Dergiler / El-Cezeri / 2021 / Cilt: 8 - Sayı: 1

Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri

Traditional Windcatchers of Şanlıurfa: The Surviving Examples of a Fading Tradition

Sayfa
268–286
Yayın Tarihi
2021-01-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ayrıca diğer örneklerdeki havalandırma elemanlarından biçim olarak farklı olan özgün bir havalandırma elemanı da bu çalışma kapsamında belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Orta Doğu’daki geleneksel yaşam alanları, binlerce yıllık mimari birikimin ürünleridir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Aşırı sıcak iklimle başa çıkmak için geliştirilen mimari ürünler, bu birikim içerisinde önemli bir yer tutmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ayrıca diğer örneklerdeki havalandırma elemanlarından biçim olarak farklı olan özgün bir havalandırma elemanı da bu çalışma kapsamında belirlenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Badgel · Rüzgar yakalayıcı · Mekansal havalandırma

Özet

Orta Doğu’daki geleneksel yaşam alanları, binlerce yıllık mimari birikimin ürünleridir. Aşırı sıcak iklimle başa çıkmak için geliştirilen mimari ürünler, bu birikim içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Antik dönemlerden beri mekânları havalandırmak ve soğutmak için geliştirilen rüzgâr yakalayıcılar, bu birikim içinde en çok dikkat çeken örnekler arasındadır. Bu çalışmada amaç, Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıların (badgeller) ayakta kalan örneklerini tanıtmak, belgelemek ve korunmada öncelikli olanlarını vurgulamaktır. Çalışma kapsamında öncelikle ilgili alanyazın taranmış ve görüşme tekniği kullanılarak rüzgâr yakalayıcılar hakkında kullanıcılardan bilgi toplanmıştır. Daha sonra, geniş bir alan çalışması kapsamında Şanlıurfa’daki rüzgâr yakalayıcıları çizim ve fotoğraflar ile belgelenmiştir. Alan çalışması sonucunda, Şanlıurfa’daki geleneksel evlerin sadece üçünde rüzgâr yakalayıcıların özgün yapısının korunduğu belirlenmiştir. Bunların dışında, üç evde ve bir savunma yapısında bulunan, orijinal yapısı ya da işlevselliği bozulmuş olan rüzgâr yakalayıcılar da çalışma kapsamında sunulmuştur. Rüzgâr yakalayıcıların, evlerde sadece eyvan birimini havalandırdığı saptanmıştır. Savunma yapısındaki rüzgâr yakalayıcının ise bir odayı havalandırdığı belirlenmiştir. Ayrıca diğer örneklerdeki havalandırma elemanlarından biçim olarak farklı olan özgün bir havalandırma elemanı da bu çalışma kapsamında belirlenmiştir.

Abstract

Traditional living spaces in the Middle East are products of thousands of years of architectural inheritance. Architectural components developed to cope with extremely hot climate have an important place in this inheritance. Windcatchers, architectural components developed to ventilate and cool spaces since ancient times, are among the most remarkable examples of this inheritance. The aim of this study is to introduce, document and highlight the surviving examples of windcatchers (badgels) in Şanlıurfa. Within the scope of the study, firstly, relevant literature was scanned and information was collected from users about windcatchers by using interview technique. Then, windcatchers in Şanlıurfa were documented with drawings and photographs as part of a wider field study. As a result of the field study, it was determined that only three of the traditional houses in Şanlıurfa retain the original structure of the windcatchers. Apart from these, windcatchers in three houses and a defense structure, whose original structure or functionality is impaired are also presented within the scope of the study. It has been determined that windcatchers ventilate only the iwan unit in the houses whereas the windcatcher in the defense structure ventilate a room. In addition, a unique ventilation element, which is different in shape from the ventilation elements in other examples, has been determined within the scope of this study.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MELİKOĞLU, Y., BEKLEYEN, A. (2021). Şanlıurfa’nın Geleneksel Rüzgâr Yakalayıcıları: Kaybolan Bir Geleneğin Günümüze Kadar Gelen Örnekleri. El-Cezeri, Cilt: 8 - Sayı: 1, 268–286. https://ajindex.com/articles/252283

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Hejazi, B. & Hejazi, M., “Persian wind towers: Architecture, cooling performance and seismic behaviour,” İnternational Journal of Design & Nature and Ecodynamics, 2014, 9 (11): 56-70
  2. Attia, S. & de Herde, A., “Designing the malqaf for summer cooling in low-rise housing: An experimental study,” Proceedings of PLEA 2009- 26th Conference on Passive and Low Energy Architecture. Quebec City, Canada: PLEA Publications, 2009, pp. 1-6
  3. Ford, B., “Passive downdraught evaporative cooling: Principles and practice,” Environmental Design, 2011, 5(3): 271-280
  4. Bekleyen, A. & Melikoğlu, Y., “An investigation on the thermal effects of windcatchers,” Journal of Building Engineering, 2021, Art. No. 101942
  5. Awbi, H.B., “Ventilatin of building,” New York: Taylor and Francis, 2003
  6. Etheridge, D. & Sandberg, M., “Building ventilation-theory and measurement,” Chichester: John Wiley and Sons, 1996
  7. Darçın, P. & Balanlı, A., “Yapılarda doğal havalandırma sağlanmasına yönelik ilkeler,” Tesisat Mühendisliği Dergisi, 2012, 128: 33-42
  8. Atkinson, J., Chartier, Y., Pessoa-Silva, C.L., Jensen, P., Li, Y. & Seto, W-H., “Natural ventilation for infection control in health-care setting,” Geneva, Switzerland: World Health Organization Press, 2009
  9. Passe, U. & Battaglia, F., “Designing spaces for natural ventilation: An architect’s guide,” New York: Routledge, 2015
  10. Kleiven, T., “Natural ventilation in buildings: Architectural concepts, consequences and possibilities,” (PhD Thesis), Norwegian University of Science and Technology, Trondheim, Norwey, (2003)
  11. Hensel, M., Hensel, D.S., Gharleghi, M. & Craig, S., “Towards an architectural history of performance: Auxiliarity, performance and provision in Historical Persian Architectures [Special issue],” Architectural Design, 2012, 82(3): 26-37
  12. Hensel, M., “Performance-oriented architecture: Rethinking architectural design and the built environment,” In D. Leatherbarrow (Ed.), Traits of Performance-Oriented Architecture, Oxford: Blackwell Science Publishers, 2013, pp. 53-132
  13. Li, A-G. & Jones, P.J., “Developments in strategies used for natural and mechanical ventilation in China,” Indoor and Built Environment, 2000, 9(2): 65-74
  14. Özdeniz, M.B., Bekleyen, A., Gönül, İ.A. Gönül, H., Sarıgöl, H., İlter, T., Dalkılıç, N. & Yıldırım, M., “Vernacular domed houses of Harran, Turkey,” Habitat International, 1998, 22(4): 477-485
  15. Özdeniz, M.B., Bekleyen, A., Gönül, İ.A., Gönül, H., Sarıgöl,