Dergiler / Dil ve Dilbilimi Çalışmaları Dergisi / 2014 / Cilt: 10 - Sayı: 1

Dereceli karşıt anlamlılarda belirtisizlik ve ölçek yapısı

Sayfa
47–66
Yayın Tarihi
2014-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Gönderimsel özelliklere bağlı olarak tek ve çift ölçekli olabilen dereceli karşıtlıklarda tek ölçekli olanların belirtisiz üyeye sahip olduğu, buna karşın çift ölçeklilik özelliği gösterenlerde her iki üyenin de belirtili üye olarak kullanıldığı görülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Belirtisizlik, ikili dilsel karşıtlıklarda karşıtlığın terimlerinden birinin bu ilişkinin tümünü adlandıracak biçimde kullanılmasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada, dereceli karşıtlıkların temel özelliği olan aşamalı ölçek yapısının belirtisizlik üzerindeki etkisi söz konusu edilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Gönderimsel özelliklere bağlı olarak tek ve çift ölçekli olabilen dereceli karşıtlıklarda tek ölçekli olanların belirtisiz üyeye sahip olduğu, buna karşın çift ölçeklilik özelliği gösterenlerde her iki üyenin de belirtili üye olarak kullanıldığı görülmüştür.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Belirtisizlik · Belirtililik · Karşıtlık

Özet

Belirtisizlik, ikili dilsel karşıtlıklarda karşıtlığın terimlerinden birinin bu ilişkinin tümünü adlandıracak biçimde kullanılmasıdır. Anlam düzleminde ise belirtisizlik, ikili karşıtlık ilişkisi içinde bulunan terimlerden birinin anlam bakımından yansızlaşması ve bu karşıtlık ilişkisini adlandırır hâle gelmesidir. Sözcükler arasındaki anlamsal karşıtlık ya da karşıt anlamlılık ilişkilerinde anlamsal belirtisizlik örnekleri görülmektedir. Karşıt çiftlerin belirtisiz üyesi belirtili üyeye göre bağlamsal dağılımı ve sıklığı daha yüksek, soru tümcelerinde bütünüyle yansız anlamsal içerikle kullanılan sözcüktür. Ayrıca karşıt anlamlılık özelliği gösteren sıfatlardan birinin adlaşmış biçimi de bu karşıtlık ekseninin adı olarak belirtisiz üye olabilmektedir. Özellikle dereceli karşıtlıklarda dikkat çekici görünümleri olan belirtisizlik; kimi karşıt çiftlerde belirgin bir kullanım özelliği olarak görülürken, bazı çiftlerde ise belirtisiz üye bulunmamaktadır. Örneğin uzun: kısa karşıtlığı için uzun sıfatının adlaşmış biçimi olan uzunluk belirtisiz üye iken eski: yeni karşıtlığında böyle bir kullanım özelliği görülmemektedir. Bu çalışmada, dereceli karşıtlıkların temel özelliği olan aşamalı ölçek yapısının belirtisizlik üzerindeki etkisi söz konusu edilmektedir. Gönderimsel özelliklere bağlı olarak tek ve çift ölçekli olabilen dereceli karşıtlıklarda tek ölçekli olanların belirtisiz üyeye sahip olduğu, buna karşın çift ölçeklilik özelliği gösterenlerde her iki üyenin de belirtili üye olarak kullanıldığı görülmüştür.

Abstract

Belirtisizlik, ikili dilsel karşıtlıklarda karşıtlığın terimlerinden birinin bu ilişkinin tümünü adlandıracak biçimde kullanılmasıdır. Anlam düzleminde ise belirtisizlik, ikili karşıtlık ilişkisi içinde bulunan terimlerden birinin anlam bakımından yansızlaşması ve bu karşıtlık ilişkisini adlandırır hâle gelmesidir. Sözcükler arasındaki anlamsal karşıtlık ya da karşıt anlamlılık ilişkilerinde anlamsal belirtisizlik örnekleri görülmektedir. Karşıt çiftlerin belirtisiz üyesi belirtili üyeye göre bağlamsal dağılımı ve sıklığı daha yüksek, soru tümcelerinde bütünüyle yansız anlamsal içerikle kullanılan sözcüktür. Ayrıca karşıt anlamlılık özelliği gösteren sıfatlardan birinin adlaşmış biçimi de bu karşıtlık ekseninin adı olarak belirtisiz üye olabilmektedir. Özellikle dereceli karşıtlıklarda dikkat çekici görünümleri olan belirtisizlik; kimi karşıt çiftlerde belirgin bir kullanım özelliği olarak görülürken, bazı çiftlerde ise belirtisiz üye bulunmamaktadır. Örneğin uzun: kısa karşıtlığı için uzun sıfatının adlaşmış biçimi olan uzunluk belirtisiz üye iken eski: yeni karşıtlığında böyle bir kullanım özelliği görülmemektedir. Bu çalışmada, dereceli karşıtlıkların temel özelliği olan aşamalı ölçek yapısının belirtisizlik üzerindeki etkisi söz konusu edilmektedir. Gönderimsel özelliklere bağlı olarak tek ve çift ölçekli olabilen dereceli karşıtlıklarda tek ölçekli olanların belirtisiz üyeye sahip olduğu, buna karşın çift ölçeklilik özelliği gösterenlerde her iki üyenin de belirtili üye olarak kullanıldığı görülmüştür.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akşehirli, S. (2014). Dereceli karşıt anlamlılarda belirtisizlik ve ölçek yapısı. Dil ve Dilbilimi Çalışmaları Dergisi, Cilt: 10 - Sayı: 1, 47–66. https://ajindex.com/articles/29366

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Aksan, Y., Aksan, M., Koltuksuz, A., Sezer, T., Mersinli, Ü., Demirhan, U. U., Yılmazer, H., Atasoy, G., Öz, S., Yıldız, İ. & Kurtoğlu, Ö. (2012). Construction of the Turkish national corpus (TNC). Proceedings of the Eight International Conference on Language Resources and Evaluation (LREC 2012). İstanbul. Turkiye. Erişim adresi: http://www.lrec-conf.org/proceedings/lrec2012/papers.html
  2. Croft, W. ve Cruse, D. A. (2004). Cognitive linguistics. Cambridge: Cambridge University Press.
  3. Cruse, D. A. (1986). Lexical semantics. Cambridge: Cambridge University Press Cruse, D. A. (2003) Lexicon. Mark Aranoff ve Janie Rees-Miller (Ed.), The handbook of linguistics içinde (s. 238-264) Oxford: Blackwell Publishing. Cruse, A. (2006). A glossary of semantics and pragmatics. Edinburg: Edinburg University Press.
  4. Fraizer, L., Clifton, C. ve Stolterfoht, B. (2008). Scale structure: Processing minimum standard and maximum standard scalar adjectives. Cognition, 106(1), 299-324. Givón, T. (1970). Notes on semantic structures of English adjectives. Language, 46(4), 816-837
  5. Hay, J. (1998). The uniformity of degree achievements. 72nd Annual Meeting of the LSA, New York (basılmamış Bildiri). Erişim adresi: http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.3.6232&rep=rep1&type=pdf
  6. Kennedy, C. ve McNally, L.(1999). From event structure to scale structure: Degree modification in deverbal adjectives. T. Matthews ve D. Strolovitch (Ed.), Proceedings of the 9th Semantics and Linguistic Theory Conference (s. 163-180) içinde. Ithaca: CLC Publications. Kenedy, C. ve McNally, L.(2005). Scale structure, degree modification, and the semantics of gradable predicates. Language, 81(2), 345-381.
  7. Lehrer, A. ve Lehrer K. (1982). Antonymy. Linguistics and Philosophy, 5(4), 483-501.
  8. Lehrer, A. (1985). Markedness and antonymy. Linguistics, 21, 397-429
  9. Murphy, G. L. (1994). The conceptual basis of antonymy and synonymy in adjectives. Journal of Memory and Language, 32, 301-319.
  10. Murphy, M. Y. (2003). Semantic relations and the lexicon: Antonyms, synonyms and other semantic paradigms. Cambridge: Cambridge University Press.
  11. Palmer, F. R. (2001) Semantik: Yeni bir anlambilim projesi. Ankara:
  12. Kitabiyat Paradis, C. (2001). adjectives and boundednes. Cognitive Linguistics, 12, 47-65.
  13. Rotstain, C. ve Winter, Y. (2004). Total adjectives vs. partial adjectives: Scale structures and higher- order modifiers. Naturel Language Semantics, 12, 259-288.
  14. Saeed, J. I.(2003) Semantics. Oxford: Blackwell. Talmy, G. (