Dergiler / Motif Akademi Halkbilimi Dergisi / 2019 / Cilt: 12 - Sayı: 26

DİVAN ŞİİRİNDE TOPRAK MOTİFİ

SOIL MOTIF IN DIVAN POETRY

Sayfa
468–487
Yayın Tarihi
2019-06-17
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu yazıda, Divan şairlerinin benzetme ve hayal dünyalarında “toprak” motifinin nasıl şekillendiği ve dolayısıyla kültürümüzdeki tezahürü, farklı yüzyıllardaki divanların taranması suretiyle ortaya konmaya çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bütün canlılar için vazgeçilmez bir unsur olan ve dolayısıyla her zaman insanlığın gündemini meşgul eden toprak, hemen her kültürde olduğu gibi Divan edebiyatında da başat ögelerden biri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Farklı anlam dünyalarıyla karşımıza çıkan toprak, Divan şairinin elinde mitolojik, folklorik, felsefî, dinî, fennî unsurlarla beslenmiş bir motif olarak karşımıza çıkmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu yazıda, Divan şairlerinin benzetme ve hayal dünyalarında “toprak” motifinin nasıl şekillendiği ve dolayısıyla kültürümüzdeki tezahürü, farklı yüzyıllardaki divanların taranması suretiyle ortaya konmaya çalışılacaktır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Toprak · motif · benzetme

Özet

Bütün canlılar için vazgeçilmez bir unsur olan ve dolayısıyla her zaman insanlığın gündemini meşgul eden toprak, hemen her kültürde olduğu gibi Divan edebiyatında da başat ögelerden biri olmuştur. Tabiatı inceleyerek, idealize edilmiş bir dünyayı şiirlerine aksettirmeye çalışan Divan şairleri, gerek renk, gerek şekil ve gerekse koku ekseninde hareket ederek, toprağı çeşitli sanatlarla, bilhassa da hüsn-i ta’lîl ve teşbih sanatlarıyla ele alarak, çok yönlü bir şekilde işlemişlerdir. Farklı anlam dünyalarıyla karşımıza çıkan toprak, Divan şairinin elinde mitolojik, folklorik, felsefî, dinî, fennî unsurlarla beslenmiş bir motif olarak karşımıza çıkmaktadır. İçerisinde mücevherler barındırması, ölüm ile ilişkilendirilmesi; kapı, at, gönül, sine, secdegâh, süvari, tavla oyuncusu, yatak vb. kavramlara benzetmelik olması, onu kültürümüzde dikkate değer bir unsur hâline getirmektedir. Ayrıca atasözleri, deyimler, inançlar ve âdetlerle birlikte ele alınarak geniş bir hayal dünyasına konu olmuştur. Bu yazıda, Divan şairlerinin benzetme ve hayal dünyalarında “toprak” motifinin nasıl şekillendiği ve dolayısıyla kültürümüzdeki tezahürü, farklı yüzyıllardaki divanların taranması suretiyle ortaya konmaya çalışılacaktır.

Abstract

Soil is an indispensable element for all living things. Therefore, it has always occupied the agenda of humanity. It also has an important place in Divan literature. Divan poets have studied nature and created a perfect world. Divan poets used color, shape, fragrance and various arts. Mythology, folkloric, science, religion and philosophy have benefited from the motifs. Includes jewels, associated with death; door, horse, heart, breast, prostration, cavalry, backgammon player, bed etc. It is similar to concepts. Because of It is noteworthy in our culture. They created a new world by using proverbs, idioms, beliefs and customs. Quince feathers, mirrors, horses, doors, prostrations, cines, treasures, ore, water concepts such as Divan poets have shaped the world of imagination. In this article, it will be tried to reveal how the concept of land in the parables and imagination of the Divan poets is shaped by scanning the divans from different centuries.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

TURAN, M. (2019). DİVAN ŞİİRİNDE TOPRAK MOTİFİ. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, Cilt: 12 - Sayı: 26, 468–487. https://ajindex.com/articles/236560

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (15)

  1. Ahmed Paşa Divanı (1966), haz. Ali Nihad Tarlan, İstanbul: Millî Eğitim Basımevi. Ahmedī Dīvān, haz. Yaşar Akdoğan, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, e-kitap, ISBN 978-975-17-3344-3.
  2. AKAR, Metin (1994), Su Kasidesi Şerhi. Ankara:
  3. Türkiye Diyanet Vakfı Yay. AKSOY, Ömer Asım (2016), Atasözleri ve Deyimler Sözlüğü II-Deyimler Sözlüğü. İstanbul: İnkılâp Kitabevi Yay. Bākī Dīvānı (1994), haz. Sabahattin Küçük, Ankara:
  4. TDK Yay. BATİSLAM, H. Dilek (2005), “Divan Şiirinde Sabâ”, Osmanlı Araştırmaları, Prof. Dr. Mehmet Çavuşoğlu’na Armağan II, S 26, s. 95-117. Behiştī Dīvānı (2000), haz. Yaşar Aydemir, Ankara: MEB Yay. Cem Sultan’ın Türkçe Divan’ı (2013), haz. İ. Halil Ersoylu, Ankara:
  5. TDK Yay. CEYLAN, Ömür (2000), Tasavvufī Şiir Şerhleri, İstanbul:
  6. Kitabevi Yay. ÇAVUŞOĞLU, Mehmed (2001),
  7. Necati Bey Divanının Tahlili, İstanbul:
  8. Kitabevi Yay. DİLÇİN, Cem (2011), Divan Şiiri ve Şairleri Üzerine İncelemeler, İstanbul: Kabalcı Yay. Emrī Divanı (2002), haz. M. A. Yekta Saraç İstanbul:
  9. Eren Yay. ERDOĞAN, Mehtap (2013), Güzellik Unsurlarıyla Divan Şiirinde Sevgili, İstanbul: Kitabevi Yay. Fehīm-i Kadīm, Hayatı, Sanatı, Dīvān’ı ve Metnin Bugünkü Türkçesi (1991), haz. Tahir Üzgör Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. Fuzulī Türkçe Divan (2014), haz. İsmail Parlatır Ankara:
  10. Akçağ Yay. GÜLER, Kadir (2010), “Klasik Şiirimizde Kûy-i Yâr”, Walter G. Andrews Armağanı-II, Türklük Bilgisi Araştırmaları (TUBA), II, S 34, s. 63-78. Hayālī Bey Dīvānı (1945), haz. Ali Nihat Tarlan, İstanbul:
  11. İstanbul Üniversitesi Yay. KAZAN, Şevkiye (2009), “Klâsik Türk Şairlerinin Dilinden Beddualar”, Turkish Studies, 4, S 2, s. 777-821.
  12. KEMİKLİ, Bilal (2007), “Divan Şiirinde Hastalık ve Tedavi”, Uludağ Üniversitesi İlāhiyat Fakültesi Dergisi, 16, S 1, s. 19-36.
  13. KURNAZ, Cemâl (1996), Hayālī Bey Divānı’nın Tahlīli, İstanbul:
  14. MEB Yay. KUT, Günay (2000), “Bir Şairi Değerlendirmedeki Yöntem: Ortak Malzemenin Kullanılışı ve İfade Şekli”, İlmî Araştırmalar: Dil, Edebiyat, Tarih İncelemeleri, S 10, s. 169-176.
  15. KÜÇÜK, Sabahattin (1988), “Divan Şiirinde Güneş Üzerine Bir Deneme”, Mehmet Kaplan İçin, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yay., s. 149-176. Mesīhī Dīvānı (1995), haz. Mine Mengi, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. Mezākī, Hayatı, Edebī Kişiliği Divanı’nın Tenkidli Metni (1991), haz. Ahmet Mermer, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. Mīrzā-zāde Mehmed Sālim Dīvānı (1994), haz. Adnan İnce, Ankara: YÖK Matbaası. Nā’ilī Divanı (1990), haz. Haluk İpekten, Ankara: Akçağ Yay. Necatī Beg Divanı (1963), haz. Ali