KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / İslam Araştırmaları Dergisi / 2016 / Sayı: 35

Sahîh-i Buhârî Nüshalarına Dair Yeni Bulgular: Bulak Baskısı, Yûnînî Yazmaları ve Abdullah b. Sâlim el-Basrî Nüshası

Some New Findings on Manuscript Copies of Sahīh al-Buhkārī: The Bulak Printing, the Yūnīnī Manuscripts and the Ditto of Abdullah b. Sālim al-Basrī

Arafat Aydın
Ali Albayrak
Sayfa
1–39
Yayın Tarihi
2017-06-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bir kısmı araştırmacıların elinde olan ama ne olduğu farkedilemeyen, bir kısmı ise hiç bilinmeyen bu nüshaların ve bu makalede yer alan bazı bilgilerin yeni çalışmalara kapı aralamasını ümit ediyoruz.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sahîh-i Buhârî’nin Sultan II.
📊
Temel Bulgular & Veri:Abdülhamid’in emriyle yapılan Bulak baskısında İstanbul’dan Mısır’a gönderilen ve baskıya esas kabul edilen yazma nüshanın Yûnînî’nin (ö. 701/1302) asıl nüshası olup olmadığı, bu mühim nüshanın basıldıktan sonraki âkıbeti, bu baskıda başka hangi yazmaların kullanıldığı ve Yûnînî nüshasının kopyaları hakkında, Yûnînî’ye dair çalışmaların azlığı ve kaynakların yetersizliği sebebiyle belirsizlikler mevcuttur.
💡
Sonuç & Katkı:Bir kısmı araştırmacıların elinde olan ama ne olduğu farkedilemeyen, bir kısmı ise hiç bilinmeyen bu nüshaların ve bu makalede yer alan bazı bilgilerin yeni çalışmalara kapı aralamasını ümit ediyoruz.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Buhârî · el-Câmiu’s-sahîh · Yûnînî

Özet

Sahîh-i Buhârî’nin Sultan II. Abdülhamid’in emriyle yapılan Bulak baskısında İstanbul’dan Mısır’a gönderilen ve baskıya esas kabul edilen yazma nüshanın Yûnînî’nin (ö. 701/1302) asıl nüshası olup olmadığı, bu mühim nüshanın basıldıktan sonraki âkıbeti, bu baskıda başka hangi yazmaların kullanıldığı ve Yûnînî nüshasının kopyaları hakkında, Yûnînî’ye dair çalışmaların azlığı ve kaynakların yetersizliği sebebiyle belirsizlikler mevcuttur. Bu belirsizlikleri gidermek amacıyla Türkiye’deki zengin yazma eser külliyatını kullanarak yaptığımız bu çalışmada Yûnînî’nin aslının Türkiye’de olmadığını, Ezher ulemâsı tarafından yapılan Bulak baskısında Yûnînî’nin en önemli kopyası kabul edilen Abdullah b. Sâlim el-Basrî (ö. 1134/1722) nüshasının esas alındığını, bunun yanında Muhammed el-Mizzî, Bedrânî ve Takıyyüddin es-Sübkî nüshaları ile Hâfız Yûsuf el-Mizzî’nin tashih ettiği Muhammed b. İlyâs nüshasının kullanıldığını tespit ettik. Türkiye’de bulunan Abdullah b. Sâlim nüshalarını ve Yûnînî’nin diğer kopyalarını tanıttık. Konuyla ilgili olarak Yûnînî öncesi ve sonrası benzer gayretlerin olduğunu ortaya koymak amacıyla İbn Hacer’in çok önemsediği Sagānî nüshasından ve İslâm âleminde Buhârî’nin ilk baskısını gerçekleştiren Sehârenpûrî’nin hâşiyesinden bahsettik. Bir kısmı araştırmacıların elinde olan ama ne olduğu farkedilemeyen, bir kısmı ise hiç bilinmeyen bu nüshaların ve bu makalede yer alan bazı bilgilerin yeni çalışmalara kapı aralamasını ümit ediyoruz.

Abstract

It is unclear whether the manuscript sent from Istanbul to Egypt to be used for the Bulak printing of Sahīh al-Bukhārī, made on the order of Sultan Abdülhamid II, is the main Yūnīnī (d. 701/1302) copy. Nor is it clear what happened to the manuscript after the printing or what other copies were used. These uncertainties are due to the scarcity of works on Yūnīnī and the insufficiency of sources. In this paper we have tried to eliminate some of these uncertainties by using the rich collection of manuscripts in Turkey. It has been determined that the original copy of Yūnīnī does not exist in Turkey and that the Bulak printing made by scholars of al-Azhar was based on the copy of Abdullah b. Sālim al-Basrī (d. 1134/1722), the most eminent copy of Yunini manuscript, as well as those of Muhammed al-Mizzī, Bedrānī and Taqī al-dīn al-Subkī and that of Muhammed b. Ilyas, revised by Hāfiz Yusuf al-Mizzī. We have provided information about the copies by Abdullah b. Sālim and other Yūnīnī manuscripts found in Turkey. To show that there were similar efforts both before and after Yūnīnī, we have also mentioned the copy of Sagānī, which was praised by Ibn Hajar al-Askalānī, as well as the gloss by Sehārenfūrī who made the first print of Sahīh al-Bukhārī in the Muslim world. It is hoped that the copies and the information presented in this paper will lead to some further works on the topic.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aydın, A., Albayrak, A. (2017). Sahîh-i Buhârî Nüshalarına Dair Yeni Bulgular: Bulak Baskısı, Yûnînî Yazmaları ve Abdullah b. Sâlim el-Basrî Nüshası. İslam Araştırmaları Dergisi, Sayı: 35, 1–39. https://doi.org/10.26570/isad.329959

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (49)

  1. Abdülhalîm, Cum‘a Fethî, Rivâyâtü’l-Câmii’s-sahîh ve nüsahuhû, I-II, Katar: Dâru’l-felâh, 1434/2013.
  2. Albayrak, Ali, “Sahîh-i Buhârî’nin Tashihi” (yayımlanmamış çalışma).
  3. Altuntaş, M. Celil, “Osmanlı İlim Geleneğinde Buhârîhânlık” (yüksek lisans tezi), Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya, 2010).
  4. Aydın, Arafat, “Sagânî’nin Sahîh-i Buhârî Nüshası ve Türkiye Kütüphanelerindeki Yazmaları” (uzmanlık tezi), Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, İstanbul 2016.
  5. Basrî, Abdullah b. Sâlim, Zıyâü’s-sârî fî mesâliki Sahîhi’l-Buhârî, haz. Nûreddin Tâlib, I-XVIII, Katar: er-Rakīm li’l-buhûs ve’d-dirâsât, 1432/2011.
  6. Buhârî, el-Câmiu’s-sahîh, I-IX, Bulak: el-Matbaatü’l-kübrâ el-emîriyye, 1311-13..., el-Câmiu’s-sahîh bi-hâşiyeti’l-muhaddis es-Sehârenfûrî, I-XV, haz. Takıyyüddin en-Nedvî, I-XV, Beyrut: Dârü’l-beşâiri’l-İslâmiyye, 1432/2011..., el-Câmiu’s-sahîh, haz. M. Mustafa el-A‘zamî, Riyad: Dârü’l-A‘zamî, 1434/2013..., el-Câmiu’s-sahîh, haz. Merkezü’l-Buhûs ve takniyyetü’l-ma‘lûmât, I-X, Kahire: Dârü’t-te’sîl, 2012..., el-Câmiu’s-sahîh, I-IX, Dâru’l-cîl, Beyrut, t.y. Fâsî, Takıyüddin, Zeylü’t-Takyîd, haz. Kemâl Yûsuf el-Hût, I-II, Beyrut: Dârü’lkütübi’l- ilmiyye, 1410/1990.
  7. İbn Hacer el-Askalânî, Fethu’l-bârî, I-XIII, Beyrut: Dâru’l-ma‘rife, 1379..., İnbâü’l-gumr bi-enbâi’l-umr, haz. Hasan Habeşî, I-III, Kahire: Lecnetü İhyâi’t-türâsi’l-İslâmî, 1389-92/1969-72.
  8. İbnü’l-Mulakkın, et-Tavzîh li-şerhi’l-Câmii’s-sahîh, haz. Nûreddin Tâlib, I-XXXVI, Katar: Dâru’l-felâh, 2012.
  9. Kādî İyâz, el-İlmâ‘ ilâ ma‘rifeti usûli’r-rivâye, haz. Seyyid Ahmed Sakr, Kahire: Dârü’t-türâs, 1389/1970.
  10. Kandemir, M. Yaşar, “İbn Râfi‘ ”, TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), XX, 239.
  11. Kastallânî, Ahmed b. Muhammed, İrşâdü’s-sârî, I-X, Beyrut: y.y., 1323.
  12. Kettânî, M. Abdülhay, Fihrisü’l-fehâris, haz. İhsan Abbas, I-III, Beyrut: Dârü’lgarbi’l- İslâmî, 1402/1982.
  13. Kızıl, Fatma, “Yûnînî”, DİA, XLIII, 595-96.
  14. Menûnî, Muhammed, “Sahîhu’l-Buhârî fi’d-dirâsâti’l-magribiyye min hilâli ruvâtihi’l-evvelîn ve rivâyâtihî ve usûlih”, Mecelletü’l-Mecmai’l-lugati’l- Arabiyye bi-Dımaşk, 4/3 (1394): 500-49.
  15. Mizzî, Tehzîbü’l-Kemâl, haz. Beşşâr Avvâd Ma‘rûf, I-XXXV, Beyrut: Müessesetü’r-risâle, 1400/1980.
  16. Özşenel, Mehmet, Pakistan’da Hadis Çalışmaları, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Vakfı, 2014.
  17. Quiring-Zoche, Rosemarie, “How al-Buhari’s Sahih Was Edited in the Middle Ages: ‘Ali al-Yunini and His Rumuz,” Bulletin d’Studes Orientales, 50 (1998): 191-222.
  18. Rûdânî, Sılatü’l-halef bi-mevsûli’s-selef, haz. Muhammed Haccî, Beyrut: Dârü’lgarbi’l- İslâmî, 1408/1988.
  19. Safedî, A‘yânü’l-asr, haz. Ali Ebû Zeyd v.dğr., I-VI, Beyrut: Dârü’l-fikri’lmuâsır, 1418.
  20. Sellûm, Ahmed b. Fâris, “Nüshatü’l-İmâm es-Sagānî min Sahîhi’l-Buhârî ve kıymetühü’l-ilmiyye”, Mecelletü’l-Cündî el-müslim, 39 (1431/2010): 8-16. Sezgin, Fuat, Buhârî’nin Kaynakları, Ankara: Kitâbiyât, 2000.
  21. Süyûtî, Hüsnü’l-muhâdara fî târîhi Mısr ve’l-Kāhire, haz. M. Ebü’l-Fazl İbrâhim, I-II, Kahire: Dâru ihyâi’l-kütübi’l-Arabiyye, 1387/1967.
  22. Woll, John Obert, “Abdullah b. Sâlim el-Basrî ve 18. Yüzyılda Hadis İlmi”, çev. Nail Okuyucu, Batı Gözüyle Tecdid 1700-1850: İslâm Dünyasında Tecdid Hareketleri, ed. Nail Okuyucu, İstanbul: Klasik, 2014, s. 217-30.
  23. Zehebî, Siyeru a‘lâmi’n-nübelâ’, I-XXV, Beyrut, Müessesetü’r-risâle, 1405/1985. Ziriklî, el-A‘lâm, haz. Züheyr Fethullah, I-VIII, Beyrut: Dârü’l-ilm li’l-Melâyin, 1986.
  24. Amasya Beyazıt Yazma Eser Ktp., No. 199.
  25. Âtıf Efendi Yazma Eser Ktp., No. 579, 580.
  26. Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Y. PRK. MK. 6/89.
  27. Beyazıt Yazma Eser Ktp., Veliyyüddin Efendi, No. 501.
  28. Bursa İnebey Ktp., Ulucami, No. 539-543.
  29. Dâru’l-Kütübi’l-Mısriyye, No. 177, 1108, 1109.
  30. Edirne Selimiye Ktp., No. 1042.
  31. Konya Bölge Yazma Eser Ktp., No. 4772, 8980
  32. Konya Yûsuf Ağa Ktp., No. 5555.
  33. Köprülü Ktp., Fâzıl Ahmed Paşa, No. 355, 362.
  34. Millet Ktp., Feyzullah Efendi, No. 474.
  35. Nuruosmaniye Ktp., No. 695, 703.
  36. Rabat, el-Hizânetü’l-âmme, No.ق 481
  37. Râgıb Paşa Ktp., No.335.
  38. Süleymaniye Ktp., Ayasofya, No.773, 778.
  39. Süleymaniye Ktp., Damat İbrahim, No. 267.
  40. Süleymaniye Ktp., Denizli, No. 52.
  41. Süleymaniye Ktp., Fatih, No. 1059.
  42. Süleymaniye Ktp., Hacı Beşir Ağa, No. 161.
  43. Süleymaniye Ktp., Hamidiye, No. 214.
  44. Süleymaniye Ktp., Kılıç Ali Paşa, No. 263
  45. Süleymaniye Ktp., Turhan Vâlide Sultan, No. 67.
  46. Süleymaniye Ktp., Yazma Bağışlar, No Yazma Bağışlar. 1557.
  47. Topkapı Sarayı Müzesi Ktp., III. Ahmed Kitaplığı, No. 250.., el-Câmiu’s-sahîh bi-hâşiyeti’l-muhaddis es-Sehârenfûrî, I-XV, haz. Takıyyüddin en-Nedvî, I-XV, Beyrut: Dârü’l-beşâiri’l-İslâmiyye, 1432/2011.., el-Câmiu’s-sahîh, haz. M. Mustafa el-A‘zamî, Riyad: Dârü’l-A‘zamî, 1434/2013.., el-Câmiu’s-sahîh, haz. Merkezü’l-Buhûs ve takniyyetü’l-ma‘lûmât, I-X, Kahire: Dârü’t-te’sîl, 2012.., el-Câmiu’s-sahîh, I-IX, Dâru’l-cîl, Beyrut, t.y. Fâsî, Takıyüddin, Zeylü’t-Takyîd, haz. Kemâl Yûsuf el-Hût, I-II, Beyrut: Dârü’lkütübi’l- ilmiyye, 1410/1990.., İnbâü’l-gumr bi-enbâi’l-umr, haz. Hasan Habeşî, I-III, Kahire: Lecnetü İhyâi’t-türâsi’l-İslâmî, 1389-92/1969-72.
  48. İbnü’l-Mulakkın, et-Tavzîh li-şerhi’l-Câmii’s-sahîh, haz. Nûreddin Tâlib, I-XXXVI, Katar: Dâru’l-felâh, 2012.
  49. Rabat, el-Hizânetü’l-âmme, No.ق 481