Dergiler / Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM / 2013 / Sayı: 33

Berlin Antlaşması sonrasında Balkanlar’da Cemaat-i İslamiyelerin Teşekkülü (1878-1918)

Formation of Balkan Islamic Communities in the aftermath of Berlin Treaty (1878-1918)

Sayfa
63–93
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son olarak da bölgedeki Cemaat-i İslamiyelerin ortaya çıkış süreçleri üzerinde durulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı, sadece Balkanlar’daki Osmanlı varlığının büyük bir bölümüne son vermesi açısından değil; aynı zamanda yüzyıllardır bölgede bir arada yaşayan dinî ve etnik gruplar üzerindeki uzun vadeli sonuçları nedeniyle adeta bir dönüm noktası olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Savaş sonucunda toplanan Berlin Kongresi’nde bir ay boyunca süren tartışmalar sırasında Avrupalı devletler, Ayastefanos Antlaşması’nın şartlarına dinî grupları ve özellikle de Hristiyan grupları ilgilendiren maddelerin eklenmesi için ısrarcı davranmışlardır.
💡
Sonuç & Katkı:Son olarak da bölgedeki Cemaat-i İslamiyelerin ortaya çıkış süreçleri üzerinde durulacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı, sadece Balkanlar’daki Osmanlı varlığının büyük bir bölümüne son vermesi açısından değil; aynı zamanda yüzyıllardır bölgede bir arada yaşayan dinî ve etnik gruplar üzerindeki uzun vadeli sonuçları nedeniyle adeta bir dönüm noktası olmuştur. Savaş sonucunda toplanan Berlin Kongresi’nde bir ay boyunca süren tartışmalar sırasında Avrupalı devletler, Ayastefanos Antlaşması’nın şartlarına dinî grupları ve özellikle de Hristiyan grupları ilgilendiren maddelerin eklenmesi için ısrarcı davranmışlardır. Bunun bir neticesi olarak Berlin Antlaşması’na, bağımsızlığı kabul edilen her yeni Balkan devletinde bulunan dinî gruplara yönelik din ve ibadet özgürlüğü hakkında bir madde koyulmasına karar verilmiştir. Her ne kadar savaşın Balkan Müslümanları üzerindeki etkileri Kongre süresince konuşulmamışsa da, söz konusu maddeler, dolaylı bir şekilde Müslümanların din işlerinin idaresi ve yürütülmesi ile kimliklerinin korunmasını sağlayacak olan Cemaat-i İslamiyelerin oluşumunu beraberinde getirmiştir. Bu çalışmanın günümüzde benzer sorumlulukları üstlenmekte olan Balkanlardaki Cemaat-i İslamiyelerin kökenlerine ışık tutacağı ve izleyen çalışmalar için de yeni bir perspektif sağlayacağı umut edilmektedir. Üç bölümden oluşan çalışmada, öncelikle Osmanlı-Rus Savaşı’nın sonlanması ve akabinde toplanan Berlin Kongresi konusunda genel bir giriş yapılacak; ardından da kongrede dinî gruplar ile ilgili hususların hangi esaslar çerçevesinde ele alındığı incelenecektir. Son olarak da bölgedeki Cemaat-i İslamiyelerin ortaya çıkış süreçleri üzerinde durulacaktır.

Abstract

The Russo-Turkish War (1877-1878) was of higher importance not only because it brought an end to most of the Ottoman presence in the Balkans political wise, but also because of its far-reaching consequences for the religious and ethnic communities that co-existed for centuries in the region. During month-long discussions that took place at the Berlin Congress, held in the aftermath of the war, the European Great Powers insisted on extending the clauses of the San Stefano Treaty to the religious groups, exclusively the Christian ones. As a result, the Berlin Treaty included an article on the religious rights and freedom of every newborn Balkan state. Although the specific impact of the war on the Balkan Muslims was not discussed during the Congress, the final clauses brought along the formation of the Islamic Communities - bodies for administrating and managing religious affairs as well as for sustaining indirectly Muslim identity. Despite the fact that this paper does not offer an in-depth analysis due to space limitations, it nevertheless aims to not only critically discuss the dynamics of the foundation process of the Islamic Communities in the Balkans that remain critical religious institutions nowadays, but also to offer and elaborate on several new aspects for future research on this issue. The paper consists of three chapters – first, an overview of the outcome of The Russo-Turkish War and the Berlin Congress is provided, then general discussion topics during the Congress related to religious groups are presented, whereas finally, the paper delves into the concurrent formation of the Islamic Communities in the Balkan states.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

FURAT, A. Z. (2013). Berlin Antlaşması sonrasında Balkanlar’da Cemaat-i İslamiyelerin Teşekkülü (1878-1918). Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM, Sayı: 33, 63–93. https://ajindex.com/articles/286957

Kaynakça (15)

  1. Arşiv Belgeleri (Başbakanlık Osmanlı Arşivi) A.MTZ.(04): 91/46, 8 Muharrem 1321/6 Nisan 1903; 107/38, 14 Ramazan 1321/4 Aralık 1903; 113/6, 1 Muharrem 1322/ 18 Mat 1904; 182/38, 12 Zilkade 1321/30 Ocak 1904. A.MTZ (RŞ): 8/4, 16 Rebiülahir 1311/27 Ekim 1893. HR.HMŞ.İŞO: 107/27, 5 Ke 1328; 112/14, 8 Ks 1329. HR.SYS: 2713/13, 31.10.1919. Y.A.HUS: 314/52, 5 Cemaziyelahir 1312/4 Aralık 1894. Eserler Actenstücke in Orientalischen Angelegenheiten, Präliminarfriede von San Stefano. Congress-Protokolle und Vertrag von Berlin, Druck und Verlag der K.K. Hof- und Staatsdruckerei, Wien 1878. ADIYEKE, Ayşe Nükhet, Yunanistan Sınırları İçinde Müslüman Cemaat Örgütlenmeleri: ‘Cemaat-i İslamiyeler’ 1913-1998, Stratejik Araştırma ve Etüdler Milli Komitesi, Ankara 2001.
  2. AHMED MİTHAT, Zübdetü'l-Hakayık, İstanbul 1295. AKGÜNDÜZ, Ahmet, “Fatih Sultan Mehmed’in Teşkilat Kanunnamesi”, Osmanlı Kanunnameleri ve Hukuki Tahlilleri, 1. Kitap, Fey Vakfı, İstanbul 1990.
  3. AYDIN, Mahir, Şarkî Rumeli Vilâyeti, TTK, Ankara 1992.
  4. AYDIN, Mithat, Balkanlarda İsyan: Osmanlı-İngiltere Rekabeti Bosna-Hersek ve Bulgaristan’daki Ayaklanmalar (1875-1876),
  5. Yeditepe Yayınları, İstanbul 2005. _____________, Bulgarlar ve Ermeniler Arasında Amerikan Misyonerleri, Yeditepe, İstanbul 2008.
  6. BABUNA, Aydın, Bir Ulusun Doğuşu: Geçmişten Günümüze Boşnaklar, 2. Baskı,
  7. Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul 2007. Berlin Ahidnamesi: Ayastefanos, Berlin, Kıbrıs Muahedenameleri, Karabet Matbaası, İstanbul 1324/1908. Berlin Kongresi Protokollerinin Tercümesidir, Matbaa-i Amire, İstanbul 1298/1880. BİNARK, İsmet (ed.), Bosna – Hersek İle İlgili Arşiv Belgeleri (1516-1919), Başbakanlık Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, Ankara 1992.
  8. BOZKURT, Gülnihal, Alman-İngiliz Belgelerinin ve Siyasi Gelişmelerin Işığı Altında Gayrimüslim Osmanlı Vatandaşlarının Hukuki Durumu (1839-1914), 2. Baskı,
  9. Türk Tarih Kurumu, Ankara 1996.
  10. Documents Diplomatiques, Affaires d’Orient, Congrès de Berlin, Affaires Étrangères, Imprimerie Nationale, Paris 1878; EREN, Halit, Batı Trakya Türkleri, İstanbul 1997.
  11. ERİM, Nihat, Devletlerarası Hukuku ve Siyasi Tarih Metinleri, I (Osmanlı İmparatorluğu Andlaşmaları), TTK, Ankara 1953.
  12. FURAT, Ayşe Zişan, Gayr-i Müslim Bir İdare Altında Müslümanların Din Eğitimi, Avusturya-Macaristan Dönemi Bosna, (1878-1918),
  13. İdil Yayıncılık, İstanbul 2013.
  14. GÜNAY, H. Mehmet, Osmanlı Sonrası Bulgaristan Türklerinin Dinî Yönetimi ve Özel Yargı Teşkilatı, Rumeli Araştırmaları Merkezi Yayınları, İstanbul 2006.
  15. HAUPTMANN, Ferdo, Bo