Dergiler / Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM / 2015 / Sayı: 38

Macaristan'da Yönetici Osmanlı Aileleri

Leading Families in Ottoman Hungary

Sayfa
13–30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yahya Paûa'nÖn neslinden ve akrabalarÖndan Bali, Mehmed ve Arslan PaûalarÖn Budin beylerbeyliİine atanmÖû olmalarÖ, Arslan, Derviû ve Mehmed Beylerin ise birer sancak beyi olarak görevlendirilmeleri bu sülalenin ne kadar nüfuzlu olduİunu ve faaliyet alanlarÖnÖn 1540'lÖ yÖllardaBalkanlardan Macar topraklarÖna kaydÖİÖnÖ açÖk bir ûekilde göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:16'ncÖ ve 17'nci yüzyÖl OsmanlÖ arûiv kaynaklarÖnda anÖlan, yüksek görevlerde bulunanlarÖn ailevî iliûkilerini saptamak genellikle oldukça zordur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fakat çoİu Balkanlardan gelen ùslâmiyete sonradan girmiû olan kimselerdir. ùlk grubun en iyi bilinen örneİi 1546 yÖlÖnda Budin/Buda vilayetinin ilk tahririni yapan ve 1549'da paûalÖİÖn defterdarlÖİÖ görevine getirilen ÇandarlÖzade Halil Bey'dir.
💡
Sonuç & Katkı:Yahya Paûa'nÖn neslinden ve akrabalarÖndan Bali, Mehmed ve Arslan PaûalarÖn Budin beylerbeyliİine atanmÖû olmalarÖ, Arslan, Derviû ve Mehmed Beylerin ise birer sancak beyi olarak görevlendirilmeleri bu sülalenin ne kadar nüfuzlu olduİunu ve faaliyet alanlarÖnÖn 1540'lÖ yÖllardaBalkanlardan Macar topraklarÖna kaydÖİÖnÖ açÖk bir ûekilde göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

16'ncÖ ve 17'nci yüzyÖl OsmanlÖ arûiv kaynaklarÖnda anÖlan, yüksek görevlerde bulunanlarÖn ailevî iliûkilerini saptamak genellikle oldukça zordur. Yine de kimi önemli sülaleleri izlemek mümkündür. AyrÖca sülale fertleri arasÖnda akrabalÖk baİlarÖ olmayan birkaç grubu da bu kapsama sokmak yerindedir. BunlarÖn arasÖnda Türk asÖllÖ olanlar da bulunmaktadÖr. Fakat çoİu Balkanlardan gelen ùslâmiyete sonradan girmiû olan kimselerdir. ùlk grubun en iyi bilinen örneİi 1546 yÖlÖnda Budin/Buda vilayetinin ilk tahririni yapan ve 1549'da paûalÖİÖn defterdarlÖİÖ görevine getirilen ÇandarlÖzade Halil Bey'dir. Slav kökenli olan ailelerden YahyalÖlar ve Sokollular baûta gelir. Yahya Paûa'nÖn neslinden ve akrabalarÖndan Bali, Mehmed ve Arslan PaûalarÖn Budin beylerbeyliİine atanmÖû olmalarÖ, Arslan, Derviû ve Mehmed Beylerin ise birer sancak beyi olarak görevlendirilmeleri bu sülalenin ne kadar nüfuzlu olduİunu ve faaliyet alanlarÖnÖn 1540'lÖ yÖllardaBalkanlardan Macar topraklarÖna kaydÖİÖnÖ açÖk bir ûekilde göstermektedir. Sokollular ise 1566'dan 17'nci yüzyÖlÖn ilk on yÖllarÖna kadar yönetici konumundaydÖlar. Aranid lakabÖyla karûÖmÖza çÖkan kiûiler ise meûhur bir Arnavut ailesine mensuptular. Dört-beû kiûiden oluûan doİulu bir klan (Ulama, Kanber, "Deriel", Mehmed Han ve Velican Bey) Tekeli boyuna, Zulkadirlilere ve bilinmeyen soya baİlÖ olup bir dönem ùran ûahÖna da hizmet ettiler. HÖrvat asÖllÖ, kariyerinin ilk safhasÖnda Yahyapaûaoİlu Mehmed Bey'in voyvodasÖ olan ve bu ocak ile sonradan da iliûkide kalan KasÖm Bey/Paûa ise kendi adamlarÖndan daha kalabalÖk bir ûebeke oluûturabildi. Büyük olasÖlÖkla Macar asÖllÖ, aralarÖnda sÖkÖ iliûki baİlarÖ olan bir ümera grubu da ùskender, Deák (Kâtip) Mehmed ve Macaroİlu Ali Paûa'dan meydana geldi. Bu aile ve gruplarÖn gerçek gücünü, neyi ve ne kadar etkileyebildiklerini, beklenenin ötesine giden tutumlarÖnÖ merkezin hangi ölçüde frenleyebildiİini veya frenlemek istediİini, onlarla ne tür iç siyaset oyunlarÖna girdiİini yeterince bilmiyoruz. TartÖûmasÖz olan bir ûey varsa o da üzerinde durduİumuz dönemde sistemin oldukça aksaksÖz yürüdüİüdür. Bunun en önemli nedenlerinden biri, belki de en önemlisi, onlara olaİanüstü iyi gelir saİlanmÖû olmasÖ, ayrÖca da hem prestij hem imkânlar açÖsÖndan özel duruma sahip olmalarıdır.

Abstract

It is often rather difficult to figure out the family relationships of high-ranking officials in Hungary mentioned in the sixteenth- and seventeenth-century Ottoman sources. Nevertheless, it is possible to follow the fortunes of members of certain important kinship groups. Also worthy of attention are prominent individuals who were not affiliated by blood, but who belonged to common networks. Among these, we find individuals of Turkish origin, but encounter many more who were renegades, from families which hailed from the Balkans. Those from Turkey are best represented by ÇandarlÖzade Halil bey, who drew up the first cadastral surveys of the sancaks comprising the vilayet of Budin/Buda in 1546 and who went on to become defterdar of the same province in 1549, while the most significant families of Slav background were the YahyalÖs and the Sokollus. The fact that three of Yahya paûa's offspring and other relations (Bali, Mehmed, and Arslan paûas) were appointed governors of Buda and another three (Arslan, Derviû, and Mehmed beys) were each charged with setting up a new sancak shows how influential this kinship group was, and that it transferred its main field of activity from the Balkans to the Hungarian territories in the 1540s. The Sokollus occupied high administrative positions from 1566 up until the 1620s. District governors with the cognomen Aranid were descended from a well-known Albanian noble family. One kinship group, with four or five members (Ulama, Kanber, 'Deriel', Mehmed Han, and Velican beys), originated from the eastern parts of the Empire; certain of them belonged to the Tekeli tribe and another was of Zulkadirli background, while the remainder were of unknown descent and had been in the shah of Iran's service before coming to Hungary. Of Croatian origin, KasÖm bey and paûa, who began his career as a voyvoda for Yahyapaûaoİlu Mehmed bey and who remained in close contact with the bey's kinsfolk, was able to create quite a large following from among his subordinates. A smaller group of interrelated ümera - ùskender, Deák ('Scribe') Mehmed, and Macaroİlu Ali paûa - probably had Hungarian forebears. It is still difficult to determine the real strength of these families and groupings, and also the kinds of developments they could influence and how far this influence went. Other issues are the extent to which the centre - if it so wished - could check their actions, should these go beyond the limits customary, and the kinds of political games the centre played with them. However, what cannot be disputed is that the system generally functioned rather efficiently in the period under discussion. An important reason for this - perhaps the most important one - was the very great remuneration given these officials, while the enormous prestige and extraordinary possibilities accompanying their roles also played a part

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DÁVİD, G. (2015). Macaristan'da Yönetici Osmanlı Aileleri. Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi OTAM, Sayı: 38, 13–30. https://ajindex.com/articles/286941

Kaynakça (7)

  1. Budapest, Magyar Tudományos Akadémia, Keleti Gytjtemény, Török O. 215 ùstanbul, BaûbakanlÖk OsmanlÖ Arûivi, A. NúT 1141 Kepeci 74, 209, 214, 218, 244, 262, 266 Maliye defteri 34, 563 Mühimme defteri 1, 2, 4 Tapu defteri 298, 441, 443 Wien, Haus-, Hof- und Staatsarchiv, Ehemalige Konsularakademie, Krafft 137, 284. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, Türk. Hss. Mxt. 632 (Flügel 1376). A budai basák magyar nyelvt levelezése I. 1553-1589. Editör Sándor Takáts, Ferencz Eckhart, Gyula Szekft, Magyar Tudományos Akadémia, Budapest 1915. Austro-Turcica 1541-1552. Diplomatische Akten des habsburgischen Gesandtschaftsverkehrs mit der Hohen Pforte im Zeitalter Süleymans des Prächtigen. Haz. Sreyko M. Dzaja-Günter Weiß. (Südosteuropäische Arbeiten, 95.) R. Oldenbourg Verlag, München 1995.
  2. ALTAYLI, Yasemin, "Budin beylerbeyi Arslan Paûa (1565-1566)", OTAM, 19 (2006), s. 33-51.
  3. BABINGER, Franz, Hans Dernschwams Tagebuch einer Reise nach Konstantinopel und Kleinasien (1553/55), Duncker und Humblot, München-Leipzig 1923.
  4. BABINGER, Franz, Das Ende der Arianiten. (Bayerische Akademie der Wissenschaften, Philosophisch-historische Klasse. Sitzungsberichte, Jahrgang 1960, Heft, 4.) München 1960.
  5. BABINGER, Franz, "Arianiti Comneno, Schwiegervater Skanderbegs", Aufsätze und Abhandlungen zur Geschichte Südosteuropas und der Levante. III. München 1976, s. 257-265. BACQUÉ-GRAMMONT, Jean-Louis, "Etudes turco-safavids, XVI: Quinze lettres d'Uzun Suleyman Pasa Beylerbey du Diyar Bekir (1533-1534)", Anatolia Moderna/Yeni Anadolu 1 (1991), s. 137-186 + 15 belge. BARKAN, Ömer Lûtfi, H. "933-934 (M. 1527-1528) malî yÖlÖna ait bir bütçe örneøi", ùstanbul Üniversitesi ùktisat Fakültesi MecmuasÖ, XV (1953-1954), s. 251-329. ae Scientiarum Hungaricae, LIV (2001), s. 411-426. DÁVID, Géza, "Egy távolról jött oszmán f?ember a magyar végeken: Ulama bég", Keletkutatás, 2002. ?sz-2006. tavasz, s. 62-82. DÁVID, Géza-FODOR, Pál, "Az ország ügye mindenek el?tt való." A szultáni tanács Magyarországra vonatkozó rendeletei (1544-1545, 1552). "Affairs of State Are Supreme". The Orders of the Ottoman Imperial Council Pertaining to Hungary (1544-1545, 1552). (História könyvtár, okmánytárak.) História-MTA Történettudományi Intézete, Budapest 2005.
  6. EMECEN, Feridun M.-úAHùN, ùlhan, "OsmanlÖ taûra teûkilâtÖnÖn kaynaklarÖndan 957- 958 (1550-1551) tarihli sancak tevcîh defteri", Belgeler 23 (1999), s. 53-121.
  7. FEKETE, Ludwig, Türkische Schriften aus dem Archive des Palatins Nikolaus Esterházy, 1606-1645. Fürs