Dergiler / OLBA / 2011 / Sayı: 19

Antik atlı Heroslarin Hiristiyan atlı kahramanlara dönüşümüne bir örnek: Tarsus Müzesi’ndeki aziz Georgios kabartması

Ein Beispiel für die reitende Heiligen von umgewandelte antike reitende Heros: Relief mit der Hl. Georg im Museum von Tarsos

Dergi
OLBA
Sayfa
371–388
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ancak, ikonografik açıdan bu öncülerden farklı olduğu da kesindir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarsus Müzesi’ndeki kireçtaşından bir levha üzerinde atıyla Aziz Georgios tasvir edilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bizans’ta özellikle saygı duyulan Aziz Georgios, Tasvir Sanatı’nda da farklı şekillerde tasvir edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Ancak, ikonografik açıdan bu öncülerden farklı olduğu da kesindir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Tarsus Müzesi’ndeki kireçtaşından bir levha üzerinde atıyla Aziz Georgios tasvir edilmiştir. Levhanın merkezindeki atlı aziz, iki yanda bitkilerle sınırlandırılmıştır. Bizans’ta özellikle saygı duyulan Aziz Georgios, Tasvir Sanatı’nda da farklı şekillerde tasvir edilmiştir. Bu tasvirlerden biri de azizin at üzerinde yer almasıdır. Tarsus’taki kabartma, Antik Dönem atlı kahraman tasvirlerinden kaynaklanan bir geleneğin uzantısıdır. Genel anlamda bütün atlı aziz tasvirleri, form ve işlev açısından Hellenizmin yayıldığı tüm doğu eyaletlerinde yerelleşen eski Yunan geleneğindeki atlı Heros figüründen köken almıştır. Bu tür kabartmaların kullanım alanlarında belli bir kural yoktur. Aynı ifade Aziz Georgios kabartması içinde geçerlidir. Kabartma, aziz adına yapılan bir kilisenin portali üzerinde, kilise duvarlarında ya da sur duvarlarında yer almış olabilir. Levhadaki kabartmanın üslubu yerel özellikler gösterdiği için tarihlendirmeye yönelik yeterli veri sunmamaktadır. Buna rağmen tarihsel gelişim göz önüne alındığında Tarsus’taki kabartmanın 12. yüzyıl ya da Orta Bizans Dönemi veya 19. yüzyıl ikinci yarısında yapılmış olabileceği düşünülebilir. Tarsus’taki levha kompozisyon açısından değerlendirildiğinde, giysisi, izleyiciye dönüklüğü, sakalsız oluşuyla Antik dünyanın atlı kahramanlarının tasvir anlayışından köken almaktadır. Ancak, ikonografik açıdan bu öncülerden farklı olduğu da kesindir.

Abstract

Im Museum von Tarsos wird ein Relief aus Kalkstein aufbewahrt, auf der der Hl. Georg auf einem Pferd dargestellt ist, das von links nach rechts galoppiert. Dem zentral dargestellten Reiterheiligen schließen sich links und rechts Blattornamente an, die das Relief nach außen begrenzen. In Byzanz wurde der Hl. Georg besonders verehrt, so daß man in der byzantinischen Kunst viele unterschiedliche Darstellungsweisen beobachten kann, unter denen eine Darstellung der Hl. Georg zu Pferde ist. Die Darstellung des Reliefs in Tarsos sollte in der Tradition antiker Reiterdarstellungen gesehen werden. Somit wären alle reitenden Heiligen formal und funktional aus der alten griechischen Tradition des reitenden Heros abgeleitet, der einhergehend mit der Ausbreitung des Hellenismus in allen östlichen Provinzen heimisch wurde. Die Verwendungszwecke solcher Reliefs sind in der Regel nicht bekannt. Dies gilt auch für das Relief des Hl. Georg. Es muß offen bleiben, ob das Relief beispielsweise über dem Portal oder im Mauerwerk einer Kirche, die dem Hl. Georg geweiht war, oder in einer Stadtmauer eingelassen war. Der Reliefstil des Stücks bietet für eine Datierung wenig Hinweise, da diese als ein provinzielles Werk eingestuft werden kann. Für das Relief in Tarsos kann eine Entstehung im 12. Jahrhundert oder in der mittelbyzantinischen Zeit oder in die zweite Hälfte des 19. Jahrhundert angenommen werden. Festgehalten werden muß, daß die Ikonographie und Komposition des Hl. Georg mit dem Kreuzszepter auf antike Reiterdarstellungen zurückgeht: Die Bekleidung, die Hinwendung zum Betrachter, die bartlose Gestalt des Hl. Georg. Das Relief in Tarsos geht schematisch auf hellenistische Reiterdarstellungen zurück, inhaltlich ist aber keine Verbindung zu dieser antiken Ikonographie herzustellen.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

AYDIN, A. (2011). Antik atlı Heroslarin Hiristiyan atlı kahramanlara dönüşümüne bir örnek: Tarsus Müzesi’ndeki aziz Georgios kabartması. OLBA, Sayı: 19, 371–388. https://ajindex.com/articles/289778

Kaynakça (25)

  1. Arık 2000
  2. Arık, R., Kubad Abad Selçuklu Saray ve Çinileri, İstanbul. Bank 1972
  3. Bank, A., “Relief en marbre à l’image de Saint Luc Évangéliste”, JbÖByz 21, 7-12. Belting-Ihm 1988
  4. Belting-Ihm, C., “Heiligenbild”, RAC XIV, 66-95. Bilici 2003
  5. Bilici, S., “Digenis Akritas: Bodrum Müzesi’nden Figürlü Bir Bizans Kâsesi”, STD XII, 41-54. Braunfels 1994
  6. Braunfels, S., “Georg”, LCI VI, 373-390. Çeken 2006
  7. Çeken, M., “Maden Sanatı”, bk.: A.U. Peker – K. Bilici (Ed.), Anadolu Selçuklu ve Beylikler Dönemi Uygarlığı, 45-54. Çorağan Karakaya 2001
  8. Çorağan Karakaya, N., “Türk-İslam Kültüründe Hızır-İlyas ve H. Georgios İlintisi ve Anadolu’daki H. Georgios Makamları”, Uluslararası Türk Dünyası İnanç Önderleri Kongresi Bildirileri, 493-506. Dagron – Feissel 1987
  9. Dagron, G. – Feissel, D., Inscriptions de Cilicie, Paris Delehaye 1909
  10. Delehaye, H., Les légendes grecques des Saint Militaires, Paris. Delemen 1999
  11. Delemen, İ., Anatolian Rider-Gods. A Study on Stone Finds from the Regions of Lycia etc., Bonn. Dennert 1997
  12. Dennert, M., Mittelbyzantinische Kapitelle. Studien zu Typologie und Chronologie, Bonn. Effenberger – Severin 1992
  13. Effenberger, A. – Severin, H. G., Das Museum für spätantike und byzantinische Kunst, Mainz. Evans – Wixom 1997
  14. Evans, H. C. – Wixom, W. D. (Ed.), The Glory of Byzantium. Art and Culture of the Middle Byzantine Era A.D. 843-1261, New York. Feld 1969/70 Feld, O., Zu den Kapitellen des Tekfur Saray in Istanbul, IstMitt 19/20, 359-367. Fıratlı 1990
  15. Fıratlı, N., La sculpture byzantine figurée au musée archéologique d’Istanbul, Paris. Fleischer – Hjort – Rasmussen 1996
  16. Fleischer, J. – Hjort, Ø. – Rasmussen, M.B. (Ed.), Byzantium. Late Antique and Byzantine Art in Scandinavian Collections, Kopenhagen. Gerhard 1980
  17. Gerhard, H.P., Welt der Ikonen, Recklinghausen Gibbon 1987
  18. Gibbon, E. (Çev. A. Baltacıgil), Roma İmparatorluğu’nun Gerileyişi ve Çöküş Tarihi 2, İstanbul. Grabar 1976
  19. Grabar, A., Sculptures byzantines du Moyen Age II (XIe-XIVe siècle), Paris. Hasluck 1929
  20. Hasluck, F.W., Christianity and Islam under the Sultans I-II, Oxford. Haubrichs 1984
  21. Haubrichs, W., “Georg” TRE XII, 380-385. Hellenkemper – Hild 1986
  22. Hellenkemper, H. – Hild, F., Neue Forschungen in Kilikien, Bd. 4, Wien. Hild – Hellenkemper 1990
  23. Hild, F. – Hellenkemper, H., Kilikien und Isaurien, Bd. 5,1-2, Wien. İpşiroğlu 1963
  24. İpşiroğlu, M. Ş., Die Kirche von Achtamar. Bauplastik im Leben des Lichtes, Kuplerberg-Mainz. Kazarow 1918
  25. Kazarow, G., “Heros (thrakischer)” RE III, 1132-1148 Kondak