KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 33

INSTAGRAM KULLANMAYA YÖNELİK TUTUMU ETKİLEYEN BİLİŞSEL, DUYGUSAL VE DAVRANIŞSAL FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

INVESTIGATION OF COGNITIVE, AFFECTIVE AND CONATIVE FACTORS AFFECTING THE ATTITUDE TO USE INSTAGRAM

Kübra Taş(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1090-1198
Üstün Özen(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7595-4306
Mehmet Cem Bölen(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, AÇIKÖĞRETİM FAKÜLTESİ)0000-0001-7054-2858
Sayfa
27–47
Yayın Tarihi
2021-05-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca diğer motivasyon unsurlarından farklı olarak havalı görünme, memnuniyeti etkilememektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Instagram gerek sosyal hayattaki gerekse de ticaretteki rolü ile birçok araştırmacının ilgisini çekmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın amacı günümüzün popüler sosyal medya uygulamalarından biri olan Instagram’ın devamlı kullanılmasını etkileyen faktörleri bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlere göre sınıflandırıp incelemektir.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca diğer motivasyon unsurlarından farklı olarak havalı görünme, memnuniyeti etkilememektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kullanım ve Doyumlar Yaklaşımı · Bilgi Sistemleri Beklenti Onay Modeli · Üç Öğeli Kuram

Özet

Instagram gerek sosyal hayattaki gerekse de ticaretteki rolü ile birçok araştırmacının ilgisini çekmektedir. Bu çalışmanın amacı günümüzün popüler sosyal medya uygulamalarından biri olan Instagram’ın devamlı kullanılmasını etkileyen faktörleri bilişsel, duygusal ve davranışsal bileşenlere göre sınıflandırıp incelemektir. Bu amaç doğrultusunda Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinden öğrencilere çevrimiçi cevaplayabilecekleri bir anket gönderilmiş ve toplam 900 anket verisine ulaşılmıştır. Çalışmanın kuramsal çerçevesinin ve araştırma modelinin oluşturulmasında, Kullanım ve Doyumlar Yaklaşımı, Bilgi Sistemleri Beklenti Onaylama Modeli, Üç Öğeli Kuram ve İletişim Gizlilik Yönetimi Modeli’nden yararlanılmıştır. Toplanan veriler ve geliştirilen yapısal model, SPSS 20 ve SmartPLS 3.0 paket programları kullanılarak Yapısal Eşitlik Modellemesi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda araştırma modelinde yer verilen belgeleme, sosyal etkileşim ve havalı görünme değişkenlerinin devam etme niyetini anlamlı ve pozitif yönde etkilediği belirlenirken, yaratıcılık ve gizlilik endişenin devam etme niyeti üzerinde anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Ayrıca diğer motivasyon unsurlarından farklı olarak havalı görünme, memnuniyeti etkilememektedir.

Abstract

Instagram attracts the attention of many researchers with its role in social life and trade. The aim of this study is to classify and examine the factors that affect the continuous use of Instagram, one of today's popular social media applications, based on cognitive, emotional and behavioral components. For this purpose, a questionnaire has been prepared to gather data from the students of Atatürk University Open Education Faculty and usable data have been obtained from 900 respondents. The proposed research model is based on the Uses and Gratifications Theory, IS-Expectation-Confirmation Model, Three-Component Model, and Communication Privacy Management Theory. The data have been analyzed via the structural model developed using SPSS 20 and SmartPLS 3.0. As a result of the analysis, it has been determined that the variables of documentation, social interaction and coolness have a significant and positive effect on the intention to continue, while creativity and privacy concerns have no significant effect on the intention to continue. Moreover, unlike other motivation elements, coolness does not affect satisfaction.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Taş, K., Özen, Ü., Bölen, M. C. (2021). INSTAGRAM KULLANMAYA YÖNELİK TUTUMU ETKİLEYEN BİLİŞSEL, DUYGUSAL VE DAVRANIŞSAL FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 33, 27–47. https://doi.org/10.20875/makusobed.688656

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (66)

  1. Allport, G.W. (1935) Attitudes. In: Murchison, C., Ed., Handbook of Social Psychology, Clark University Press, Worcester, MA, 798-844.
  2. Anderson, E. W. ve Sullivan, M. W. (1993). The Antecedents and Consequences of Customer Satisfaction For Firms. Marketing science, 12(2), 125-143.
  3. Apollos, O. P. (2016). An Expectation-Confirmation Model of Continuance Intention to Use Mobile İnstant Messaging. Telematics and Informatics, 33(1), 34-47.
  4. Baumeister, R. F. ve Leary, M. R. (1995). The Need to Belong: Desire for İnterpersonal Attachments as A Fundamental Human Motivation. Psychological bulletin, 117(3).
  5. Bayrak, H. (1 Şubat 2019). 2019 İnternet Kullanımı ve Sosyal Medya. (Dijilopedi). Erişim 22 Mart 2019, https://dijilopedi.com/2019-internet-kullanimi-ve-sosyal-medya-istatistikleri/
  6. Bhattacherjee, A. (2001). Understanding Information Systems Continuance: An Expectation-Confirmation Model. MIS Quarterly 25 (3), 351-370.
  7. Bideratan, G. (2017). Instagram Kullanan Kadın Girişimciler Üzerine Bir Araştırma: Adana. YAyımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Çağ Üniversitesi.
  8. Body, D. M. ve Ellison, N. B. (2007). Social Network Sites: Definition, History, and Scholarship. Journal of computer‐mediated Communication 13(1), 210-230.
  9. Borges, B. (2009). Marketing 2.0: Bridging the gap between seller and buyer through social media marketing. Tucson/U.S.A: Wheatmark, Inc.
  10. Bölen, M. C. (2017). X Ve Y Kuşağı Bireylerinin Mobil Alışveriş Uygulamalarına ve Sitelerine Yönelik Kullanıma Devam Etme Niyetlerinin Özel Alışveriş Kulüpleri Bağlamında İncelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Atatürk Üniversitesi
  11. Casalo´, L. V., Flavia´n, C. ve Iba´n˜ez-Sa´nchez, S. (2017). Understanding Consumer Interaction on Instagram: The Role of Satisfaction, Hedonism, and Content Characteristics. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, 20(6), 369-375.
  12. Churchill, J., Gilbert, A. ve Surprenant, C. (1982). An Investigation into the Determinants of Customer Satisfaction. Journal of Marketing Research, 19(4), 491-504.
  13. Couldry, N. (2012). Media, Society, World: Social Theory and Digital Media Practice. Cambridge: Polity.
  14. Çakır, V. ve Bozkurt, Ö. (2014). Televizyon İzleme Alışkanlıkları, Motivasyonları ve Trt 6: Hakkari Örneği. Global Media Journal: Turkish Edition 4(8), 61-81.
  15. Dabholkar, P. A., Shepherd, C. D. ve Thorpe, D. I. (2000). A Comprehensive Framework for Service Quality: An İnvestigation of Critical Conceptual and Measurement Issues Through A Longitudinal Study. Journal of retailing, 76(2), 139-173.
  16. Fiske, J. (2003). İletişim Çalışmalarına Giriş. (S. İrvan, Çev.) Ankara: Bilim ve Sanat.
  17. Fornell, C. ve Larcker, D. F. (1981). Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error: Algebra Aad Statistics. Journal of Marketing Research, 18(1), 382-388.
  18. Gefen, D., Straub, D. ve Boudreau, M.-C. (2000). Structural Equation Modeling and Regression: Guidelines for Research Practice. Communications of the association for information systems, 4(1), 7.
  19. Greenwood, D. N. (2013). Fame, Facebook, and Twitter: How Attitudes About Fame Predict Frequency and Nature of Social Media Use. Psychology of Popular Media Culture 2(4), 222
  20. Hair, J. F., Anderson, R. E., Babin, B. J. ve Black, W. C. (2010). Multivariate Data Analysis. Londra: Pearson.
  21. Heravi, A., Mübarek, S. ve Choo, R. K.-K. (2018). Information Privacy in Online Social Networks: Uses and Gratification Perspective. Computers in Human Behavior 90, 441-459.
  22. Hsiao, C.-H., Chang, J.-J. ve Tang, K.-Y. (2016). Exploring The İnfluential Factors in Continuance Usage of Mobile Social Apps: Satisfaction, Habit, and Customer Value Perspectives. Telematics and Informatics, 33(2), 342-355.
  23. Hunt, D., Lin, C. ve Atkin, D. (2014). Communicating Social Relationships Via the Use of Photo-Messaging. Journal of Broadcasting & Electronic Media, 58(2), 234-252.
  24. İnceoğlu, P. D. (2010). Tutum Algı İletişim (5. Baskı b.). İstanbul: Beykent Üniversitesi.
  25. Instagram-Our Story. (16 Mayıs 2019). Instagram Press. Erişim 24 Nisan 2019. https://instagram-press.com/our-story/
  26. Jeong, J.-Y. ve Kim, H.-C. (2016). Effect of Celebrity Endorsement in Marketing of Musicals: Poster Versus Social Networking Site. Social Behavior and Personality: an international journal, 44(8), 1243-1253.
  27. Kang, J. ve Wei, L. (2019). Let Me Be at My Funniest: Instagram Users’ Motivations for Using Finsta (A.K.A., Fake Instagram). The Social Science Journal, 61(2).
  28. Katz, E., Blumler, J. G. ve Gurevitch, M. (1973). Uses and Gratifications Research. Public Opinion Quarterly, Volume 37, Issue 4, WINTER 1973, 509–523.
  29. Kemp, S. (2019, Ocak 30). Dıgıtal 2019: Global Internet Use Accelerates. Erişim 18 Nisan 2019, We Are Social: https://wearesocial.com/blog/2019/01/digital-2019-global-internet-use-accelerates
  30. Kim, D. H., Seely, N. K. ve Jung, J.-H. (2017). Do You Prefer, Pinterest or Instagram? The Role of Image-Sharing Snss and Self-Monitoring in Enhancing Ad Effectiveness. Computers in Human Behavior, 70, 535-543.
  31. Kim, Y. H., Kim, D. J. ve Wachter, K. (2013). A Study of Mobile User Engagement (Moen): Engagement Motivations, Perceived Value, Satisfaction, and Continued Engagement İntention. Decision Support Systems 56, 361-370.
  32. Kirschenbaum, A. (2004). Generic Sources of Disaster Communities: A Social Network Approach. International Journal of Sociology and Social Policy, 24(11/12), 94-129.
  33. Koçoğlu, S. (3 Mart 2018). Instagram Tarihi: Instagram Nedir? Nasıl Kullanılır? Ne İşe Yarar?. Erişim 24 Nisan 2019, Branding Türkiye: https://www.brandingturkiye.com/instagram-tarihi-instagram-nedir-nasil-kullanilir-ne-ise-yarar/
  34. Krech, D. ve Crutchfield, R. S. (1980). Sosyal Psikoloji. (E. Güngör, Çev.) İstanbul: Ötüken Yayınları.
  35. Lee, E., Lee, J.-A., Moon, J. H. ve Sung, Y. (2015). Pictures Speak Louder than Words: Motivations for Using Instagram. Cyberpsychology, Behavıor, And Socıal Networkıng 18(9), 552-556.
  36. Lee, Y. ve Kwon, O. ( 2011). Intimacy, Familiarity and Continuance Intention: An Extended Expectation–Confirmation Model in Web-Based Services. Electronic Commerce Research and Applications, 10(3), 342-357.
  37. Lehrer, C., Constantiou, I. ve Hess, T. (2011). Examining the Determinants of Mobile Location-Based Services’ Continuance. In International Conference on Information Systems (ICIS), ss: 1-8. Shanghai: AIS.
  38. Mayfield, A. (1 Ağustos 2008). What is Social Media. Erişim 23 Mart 2019 https://www.icrossing.com/uk/sites/default/files_uk/insight_pdf_files/What%20is%20Social%20Media_iCrossing_ebook.pdf
  39. McQuail, D. ve Windahl, S. (1997). Kitle İletişim Modelleri. (K. Yumlu, Çev.) Ankara: İmge Kitapevi.
  40. Metzger, M. J. (2007). Communication Privacy Management in Electronic Commerce. Journal of Computer-Mediated Communication, 12(2), 335-361.
  41. Oliver, R. L. (1980 ). A Cognitive Model of the Antecedents and Consequences of Satisfaction Decisions. Journal of marketing research 17.4, 460-469.
  42. Petronio, S. (1991). Communication Boundary Management: A Theoretical Model of Managing Disclosure of Private Information between Marital Couples. Communication theory, 1(4), 311-335.
  43. Quan-Haase, A. ve Young, A. (2010). Uses and Gratifications of Social Media: A Comparison of Facebook and Instant Messaging. Bulletin of Science, Technology ve Society 30(5), 350-361.
  44. Raykov, T. (1997). Estimation of Composite Reliability for Congeneric Measures. Applied Psychological Measurement, 21(2), 173-184.
  45. Rosenberg, M. J. ve Hovland, C. I. (1960). Attitude Rganisation and Change: An Analysis of Consistency Among Attitude Components. C. I. Hovland ve M. J. Rosenberg (Dü) içinde, Cognitive, affective, and behavioural components of attitudes (s. 1-14). New Haven: CT: Yale University Press.
  46. Sabancı, Y. S. (2018). Sosyal Medya Okuryazarlığı: Facebook ve Instagram Örneği. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  47. Seoungh, L., Changsik, K. ve Keeyoung, K. (2016). Examining the Determinants of the Intention of Continued Instagram Usage: Focused on the Moderating Effect of the Gender. Journal of Digital Industrial Information Society of Korea, 12(2), 61-71
  48. Sepetci, N. (2017). Sosyal Medya Mahremiyet Algısının Çöküşü: Instagram Örneği. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi.
  49. Shane-Simpson, C., Manago, A., Gaggi, N. ve Gillespie-Lynch, K. (2018). Why Do College Students Prefer Facebook, Twitter, or Instagram? Site Affordances, Tensions Between Privacy and Self-Expression, And İmplications for Social Capital. Computers in Human Behavior 86, 276-288.
  50. Sheldon, P. ve Bryant, K. (2016). Instagram: Motives for its Use and Relationship to Narcissism and Contextual Age. Computers in Human Behavior 58, 89-97.
  51. Sheldon, P., Rauschnabel, P., Antony, M. G. ve Car, S. (2017). A Cross-Cultural Comparison of Croatian and American Social Network Sites: Exploring Cultural Differences in Motives for Instagram Use. Computers in Human Behavior, 75, 643-651.
  52. Solis, B. (2008). The Essential Guide to Social Media. Erişim 22 Mart 2019, https://www.onecaribbean.org/content/files/essentialGuidetoSocialMedia.pdf
  53. Statista. (Nisan 2019). Distribution of Instagram Users Worldwide as of April 2019, By Age and Gender. Erişim 25 Nisan 2019, www.statista.com: https://www.statista.com/statistics/248769/age-distribution-of-worldwide-instagram-users/
  54. Statista. (2019). Leading Countries Based on Number of Instagram Users as of April 2019 (in millions). Erişim 25 Nisan 2019, www.statista.com: https://www.statista.com/statistics/578364/countries-with-most-instagram-users/
  55. Statista. (16 Mart 2019). Most Popular Social Networks Worldwide as of January 2019, Ranked by Number of Active Users (in Millions). Erişim 2019, https://www.statista.com/statistics/272014/global-social-networks-ranked-by-number-of-users/
  56. Stern, J. (2012, Nisan 9). Facebook Buys Instagram for $1 Billion. Nisan 24, 2019, https://abcnews.go.com/blogs/technology/2012/04/facebook-buys-instagram-for-1-billion/
  57. Temizel, H. (2008). Kamuoyu Kuramları ve Kamuoyu Oluşumunda Kitle Araçları. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8(15), 126-146.
  58. Thong, J. Y., Hong, S.-J. ve Tam, K. Y. (2006). The Effects of Post-Adoption Beliefs on the Expectation-Confirmation Model for İnformation Technology Continuance. International Journal of Human-Computer Studies, 64(9), 799-810.
  59. Ustaahmetoğlu, E. (2019). Tutumlar. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi.
  60. Wang, Y. J., Hernandez, M. D. ve Minor, M. S. (2010). Web Aesthetics Effects on Perceived Online Service Quality and Satisfaction in An E-Tail Environment: The Moderating Role of Purchase Task. Web aesthetics effects on perceived online service quality and satisfaction in an e-tail environment: The moderating role of purchase task, 63(9-10), 935-942.
  61. Whiting, A. ve Williams, D. (2013). Why People Use Social Media: A Uses and Gratifications Approach. Qualitative Market Research: An International Journal, 16(4), 362-369.
  62. Wikipedia. (2019, Haziran 8). Communication Privacy Management Theory. Erişim 3 Temmuz 2019, Wikipedia: https://en.wikipedia.org/wiki/Communication_privacy_management_theory
  63. Yaşlıoğlu, M. M. (2017). Sosyal Bilimlerde Faktör Analizi ve Geçerlilik: Keşfedici ve Doğrulayıcı Faktör Analizlerinin Kullanılması. Istanbul University Journal of the School of Business, 46, 74-85.
  64. Apollos, O. P. (2016). An Expectation-Confirmation Model of Continuance Intention to Use Mobile İnstant Messaging. Telematics and Informatics, 33(1), 34-47.
  65. Solis, B. (2008). The Essential Guide to Social Media. Erişim 22 Mart 2019, https://www.onecaribbean.org/content/files/essentialGuidetoSocialMedia.pdf
  66. Temizel, H. (2008). Kamuoyu Kuramları ve Kamuoyu Oluşumunda Kitle Araçları. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8(15), 126-146.