KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sosyoloji Araştırmaları Dergisi / 2017 / Cilt: 20 - Sayı: 1

TARIMDA NEOLİBERAL MÜLKSÜZLEŞTİRME: TOHUM PATENTLERİ

ÖZGÜR ÖZTÜRK
ELİFE KART
Sayfa
143–175
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Veriler, tarımın unsurlarının giderek piyasa kurallarına tabi olmasıyla birlikte, rekabet ve bireycilik unsurlarının da kırsal yaşamın içerisine yerleştiğini göstermektedir.Son olarak, çiftçilerin daha fazla piyasaya içerilme süreçleri ve kırsal yaşamın dönüşen yapısı tartışılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kapitalizm, küreselleşme sürecinin de getirdiği süratle, tarım ve kırsal yaşam ilişkilerinde, dünya ölçeğinde köklü değişimler yaratmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada, küresel/ neoliberal birikimin “mülksüzleştirme” süreçlerini dayatan niteliğinin, diğer bir ifadeyle “mülksüzleştirme yoluyla birikim”in, kapitalizme içkin olmayan süreçlerini ve nesnelerini nasıl birer birikim aracı haline dönüştürdüğünün tartışması yapılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Veriler, tarımın unsurlarının giderek piyasa kurallarına tabi olmasıyla birlikte, rekabet ve bireycilik unsurlarının da kırsal yaşamın içerisine yerleştiğini göstermektedir.Son olarak, çiftçilerin daha fazla piyasaya içerilme süreçleri ve kırsal yaşamın dönüşen yapısı tartışılmaktadır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mülksüzleştirme · Biyoteknoloji · Fikri Mülkiyet Hakları

Özet

Kapitalizm, küreselleşme sürecinin de getirdiği süratle, tarım ve kırsal yaşam ilişkilerinde, dünya ölçeğinde köklü değişimler yaratmaktadır. Küresel tarım ve kimya şirketlerinin, yerel çiftçilere, bir sonraki sezonda ekmek üzere, tohum sakladıklarına dair açtıkları patent davaları dikkat çekmektedir. Bu çalışmada, küresel/ neoliberal birikimin “mülksüzleştirme” süreçlerini dayatan niteliğinin, diğer bir ifadeyle “mülksüzleştirme yoluyla birikim”in, kapitalizme içkin olmayan süreçlerini ve nesnelerini nasıl birer birikim aracı haline dönüştürdüğünün tartışması yapılmaktadır. Bu bakış açısından hareketle bildiride, tohum saklamanın, cezai bir suç haline nasıl getirildiği, çiftçilerin kendi tohumlarının mülkiyetini nasıl kaybettikleri ve uluslararası firmaların, çiftçileri mülksüzleştirerek yeni bir birikim alanını nasıl oluşturdukları sorgulanmaktadır. Tohumun mülksüzleştirme sürecinin iki temel bileşeni ele alınmaktadır: Birincisi, tohumun patentlenebilir hale getirilmesini sağlayan biyoteknolojik gelişmelerdir. Biyoteknoloji ile DNA ve gen aktarımları mümkün hale gelmiş ve ortaya yeni nesil melez bitkiler çıkartılmıştır. Küresel tarım, ilaç ve kimya şirketleri, yeni nesil bitkilerin üretilmiş birer meta olduğunu iddia ederek patentlenebilir nesneler olduğunu iddia etmektedir. Bu noktada mülksüzleştirmenin ikinci ve tamamlayıcı unsuru olan hukuki/siyasi boyutunu içeren fikri mülkiyet hakları, mülksüzleştirmenin bir aracı olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışma, çiftçiler ve şirketler arasındaki patent davalarındaki tarafların beyanları ve davaların sonuçlarından elde edilen sınırlı literatür taramasının verilerine dayanmaktadır. Veriler, tarımın unsurlarının giderek piyasa kurallarına tabi olmasıyla birlikte, rekabet ve bireycilik unsurlarının da kırsal yaşamın içerisine yerleştiğini göstermektedir.Son olarak, çiftçilerin daha fazla piyasaya içerilme süreçleri ve kırsal yaşamın dönüşen yapısı tartışılmaktadır. Özellikle Hindistan’daki devasa rakamlardaki çiftçi intiharları dikkate alınarak, kırsalın piyasalaşma süreçlerinin, Türkiye’de de benzer sonuçlar doğurma potansiyeline dikkat çekilmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZTÜRK, Ö., KART, E. (2017). TARIMDA NEOLİBERAL MÜLKSÜZLEŞTİRME: TOHUM PATENTLERİ. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, Cilt: 20 - Sayı: 1, 143–175. https://ajindex.com/articles/314637

Kaynakça (21)

  1. Akçay, Ü. ve Türkay, M. (2006). Neoliberalizm'den Kalkınmacı Yaklaşıma; Devletin Sermaye Birikimi Sürecindeki Yeri Üzerine. B. Ülman ve İ. Akça (Der.). İktisat, Siyaset, Devlet Üzerine Yazılar; Prof. Dr. Kemal Saybaşılı'ya Armağan içinde (49-67). İstanbul:
  2. Bağlam Yayıncılık. Althusser, L. (2000). İdeoloji ve Devletin İdeolojik Aygıtları. Y. Alp ve M. Özışık (çev.), İstanbul:
  3. İletişim Yayınları.
  4. Aron, R. (2010). Sosyolojik Düşüncenin Evreleri. K. Alemdar (Çev). İstanbul:
  5. Kırmızı Yayınları.
  6. Aydın, Z. (2005). The Political Economy of Turkey. London: Pluto Press.
  7. Aysu, A. (2009). Piyasa ve Küçük Köylülük. Mülkiye Dergisi (262), 223-237.
  8. Birelma, A. (2014).
  9. Emek ve Haysiyet Mücadelesi, Günümüz Türkiye’sinde Üç İşçi Hareketinin Etnografisi. İstanbul:
  10. İletişim Yayınları.
  11. Bravin, J. (2013). ABD'li Çiftçi Monsanto'ya karşı verdiği Tohum Patenti Savaşını Kaybeti. ErişimTarihi: 14.05.2016,http://www.wsj.com.tr/articles/SB10001424127887323716304578482672234858986.
  12. Brown, B. (1989). New Developments in Biotechnology: Patenting Life - Special Report. U.S. Congress, Office of Technology Assessment 5. DC: U.S. Washington: Government Printing. Brown, K., V. (2009). Fikri Mülkiyet: Metalaşma ve Bundan Hoşnut Olmayanlar. A. Buğra ve K. Ağartan (Der.), 21. Yüzyılda Karl Polanyi'yi Okumak, Bir Siyasi Proje Olarak Piyasa Ekonomisi içinde (s.211-235). Azer Kılıç (Çev.). İstanbul: iletişim Yayınları.
  13. BSB. (2012). IMF Gözetiminde On Uzun Yıl. İstanbul:
  14. Yordam Kitap. Callenbach, E. (2011). Ekoloji. Egemen Özkan (Çev.). İstanbul:
  15. Sinek Sekiz Yayınevi.
  16. Castells, M. (2008). Enformasyon Çağı: Ekonomi, Toplum ve Kültür - Cilt 1: Ağ Toplumunun Yükselişi. Ebru Kılıç (Çev.), İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
  17. Charles, D. Farmer's Fight With Monsanto Reaches The Supreme Court. Erişim Tarhi: 03.02.2016, http://www.npr.org/sections/thesalt/2013/02/18/171896311/farmers-fight-with-monsanto-reaches-the-supreme-court.
  18. Cooper, M. E. (2008). Life as Surplus: Biotechnology and Capitalism in the Neoliberal Era. Seattle: University of Washington Press.
  19. Correa, C. M. (2005). Fikri Mülkiyet Hukuku; Gelişmekte Olan Ülkelerden Bir Perspektif, FMR Dergisi, 5 (2): 16-35.
  20. Curci, J. (2010). The Protection of Biodiversity and Traditional Knowledge in International Law of Intellectual Property. Cambridge: Cambridge University Press.
  21. Eberliköse, M. (2009). Mahşerin Dört Atlısı: Gıda Tekelleri, Tohum Bankaları, Patentleme. ErişimTarihi: 15.04.2016, http://sendika9.org/2009/08/mahserin-dort-atlisi-gi