Dergiler / Turkish Studies (Elektronik) / 2020 / Cilt: 15 - Sayı: 1

Çanakkale’nin Tarihi Konakları

Historical Mansions of Çanakkale

Sayfa
147–173
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Genel itibariyle, dönemin mimari ve sosyo-kültürel etkilerini yansıtan konaklar hem Çanakkale hem de Osmanlı sivil mimarisinin önemli eserlerini teşkil etmektedirler.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kuruluşu Kale-i Sultâniyye’nin inşasına dayanan Çanakkale, zamanla gelişerek bir liman kenti haline gelmiş bu gelişime bağlı olarak şehirde, birçok evle birlikte konak ve köşk gibi büyük yapılarda inşa edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ancak, son yüzyıllardaki yangın, deprem ve savaşlarda bunların büyük bir kısmı yok olmuş, kalanların yerini de son yıllardaki imar talanı nedeniyle günümüzün kimliksiz yapıları almaya başlamıştır. 19. yüzyıl sonları ile 20. yüzyıl başlarında inşa edilen Necip Paşa Konağı, Cevat Bey Konağı, Hasan Rami Paşa Konağı ve Eski Vali Konağı bunların günümüze ulaşabilen birkaç örneği oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Genel itibariyle, dönemin mimari ve sosyo-kültürel etkilerini yansıtan konaklar hem Çanakkale hem de Osmanlı sivil mimarisinin önemli eserlerini teşkil etmektedirler.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Kuruluşu Kale-i Sultâniyye’nin inşasına dayanan Çanakkale, zamanla gelişerek bir liman kenti haline gelmiş bu gelişime bağlı olarak şehirde, birçok evle birlikte konak ve köşk gibi büyük yapılarda inşa edilmiştir. Ancak, son yüzyıllardaki yangın, deprem ve savaşlarda bunların büyük bir kısmı yok olmuş, kalanların yerini de son yıllardaki imar talanı nedeniyle günümüzün kimliksiz yapıları almaya başlamıştır. 19. yüzyıl sonları ile 20. yüzyıl başlarında inşa edilen Necip Paşa Konağı, Cevat Bey Konağı, Hasan Rami Paşa Konağı ve Eski Vali Konağı bunların günümüze ulaşabilen birkaç örneği oluşturmaktadır. Çalışmamızda, günümüze ulaşabilen yukarıdaki söz konusu konaklar incelenerek bunların hem Çanakkale kent mimarisi hem de Osmanlı mimarisindeki yeri ve önemi ortaya konması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle konuyla ilgili literatür ve arşiv taramaları yapılmış, sonrasında yapılar yerinde incelenmiş ve elde edilen veriler ışığında konaklar belirli bir metodoloji içersinde tanıtılarak değerlendirmeye tabi tutulmuştur. İncelenen konaklar, bahçeli müstakil yapılar şeklindeki olup, bodrum üzerine iki katlı ve kırma çatılıdırlar. Dönemin neoklasik üslubunu yansıtan konaklar yola bağlı ön cepheleri ile dikkat çekerler. Genel cephe tasarımında doluluk-boşluk oranına bağlı kalınmış, kapı ve pencereler ile birlikte cumba ve balkon gibi hacimsel çıkmalar, planlamaya bağlı olarak cephelerde yer almıştır. Cephelerdeki kapı, pencere ve çıkmalarla birlikte köşe plasterleri, sütunceler, kat silmeleri ve kornişler gibi yapısal ögeler cephelere hareket kazandırmıştır. Dışta prizmal bir kütle teşkil eden konakların kat planlarında geleneksel iç ve orta sofalı şemalar kullanılmıştır. İç mekânlar büyük oranda yenilenmekle birlikte, tavanların bazılarında çıtalarla oluşturulan geometrik süslemeler bulunmaktadır. Genel itibariyle, dönemin mimari ve sosyo-kültürel etkilerini yansıtan konaklar hem Çanakkale hem de Osmanlı sivil mimarisinin önemli eserlerini teşkil etmektedirler.

Abstract

Çanakkale, whose establishment dates back to the construction of Kale-i Sultâniyye, has developed over time and become a seaport. Based on this development, large structures like mansions and pavilions in addition to houses were built in the city. However, most of these structures were destroyed in the fires, earthquakes and wars that occurred in the last centuries, and the remaining structures have been replaced by today's unidentified buildings due to the zoning pillage in recent years. Necip Pasha Mansion, Cevat Bey Mansion, Hasan Rami Pasha Mansion and Old Governor's Mansion, which were built in the late 19th and early 20th centuries, are some of the examples that could survive till today. In this study, it was aimed to examine the above-mentioned mansions, which have reached the present day, and to reveal their place and importance in both Çanakkale city architecture and Ottoman architecture. In line with this purpose, the relevant literature and archive reviews were firstly conducted, the structures were then examined on site and the mansions were introduced and evaluated in the light of the obtained data within a certain methodology. The mansions examined are in the form of detached houses with a garden, are two-storey over basement and have hippedgable roofs. The mansions reflecting the neoclassical style of the period attract attention with their facades connected to the road. The solid-void rate was taken into consideration in general facade design, volumetric outbuildings such as bay window and balcony together with doors and windows were included on the facades based on the planning. The structural elements on the facades such as corner plasters, pillars, floor moldings and cornices along with the doors, windows and outbuildings gave the facades movement. Traditional anteroom scheme was used in the floor plannings of the mansions forming a prism-type mass on the exterior. Although the interiors have been largely renovated, there are geometric decorations formed with slats on some of the ceilings. In general, the mansions reflecting the architectural and socio-cultural influences of the period are among the important works of both Çanakkale and Ottoman civil architecture.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DÜNDAR, M. (2020). Çanakkale’nin Tarihi Konakları. Turkish Studies (Elektronik), Cilt: 15 - Sayı: 1, 147–173. https://ajindex.com/articles/309027

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Acıoğlu, Y. (2015). “Çanakkale’deki Osmanlı Kaleleri”. Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı, 19: 93-122. Akansel, (2013). “Edirne Kaleiçi Tarihi Konutları”. Edirne Taşınmaz Kültür Varlıkları Envanteri II, 2-174. Edirne: Edirne Valiliği İl Kültür ve Müdürlüğü. DOI:https://doi.org/10.22520/tubaked.2010.0003
  2. Akın, G. (1990). Asya Merkezi Mekan Geleneği. Ankara:
  3. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  4. Akın, N. (2001). Balkanlarda Osmanlı Dönemi Mimarisi. İstanbul: literatür Yayıncılık. Akkurt, H. (2004). “Batılı Kültürün 19. Yüzyıl İzmir’inde Mekansal Temsili: Bornova ve Buca Levanten Evleri”. Egemimarlık, 3/51: 4-9.
  5. Akyüz, E. (1994). “Tarihsel Süreçte İzmir’de Konut”. Egemimarlık, 3/14: 32-35.
  6. Akyüz, E. (1996). “İzmir Evleri”. Atlas Özel Sayı, İzmir’96: 34-42. Anonim, (1971). “Hasan Rami Paşa”. Türk Ansiklopedisi, XIX: 24-25. Ankara:
  7. Milli Eğitim Bakanlığı. Aslan, H. (2006). “Okulumuzun Tarihçesi”. 18 Mart İlköğretim Okulu Bülteni, 3: 28. Atabay, M. (2012). “Çanakkale’de Nüfus Yapısı, Niteliği ve Göçler”. Aşklar, Savaşlar, Kahramanlar ve Çanakkale, 409-427. İstanbul:
  8. Yapı Kredi. Bektaş, C. (2005). Antalya Evleri. İstanbul:
  9. Bileşim yayınları. Cantay, G. (Ed., İ. Erten). (1997). Çanakkale Yapıları Tasarım Rehberi. Çanakkale: Çanakkale Belediyesi. Cevizoğlu, H. (1996). Aydın Evlerinin Cephelerinde Kullanılan Süsleme Elemanlarının Antikçağ Mimarisi ile Karşılaştırılması. Aydın: Mimarlar Odası Aydın Temsilciliği. Cuınet, V. (1894). La Turquie D’Asie, Géographie Administrative,Tome Troisieme, Paris. Çanakkale Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Arşivi. Dosya No: 17.00.3; Dosya No: 17.00.14; Dosya No: 17.00.15; Dosya No: 17.00.49. Çelik, S. (2012). “Evliya Çelebi’nin, Sultan IV. Mehmed ile Birlikte Katıldığı Bursa ve Çanakkale Boğazı Gezisi”. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15/28: 139-197. DOI: https://doi.org/10.31795/baunsobed.657002
  10. Çetin, Y. (2006). “Geleneksel Türk Evinde Cumbalar”, Sanat Tarihi Dergisi, XV/2: 17-27.
  11. Çıkış, S. (2009). “‘Modern Konut’ Olarak XIX. Yüzyıl İzmir Konutu: Biçimsel ve Kavramsal Ortaklıklar”. METU.JFA, 26/2: 211-233. DOI: https://doi.org/10.4305/metu.jfa.2009.2.11
  12. Çoruhlu, T. (2008). “Çanakkale İlinde Sivil Mimari”. Çanakkale Tarihi, VI, 3445-3453. İstanbul:
  13. Değişim. Deniz, E. (2016). Kırklareli Konut Yapılarında Kalemişi Süsleme. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Onsekiz Mart Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale. Devlet Arşivleri, DH.MKT. / 2888-1 (H.13.07.1327); DH.MUİ. / 85-50 (H.28.04.1328). Dündar, M