Dergiler / NAZARİYAT İslâm Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi / 2016 / Cilt: 3 - Sayı: 1

Hocazâde'nin Tehâfüt'ünün Sebeplik Bölümü Üzerine Bir İnceleme

Sayfa
45–78
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Öte yandan Hocazâde, sebepliğin ontolojik bir zorunluluk içermediği ve fakat bu durumun bilgilerimizdeki kesinliği zaafa uğratmayacağı hususunda Gazâlî ile hemfikirdir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede, Osmanlı Sultanı II.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mehmed'in (ö. 886/1481) teşvikiyle on beşinci asırda yazılmış tehâfütlerden biri olan Hocazâde'nin (ö. 893/1488) Tehâfüt'ündeki sebeplik meselesine hasredilen on dokuzuncu bölüm, analitik bir incelemeye tabi tutulmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Öte yandan Hocazâde, sebepliğin ontolojik bir zorunluluk içermediği ve fakat bu durumun bilgilerimizdeki kesinliği zaafa uğratmayacağı hususunda Gazâlî ile hemfikirdir
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makalede, Osmanlı Sultanı II. Mehmed'in (ö. 886/1481) teşvikiyle on beşinci asırda yazılmış tehâfütlerden biri olan Hocazâde'nin (ö. 893/1488) Tehâfüt'ündeki sebeplik meselesine hasredilen on dokuzuncu bölüm, analitik bir incelemeye tabi tutulmaktadır. Hocazâde'nin sebepliğe ilişkin tartışması, Gazâlî (ö. 505/1111) bağlamı dikkate alındığında eleştirel bir çerçevede seyreder. Bu en açık şekliyle, Hocazâde'nin, İbn Sînâ'yı (ö. 428/1037), filozofların mucizeleri reddettiğine ilişkin Gazâlî'nin ithamından kurtarma çabasında görülür. Ayrıca, Hocazâde'nin sebeplik tartışması, Gazâlî'nin tartışmasından hem kavram hem de argümantasyon düzeyinde birtakım farklar taşır. Argümantasyon düzeyindeki farklılıklar arasında en dikkat çeken husus, Hocazâde'nin kendi vahiy ve mucize anlayışını, Gazâlî'den ziyade İbn Sînâcı nübüvvet teorisine dayandırmasıdır. Böylece Hocazâde, İbn Sînâ sisteminin mucizelerin imkânına yer bırakmadığına ilişkin iddiaya karşı uygulamalı bir cevap vermiş olur. Kavramsal düzeyde ise Hocazâde, Gazâlî'den farklı olarak tam illet-nakıs illet ayrımına gider ve nakıs illet olarak gördüğü tabiatların kendi eserlerini meydana getirme konusunda yetersizliğini göstermek için başka bir alan açmış olur. Öte yandan Hocazâde, sebepliğin ontolojik bir zorunluluk içermediği ve fakat bu durumun bilgilerimizdeki kesinliği zaafa uğratmayacağı hususunda Gazâlî ile hemfikirdir

Abstract

In this article, the nineteenth section of Khojazada's (d. 893/1488) Tahafut, which was devoted to the problem of causality in an example of the works under the same title written during the fifteenth century and composed with the patronage of the Ottoman sultan Mehmed II (d. 886/1481), is subjected to a critical analysis. His discussion follows a critical course with respect to al-Ghazali (d. 505/1111) in context. This could be detected most clearly in his vindication of Avicenna (d. 428/1037) against al-Ghazali's accusation of the philosophers' denial of miracles. Moreover, Khojazada's discussion has certain differences with al-Ghazali's at both the conceptual and the argumentative levels. The most striking differences at the argumentative level is Khojazada's grounding of his own conception of revelation and miracles on Avicennia's, rather than al-Ghazali's, theory of prophethood. By the same token, he offered a practical response to the imputation that the Avicennian system leaves no room for the possibility of miracles. At the conceptual level, furthermore, he distinguished between complete and incomplete causes, in contradistinction with al-Ghazali, and thereby opened another ground in order to demonstrate the inability of those natures that he viewed as incomplete causes to produce their own effects. On the other hand, Khojazada concurs with al-Ghazali that causality did not presume an ontological necessity, yet this condition did not incur defects on the certainty of our knowledge

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KILIÇ, M. F. (2016). Hocazâde'nin Tehâfüt'ünün Sebeplik Bölümü Üzerine Bir İnceleme. NAZARİYAT İslâm Felsefe ve Bilim Tarihi Araştırmaları Dergisi, Cilt: 3 - Sayı: 1, 45–78. https://ajindex.com/articles/289406

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. Altaş, Eşref. Fahreddin er-Râzî'nin İbn Sînâ Yorumu ve Eleştirisi. İstanbul: İz Yayıncılık, 2009. el-Bağdâdî, Ebü'l-Berekât. el-Kitâbü'l-Mu'teber fi'l-hikme I-III. Haydarâbâd: Cem'iyyetu Dâirati'l-Ma'ârifi'l-Osmâniy- ye, 1357. el-İsfahânî, Mahmûd. Metâli'u'l-enzâr. İstanbul, 1305. Cürcânî, Seyyid Şerif. et-Ta'rîfât, nşr. Abdurrahmân Umeyre. Beyrut: Âlemu'l-Kütüb, 1987. -------. Şerhu'l-Mevâkıf I-III, çev. Ö. Türker. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yayınları, 2014.
  2. Demir, Osman. Kelâmda Nedensellik, İlk Dönem Kelâmcılarında Tabiat ve İnsan. İstanbul: Klasik Yayınları, 2015. Ebherî, Esîrüddin. Keşfü'l-hakâik fî tahrîri'd-dekâik, nşr. Hüseyin Sarıoğlu. İstanbul: Çantay Kitabevi, 1998. Gazâlî, Ebû Hâmid. el-İktisâd fi'l-i'tikâd, nşr. İbrahim Agâh Çubukçu ve Hüseyin Atay. Ankara: Nur Matbaası, 1962. -------. Filozofların Tutarsızlığı, çev. Mahmut Kaya ve Hüseyin Sarıoğlu. İstanbul: Klasik Yayınları, 2005.
  3. Griffel, Frank. Gazzâlî'nin Felsefî Kelâmı, çev. İbrahim Halil Üçer ve Muhammet Fatih Kılıç. İstanbul: Klasik Yayınları, 2012. -------. "Al-Gazali's Concept of Prophecy: The Introduction of Avicennan Psychology into As'sli's Concepy". Arabic Science and Philosophy 14 (2004): 101-44.
  4. Gutas, Dimitri. "Sezgi ve Düşünme: İbn Sînâ Epistemolojisinin Evrilen Yapısı". İbn Sînâ'nın Mirası, der. ve çev. M. Cüneyt Kaya, 97-131. İstanbul: Klasik Yayınları, 2004.
  5. Güzel, Abdurrahim. Karabâğî ve Tehâfütü. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları, 1991. Hocazâde, Muslihuddin. Ta'lîkât 'alâ Şerhi'l-Mevâkıf. Atıf Efendi Kütüphanesi nr. 1219, vr. 1a-104b. -------. Tehâfüt. İstanbul Millet Kütüphanesi, Feyzullah Efendi nr. 1182, vr. 1a-145a. -------. Tehâfütü'l-felâsife. Kahire: el-Matba'atü'l-İ'lâmiyye, 1303/1984-5. -------. Kelimât fî bahsi'l-'illeti ve'l-ma'lûl. İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi, Esad Efendi nr. 1161, vr. 99a. İbn Kemâl Paşa. Hâşiye alâ Tehâfüt. İstanbul Süleymaniye Kütüphanesi, Hasan Hüsnü Paşa nr. 1235, vr. 1a-53b. İbn Rüşd. Tehâfütü't-Tehâfüt I-II. nşr. Süleymân Dünya. Kahire: Dâru'l-Ma'ârif, 1965. İbn Sînâ. İlâhiyât-i Dânişnâme-i Alâî. nşr. M. Mu'în. Hemedân: Encümen-i Âsâr-ı ve Mefâhir-i Ferhengî, 2004. -------. el-İşârât ve't-tenbîhât I-IV. nşr. Süleymân Dünya. Kahire: Dâru'l-Ma'ârif, 1968. -------. "Etki ve Edilginin Kısımları". çev. H. Aydın, E. Uysal, H. Peker. Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi 9 (2000): 623-629. -------. el-Mebde' ve'l-me'âd. nşr. Abdullâh Nûrânî. Tahran: Müessese-i Mutâle'ât-i İslâmî, 1363. -------. "Risâletü