Dergiler / HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi / 2014 / Cilt: 2 - Sayı: 3

II. MEŞRUTİYET’TEN HARF DEVRİMİ’NE KADAR OSMANLICAYA YAPILAN ROMAN ÇEVİRİLERİNİN SÜREÇ ÖNCESİ NORMLAR BAĞLAMINDA İRDELENMESİ

Sayfa
85–103
Yayın Tarihi
2014-06-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalede, ön söz ve son sözlerden hareketle, çevirmenlerin eser/yazar seçimini belirleyen etkenler ve çeviri yapılan dilin asıl kaynak dil mi, ara dil çevirisi mi olduğu konusu, ‘süreç öncesi çeviri normları’ bağlamında irdelenip söz konusu döneme ait çeviri politikaları tespit edilmeye çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kurmaca bir tür olan roman, ilk defa Tanzimat Dönemi’nde yapılan çeviriler yoluyla Türk edebiyatına kazandırılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Meşrutiyet’ten (1908) Harf Devrimi’ne (1928) kadar olanları çeviri tarihimize ışık tutmak üzere ön söz, son söz ve kitap kapaklarında yer alan bilgiler tanıklığında, çeviribilim açısından irdelemektir.
💡
Sonuç & Katkı:Makalede, ön söz ve son sözlerden hareketle, çevirmenlerin eser/yazar seçimini belirleyen etkenler ve çeviri yapılan dilin asıl kaynak dil mi, ara dil çevirisi mi olduğu konusu, ‘süreç öncesi çeviri normları’ bağlamında irdelenip söz konusu döneme ait çeviri politikaları tespit edilmeye çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çeviri Roman · Türk Çeviri Tarihi · Süreç Öncesi Çeviri Normları

Özet

Kurmaca bir tür olan roman, ilk defa Tanzimat Dönemi’nde yapılan çeviriler yoluyla Türk edebiyatına kazandırılmıştır. Osmanlı toplumunda kısa sürede çok rağbet gören bu türün polisiye roman, macera romanı, tarihi roman gibi alt türlerinde Tanzimat’tan başlayarak Harf Devrimi’ne kadar Batı dillerinden Osmanlı Türkçesine yüzlerce çeviri yapılmıştır. Bu makalede amaç, sözü edilen bu roman çevirilerinden II. Meşrutiyet’ten (1908) Harf Devrimi’ne (1928) kadar olanları çeviri tarihimize ışık tutmak üzere ön söz, son söz ve kitap kapaklarında yer alan bilgiler tanıklığında, çeviribilim açısından irdelemektir. Makalenin temel inceleme nesnesini oluşturmak amacıyla bahsi geçen dönemde yapılan roman çevirileri incelenerek ön söz ve son sözlü olanlar belirlenecektir. Çeviri eserlerin başında ve sonunda yer alan metinler ile çeviri roman kapaklarında yer alan bilgiler, ön söz ve son sözler olarak değerlendirilecek olup bu bilgilendirici mahiyetteki metinlerin çeviriyazısı yapılacak ve yeri geldikçe diliçi çeviri ile alıntılar verilecektir. Makaleye kuramsal çerçeve olarak İsrailli bir çeviribilim kuramcısı olan Gideon Toury’nin ‘süreç öncesi çeviri normları’ esas alınacaktır. Toury’nin betimleyicilik üzerine temellenen ‘erek-odaklı kuramı’ çerçevesinde adı geçen normlar iki ana başlık altında ele alınmaktadır: ‘çeviri politikası’ ve çevirinin doğrudanlığı’. Makalede, ön söz ve son sözlerden hareketle, çevirmenlerin eser/yazar seçimini belirleyen etkenler ve çeviri yapılan dilin asıl kaynak dil mi, ara dil çevirisi mi olduğu konusu, ‘süreç öncesi çeviri normları’ bağlamında irdelenip söz konusu döneme ait çeviri politikaları tespit edilmeye çalışılacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

KARADAĞ, A. B., BOZKURT, E. (2014). II. MEŞRUTİYET’TEN HARF DEVRİMİ’NE KADAR OSMANLICAYA YAPILAN ROMAN ÇEVİRİLERİNİN SÜREÇ ÖNCESİ NORMLAR BAĞLAMINDA İRDELENMESİ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 2 - Sayı: 3, 85–103. https://ajindex.com/articles/234564

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Akbulut, A. N. (2011). Tanıklıklarla Çeviri ve Cortázar. Erişim Tarihi: 09 Ocak 20 (http://www.journals.istanbul.edu.tr/tr/index.php/ceviri/article/view /11081/10338). Üniversitesi Çeviribilim Dergisi, (3) (2011)
  2. Bengi-Öner, I. (1990). A Re-evaluation of the Concept of Equivalence in the Literary Translations of Ahmed Midhat Efendi: A Linguistic Perspective. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Ankara: Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Benoit, P. (1926). Lübnan Kasrının Sahibesi. (Müt. Süleyman Nazif). İstanbul: Matbaa-i Âmire. Beraud, H. (1339/1923). Şişko. (Müt. Şükrü Kaya). Ankara: Yenigün Matbaası. Bin Bir Gece Masalları. (…). (Müt. …). İstanbul:
  3. Resimli Ay Matbaası. Bozkurt, E. Meşrutiyet Dönemi’nde Çok Kimlikli Bir Mütercim: Avan-zâde Mehmed Süleyman. Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (Yayımlanmak üzere). Bozkurt, E. ve Karadağ, A. B. (2014). Mukaddimeleri Tanıklığında Bir Gazeteci, Romancı, Oyun Yazarı, Dergici, Sözlükbilimci, Dilbilimci, Ansiklopedist, Şârih ve Çevirmen: Şemseddin Sâmi. İstanbul Üniversitesi Dilbilim Dergisi, (27), (Yayımlanmak üzere). Cahun, L. (1928). Gök Sancak. (Müt. Necib Âsım). İstanbul: Artin Asaduryan ve Mahdumları Matbaası. D’Annunzio, G. (1928). Ölümün Zaferi. (Müt. Ali Fahri). İstanbul:
  4. İktisat Matbaası. De Bovet, M. A. (1327/1911). Zevceni Gözet. (Müt. Süleyman Tevfik). İstanbul:
  5. Meşrutiyet Matbaası. De Maupassant, G. (1326/1910). Güzel Dost. (Müt. Müfid Râtib). İstanbul:
  6. Tanin Matbaası. Defoe, D. (1923). Robenson Kruzoe. (Müt. Şükrü Kaya). İstanbul:
  7. Tanin Matbaası. Dimitriu, R. (2009). Translators’ Prefaces as Documentary Sources For Translation Studies. Perspectives-studies in Translatology, 17(3), 193-206.
  8. Du Terrail, P. (1328/1912). Rokanbol. (Müt. Avan-zâde Mehmed Süleyman). İstanbul:
  9. Matbaa-i Kader. Erkul Yağcı, A. S. (2011). Catalogue of Indigenous and Translated Novels Published Between 1840 and 1940. Erişim Tarihi: 20 Nisan 2012. Dokuz Eylül Üniversitesi Ağ Sitesi: http://kisi.deu.edu.tr/selin.erkul/Erkul_Catalogue_July_2011.pdf. Esrâr-engîz Hasta. (1330/1914). (Müt. E. Ali). İstanbul:
  10. Şems Matbaası. Feuillet, O. (1298/1880). Bir Fakir Delikanlının Hikâyesi. (Müt. Ahmed Midhat Efendi). İstanbul: Tercümân-ı Hakîkat Matbaası. Flammarion, C. (1327/1911). Dünyanın Sonu. (Müt. Ali Muzaffer). İstanbul: Necm-i İstikbâl Matbaası. Gil Bardaji, A. et al. (Ed.) (2012). Translation Peripheries: Paratextual Elements in Translation. Berlin: Peter Lang. Goethe. (1329/1913). Verter. (Müt. Ali Kâmi [Akyüz