerçevesinde çalışma arşiv araştırması yöntemi ile hazırlanmıştır. Arşiv araştırması kapsamında öncelikle kişisel belgeleri ailesi ve Diyanet İşleri Başkanlığı arşivinden elde edilmiştir. Akabinde hem kişisel belgeler tetkik edilmiş hem de Erdem’in görev yaptığı dönemin gazete ve dergileri Milli Kütüphane arşivinden incelenmiştir. Güvenirliği ve temsil edebilirliği bu şekilde teyit edilen belgeler kendi içinde sınıflandırıldıktan sonra gerekli değerlendirmeler yapılmıştır. Neticede; Erdem döneminde teşkilatın yaygın din eğitimi faaliyetleriyle ilgili yapmaya çalıştığı üç temel hedef olduğu tespit edilmiştir. Bunlar; Diyanet İşleri Başkanlığı’nın kurumsallaşmasını sağlayacak yasal dayanakları oluşturmaya çalışmak; örgüt personelinin kişisel gelişimi ile mesleki meziyetlerini arttıracak faaliyetlerde bulunmak; Kocatepe Camisi başta olmak üzere ülkedeki ibadethane sayısını çoğaltarak halkı din konusunda uyarmak ve onların hayatlarının dinî boyutunu yorumlamalarına yardımcı olmaktır.

Abstract

Religious Affairs Presidency is the single institutions in charge of religious services in Turkey. For that reason, it is highly important to determine names, lives and works of names who worked as Religious Affairs Presidents and what the informal religious education activities that are carried out under the roof of the institutions were during their term, for the aim of closely following the developments experienced in the field of religion in Turkey as well as understanding the history of the institution. Seventeen Islamic scholars have worked as presidents of the organization from its establishment in 1924 with the Law No. 429 up until now. One of these presidents is Hasan Husnu Erdem, who was born in Sadiklar village of Akseki district of Antalya in 1889. Until he became the President of Religious Affairs in 1961, Erdem worked as scholar, teacher of religion course, Turkish teacher, member of Advisory Board of the Religious Affairs Presidency and academician in tafsir and history of tafsir courses in Ankara University Faculty of Theology. In this process, he attracted the attentions with various khutbas and preaching he delivered in various mosques both in Ankara and in his home city Antalya in particular during the years of National Struggle. In 1961, he started to work as the sixth President of Religious Affairs after Omer Nasuhi Bilmen. After working in this position of three years six months and seven days, he retired in 1964. The purpose of this research is to study the life, works of Hasan Husnu Erdem and the informal religious education activities carried out within the body of the organization during his term, on which there is little amount of study in the literature though he worked as the President of Religious Affairs. The study conducted towards this aim was prepared using archive research method. Within the scope of archive study, his personal documents were obtained from his family and from the archive of Religious Affairs Presidency. Following this, his personal documents were analyzed and the newspapers and journals in the period Erdem remained in office were studied from the archives of National Library. Documents of which reliability and representativeness were confirmed in this way, were classified among themselves and relevant assessments were made. As a conclusion, it was determined that there were three fundamental objectives which were sought after in relation to informal religious education activities in the period of Erdem. These were working towards creating legal basis to ensure institutionalization of the Religious Affairs Presidency; engaging in activities which will increase personal development and professional skills of the staff of the institution; and increasing the number of worship places in the country including Kocatepe Mosque and raising awareness on religion among the public and helping them interpret the religious dimensions of their lives.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÖKÜŞ, Ş. (2019). Altıncı Diyanet İşleri Başkanı Hasan Hüsnü Erdem: Hayatı, Eserleri Ve Başkanlığı Dönemindeki Yaygın Din Eğitimi Faaliyetleri. TYB Akademi Dil Edebiyat ve Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 25 - Sayı: 25, 109–136. https://ajindex.com/articles/327232

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. “Ankara’nın Müftü ve Vaizleri Yuva Köyünde”, Her Asrın Dini Müslümanlık, Y.2, C.2, S.16, Ekim 1962. “Beypazarı Müftü ve İmamları Anıtkabiri Ziyaret Etti”, Her Asrın Dini Müslümanlık, Y.2, C.2, S.16, Ekim 1962. “Bütün Memleket Müftüleri Ankara’da Toplandı”, Sebilürreşad, C.15, S.361, 1965. “Din Adamları İki Ay Kursa Tabi Tutulacak”, Milliyet, 22 Temmuz 1962. “Din Adamlarının Ek Görevleri Kaldırıldı”, Son Havadis, 13.05.1964. “Diploma Aldı”, Yeni Gün, 24 Ağustos 1961. “Diyanet İşler Başkanı “Ezan Türkçeleşmez” dedi”, Öncü, 22 Mart 1961. “Diyanet İşleri Bağımsız Oluyor”, Milliyet, 30 Mayıs 1961. “Diyanet İşleri Başkanı Değişti”, Yeni Gün, 8 Nisan 1961. “Diyanet İşleri Başkanı Hasan Hüsnü Erdem’in Hal Tercemesi”, Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi, Ankara, 1961. “Diyanet İşleri Başkanı Ö.Bilmen Emekliye Ayrıldı Yerine Hasan Hüsnü Erdem Tâyin Edildi”, Tercüman, 6 Nisan 1961. “Diyanet İşleri Personel Maaşları Arttırılıyor”, Son Havadis, 19 Haziran 1961. “Diyanet İşleri Reisliğine H. Hüsnü Erdem Getirildi”, Öncü, 9 Nisan 1961. “Diyanet İşleri Tasarısı Açıklandı”, Milliyet, 31 Ocak 1963. “Diyanet İşleri Teşkilâtına Muhtariyet Verilmelidir”, Yeni İstanbul, 23 Nisan 1963. “Diyanet İşlerinde”, Ulus, 17 Ekim 1962. “Diyanet Reisinin Mühim Beyanatı: Dinde İctihad-İslam Dininde Reform-Türkçe Kur’anDiyanet Teşkilâtı Hakkında”, Sebilürreşad, C.XIII, S.323, 1961. “Diyanet Reisliğinde Tebeddül”, Sebilürreşad, C.XIII, S.320, 1961. “Diyanet Sitesine Yardım”, Vatan, 23.08.1964. “Eski Diyanet İşleri Başkanı Antalya Müftüsünü Ziyaret Etti”, İleri, 30 Nisan 1965. “Fetvacı Din Adamı Arıyorlar”, Zafer, 14 Ekim 1964. “Gürsel Diyanet İşleri Başkanını Ziyaret Eden 2. Cumhurbaşkanı”, Yeni Gün, 17 Ekim 1962. “Gürsel Diyanet İşleri Başkanını Ziyaret Etti”, Öncü, 17 Ekim 1962. “Hademe-i Hayratın Maaşları Artacak”, Zafer, 31 Ocak 1963. “Hasan Hüsnü Erdem”, İslâm-Türk Ansiklopedisi Muhîtülmaarif Mecmuası, C.II, S.65-66, 1946,
  2. İstanbul. “Hasan Hüsnü Hocamız Aramızda Bulunmaktadır”, Antalya, 30 Nisan 1965. “Hükümet Dinle İlgili Görüşlerini Açıkladı”, Yeni Sabah, 30 Mayıs 1961. “İstenilen Fetvaları Vermeyen Diyanet İşleri Başkanı Emekliye Sevkedildi: Karar Büyük Üzüntü Yarattı”, Zafer, 13 Ekim 1964. “Kurslar: Aydın Müftüsünün Konuşması”, Her Asrın Dini Müslümanlık, Y.2, C.2, S.16, Ekim 1962. “Modern Cami’nin Temeli Dün Atıldı”, Yeni İstanbul, 11 Mayıs 1963. “Müftü ve Vaizler Çok Sıkı Şekilde Kontrol Edilecek”, Vatan, 2 Nisan 1962. “Müftüler Uyarılıyor”, Milliyet, 07.03.1964. “Ö. N. Bilmen Sıhhî