Dergiler / MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2019 / Cilt: 8 - Sayı: 3

Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki Atasözleri Üzerine Yapılan Bir Çalışma: Abdülahad Nûrî ve “Atalar Sözü”

Sayfa
2243–2279
Yayın Tarihi
2019-07-16
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmanın sonunda ise adı geçen eserin giriş bölümü ile metin kısmındaki atasözleri günümüz Türkçesine aktarımıyla birlikte verilecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk kültür tarihinin en temel yazılı kaynaklarından birisi Dîvânu Lugâti’t-Türk’tür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dîvânu Lugâti’t-Türk, muhtevası ve yazılış amacı bakımından sözlük ve dilbilgisi kitabı olmasının yanında Türk tarihi ve coğrafyası, çeşitli halk bilgisi ürünleri (halk etimolojisi, destan, halk hekimliği, oyun, halk takvimi vb.) gibi farklı birçok hususta örnekleriyle birlikte bilgi veren ansiklopedi niteliğinde bir eserdir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmanın sonunda ise adı geçen eserin giriş bölümü ile metin kısmındaki atasözleri günümüz Türkçesine aktarımıyla birlikte verilecektir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kaşgarlı Mahmud · Dîvânu Lugâti’t-Türk · Abdülahad Nûrî

Özet

Türk kültür tarihinin en temel yazılı kaynaklarından birisi Dîvânu Lugâti’t-Türk’tür. Dîvânu Lugâti’t-Türk, muhtevası ve yazılış amacı bakımından sözlük ve dilbilgisi kitabı olmasının yanında Türk tarihi ve coğrafyası, çeşitli halk bilgisi ürünleri (halk etimolojisi, destan, halk hekimliği, oyun, halk takvimi vb.) gibi farklı birçok hususta örnekleriyle birlikte bilgi veren ansiklopedi niteliğinde bir eserdir. Farklı pek çok konuda bilgi içeren bu eser, atasözleri bakımından da zengin bir kaynaktır. Atasözleri, bir milletin düşünce yapısı, yaratıcılığı, kıvrak zekâsı ve kültürel katmanları gibi birçok konuda bilgi barındıran, halkın ortak ürünü olan kalıplaşmış sözlerdir. Anonim bir özelliğe sahip olan atasözleri, yazılı ve sözlü kaynaklar vasıtasıyla günümüze kadar aktarılmıştır. Bu yazıda ilk önce konuya giriş mahiyetinde Dîvânu Lugâti’t-Türk ve atasözleri hakkında genel bilgi verilecektir. Ardından Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki atasözleri üzerine yapılan çalışmalar kronolojik sıraya göre aktarıldıktan sonra kısa bir değerlendirilmesi yapılacaktır. Bu bilgilerden sonra çalışmanın temelini oluşturan Abdülahad Nûrî ve onun “Atalar Sözü” isimli eseri üzerinde durulacaktır. Bu bölümde önce Abdülahad Nûrî’nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verdikten sonra Atalar Sözü’nün şekil, dil ve üslup yönünden incelemesi yapılacaktır. Çalışmanın sonunda ise adı geçen eserin giriş bölümü ile metin kısmındaki atasözleri günümüz Türkçesine aktarımıyla birlikte verilecektir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ATLI, S. (2019). Dîvânu Lugâti’t-Türk’teki Atasözleri Üzerine Yapılan Bir Çalışma: Abdülahad Nûrî ve “Atalar Sözü”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 3, 2243–2279. https://ajindex.com/articles/2778

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Abdülahad Nûrî. (1339), Atalar Sözü, Kastamonu: Kastamonu Matbaası.Abdülkadiroğlu, Abdulkerim. (1997). “Abdulahad Nûri’nin Yunan Harbi Destanı”, Türk Halk Edebiyatı ve Folklor Yazıları, Ankara: Akademi Kitabevi, ss. 64-93.
  2. Aksoy, Ömer Asım. (1988). “Atasözleri-Deyimler”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten-1962, ss. 131-166.
  3. Aybars, Nevin. (1948/1949). Divan-ü Lügât-it-Türk’deki İlk Türk Ata Sözleri ve Öğütler (Transliterasyon-Tercüme-Mevzularına Göre Tasnif), 1948-1949
  4. Mezuniyet Tezi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü. Başgöz, İlhan. (2006). “Sözlü Anlatımda Ara Söz: Türk Hikâye Anlatıcılarının Şahsi Değerlendirmelerine Ait Bir Durum İncelemesi”, Çev. Metin Ekici, Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 1, Ankara: Geleneksel Yayıncılık, ss. 320-348.
  5. Bayrak, Mehmet. (2001). “Kürd Düğünü”, Tarih ve Toplum, Sayı: 218, Şubat, ss. 63-64.
  6. Birtek, Ferit. (1944). Divan-ı Lügat-it Türk’ten Derlemeler I: En Eski Türk Savları, Ankara:
  7. Türk Dil Kurumu.Brockelmann, Carl. (1339/1923) “Eski Türkistan Halk Edebiyatı”, Darülfünûn Edebiyat Fakültesi Mecmuası, çev: Köprülüzâde Ahmet Cemal, Sene: 3, Sayı: 2-3, Ağustos-Teşrin-i Evvel 339, ss. 109-148. (Yazının orijinali “Altturkestanische Volksweisheit” adıyla Ostasıatısche Zeıtschrift dergisinde 1338-1919/1920 yılında Almanca olarak yayımlanmıştır.) Bulut, Serdar. (2016). “Divânü Ligâti’t-Türk’ten Ahıska Türkleri Yazılı ve Sözlü Diline Geçen Atasözleri”, Littera Turca, Cilt: 2, Sayı: 3, Yaz, ss. 95-112.
  8. Doğu Mecmuası, Sayı: 6, 15 Mart 1338 Çarşamba.Doğu Mecmuası, Sayı: 7, 1 Nisan 1338 Çarşamba. Ercilasun, A. Bican - Akkoyunlu, Ziyat. (2014). Dîvânu Lugâti’t-Türk Giriş-Metin-Çeviri-Notlar-Dizin, Ankara:
  9. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  10. Gümüşatam, Gürkan. (2015). “Divanu Lûgati’t-Türk’ün İzinde En Eski Kıbrıs Türk Atasözleri”, Folklor/Edebiyat, Cilt: 21, Sayı: 84, ss. 145-157.
  11. İlhan, Nadir. (2008). “Divanü Lügati’t- Türk’ten Gaziantep Ağzına Atasözleri”, Akpınar, Sayı: 18, Kasım-Aralık, ss. 4-10.
  12. İpek, Yücel. (2004). “Divanü Lügati’t-Türk’te Yer Alan Atasözleri”, Erciyes, Yıl: 27, Sayı: 315, Mart, ss. 14-17.
  13. Kahveci, Vehbi. (2015). Abdülahad Nuri’nin Kastamonu’daki Yayın Çalışmaları (1921-1923),
  14. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu: Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Karabeyoğlu, Adnan Rüştü. (2015). Dîvânu Lugâti’t-Türk’te Savlar ve Kültürel Kavramlaştırma, İstanbul: Kesit Yayınları, 2015.
  15. Korkmaz, Hatice. (2007). Divânü Lûgat-it-Türk’teki Atasözlerinin Anlambi