Dergiler / Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2020 / Sayı: 52

KUR’ÂN’IN ANLAŞILMASINDA HANEFÎ-MÂTÜRÎDÎ ÇİZGİNİN YENİDEN İNŞÂSINA DAİR

Sayfa
239–276
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalemizin amacı, Kur’ân’ın Mâtürîdî sistem çerçevesinde yeniden okunarak gerek itikâdî ve gerekse amelî güncel meselelerin çözümüne dikkat çekmektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Mâtürîdiyye, Mâverâünnehir bölgesinde yaşayan Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’nin görüşleri etrafında teşekkül eden bir kelâm mezhebidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nasları, hukuk felsefesi, din sosyolojisi ve makâsıd bağlamında yeniden oku-nup yorumlanmasına tekabül eden Hanefî-Mâtürîdî usûl, çağımız meselelerinin çözümünde elverişli bir sistem konumundadır yani, çağımızda olayları sebep-sonuç ilişkisi bağlamında değerlendiren niçin, neden ve nasıl sorgulaması yapan modern insanın ihtiyaçlarını karşılayabilecek potansiyele sahiptir.
💡
Sonuç & Katkı:Makalemizin amacı, Kur’ân’ın Mâtürîdî sistem çerçevesinde yeniden okunarak gerek itikâdî ve gerekse amelî güncel meselelerin çözümüne dikkat çekmektir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tefsir · Ebû Hanîfe · Mâtürîdiyye

Özet

Mâtürîdiyye, Mâverâünnehir bölgesinde yaşayan Ebû Mansûr el-Mâtürîdî’nin görüşleri etrafında teşekkül eden bir kelâm mezhebidir. Hanefî-Mâtürîdî çizgi denmesinin sebebi, mezhebin usûl ve temel görüşlerinin Ebû Hanîfe tarafın-dan ortaya konması; İmam Mâtürîdî tarafından benimsenmesi, geliştirilip güncelleştirilmesi ve sistematize edilmesinden kaynaklanmaktadır. Ebû Hanîfe, -re’yci karakteriyle- fıkhî konularda olduğu kadar itikâdî-kelâmî konularda da görüş bildiren istisna âlimlerden biridir. İmam Mâtürîdî, Ebû Hanîfe çizgisin-de akıl-vahiy dengesini esas alarak İslâm dininin ana ilkelerini din-şeriat ayrımı bağlamında aklî açıklamalarla temellendirmeye çalışan bir usûl benimsemiştir. Nasları, hukuk felsefesi, din sosyolojisi ve makâsıd bağlamında yeniden oku-nup yorumlanmasına tekabül eden Hanefî-Mâtürîdî usûl, çağımız meselelerinin çözümünde elverişli bir sistem konumundadır yani, çağımızda olayları sebep-sonuç ilişkisi bağlamında değerlendiren niçin, neden ve nasıl sorgulaması yapan modern insanın ihtiyaçlarını karşılayabilecek potansiyele sahiptir. Mâtürîdî sistemi diğer kelâm sistemleri karşısında özgün kılan husus, tefsirde rivâyet metoduna ek olarak dirayet metodunun kullanılması; tefsire, tefsir-te’vil ayrımı, akıl-vahiy dengesi, sünnet, icmâ ve içtihat ile nesih gibi alanların eklenmesidir. Aklın müstakil bir bilgi kaynağı olması, keşf ve ilhamın bilgi kaynağı olarak kabul edilmemesi, iman-amel ayrımı ve değişen şartlara göre şeriatın da değişebileceği gibi hususlar söz konusu sistemin diğer özgünlük noktalarıdır. Makalemizin amacı, Kur’ân’ın Mâtürîdî sistem çerçevesinde yeniden okunarak gerek itikâdî ve gerekse amelî güncel meselelerin çözümüne dikkat çekmektir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ERSÖZ, R. (2020). KUR’ÂN’IN ANLAŞILMASINDA HANEFÎ-MÂTÜRÎDÎ ÇİZGİNİN YENİDEN İNŞÂSINA DAİR. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Sayı: 52, 239–276. https://ajindex.com/articles/222171

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (9)

  1. Ahmed b. Hanbel. el-Müsned. 6 Cilt. İstanbul: Dâru Sahnûn-Çağrı Yayınları, 1992.
  2. Alper, Hülya. İmam Mâtürîdî’de Akıl-Vahiy İlişkisi. İstanbul: İz Yayıncılık, 2017. Beyazîzâde Ahmed Efendi. İmam-ı Azam Ebû Hanîfe’nin İtikadî Görüşleri. çev. İlyas Çelebi. İstanbul: MÜ İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 6. Basım, 2017.
  3. Bulut, Ali. “Ebû Ubeyde’nin Mecâzü’l-Kur’ân’ına Yönelik Bazı Eleştiriler”. Nüsha: Şarkiyat Araştırmaları Dergisi 4/15 (2004), 63-76. Câbirî, Muhammed Ậbid. Çağdaş Arap-İslâm Düşüncesinde Yeniden Yapılanma. çev. Ali İhsan Pala-Mehmet Şirin Çakır. İstanbul: Düşün Yayıncılık, 2. Basım, 2011.
  4. Çalışkan, İsmail. “Tefsirde Mâtürîdî’yi Keşfetmek: İmam Mâtürîdî ve Te’vîlâtü’l-Kur’ân’ın Tefsir İlmindeki Yeri”. Milel ve Nihal Dergisi 7/2 (2010), 68-93. Cessâs, Ebû Bekir Ahmed b. Ali er-Râzî. el-Fusûl fi’l-usûl. 4 Cilt. thk. Uceyl Câsim en-Neşemî. Küveyt: y.y., 3. Basım, 1994.
  5. Düzgün, Şaban Ali. (ed.). “Mâtürîdî’nin Özgür İradeye Dayalı Birey ve Toplum Tasavvuru”. Mâtürîdî: Kayıp Aydınlanmanın İzinde. 305-322. Ankara: Otto Yayınları, 2020. Ebû Dâvûd, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistânî. es-Sünen. thk. Muhammed Muhyiddin Abdülhamîd. 5 Cilt. İstanbul: Dâru Sahnûn-Çağrı Yayınları, 1992. Ebû Hanîfe, Numan b. Sâbit. “el-Ậlim ve’l-Müteallim” İmam Ậzam’ın Beş Eseri. çev. Mustafa Öz. 7-32. İstanbul: MÜ İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 15. Basım, 2019.
  6. Erdoğan, Mehmet. Fıkıh ve Hukuk Terimleri Sözlüğü. ed. Hüseyin Kahraman. İstanbul: Ensar Neşriyat. 6. Basım. 2016.
  7. Ersöz, Resul. Selefîlik ve Selefî Tefsir Anlayışı. İstanbul: Ensâr Neşriyât, 2018. Eş’arî, Ebu’l-Hasen Ali b. İsmail b. Ebî Bişr. el-İbâne an usûli’d-diyâne. Beyrut: Dâru İbn Zeydûn, ts. Ezherî, Ebû Mansur Muhammed b. Ahmed. “Fsr”. Tehzîbü’l-luğa. thk. Ahmed Abdülalîm el-Berdûnî. 12/406-407. 15 Cilt. Kahire: Dâru’l-Mısrıyye, 1967. Fahreddîn Râzî, Ebû Abdillâh (Ebu’l-Fazl) Muhammed b. Ömer b. Hüseyn. Mefâtihu’l-Gayb. 32 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Fikir, 1981. Fazlur Rahman. İslâm. çev. Mehmet Dağ - Mehmet Aydın. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 12. Basım, 2016.
  8. Fethullah Huleyf. “Mukaddime”. Kitâbu’t-Tevhîd. İskenderiye: Dâru’l-Câmiâti’l-Mısriyye, ts. Gülensoy, Tuncer vd. Büyük Türkçe Sözlük. Haz. D. Mehmet Doğan. İstanbul: İz Yayıncılık, 11. Basım, 1996.
  9. Güler, İlhami. “Te’vil: Kur’ân’ı Yorma’dan Olayların Yorumuna”. Mâtürîdî: Kayıp Aydınlanmanın İzinde. ed. Şaban Ali Düzgün. 81-88. Ankara: Otto Yayınları, 2020. İbn Manzûr, Cemaleddin Muhammed b. Mükrim. Lisânu’l-Arab. 15 Cilt. Beyrut: Dâru Sâdır, ts. İbn Tey