KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi / 2020 / Cilt: 8 - Sayı: 23

TUVA TÜRKLERİ'NDE HÖÖMEY SÖYLEME BİÇİMİ

Tülün MALKOÇ
Sibel ÇELİK
Sayfa
58–74
Yayın Tarihi
2020-09-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Dil yapısından kaynaklanan özellikler de Türkçe’nin arkaik özelliklerini barındıran Tuva Türkçesi’nin içerisindeki bazı gırtlaksı ünlülerin olması höömey söyleme biçimini etkileyebileceği bulgularına dikkat çekilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Batı dünyası tarafından 1930’lu yıllarda keşfedilen geleneksel bir şarkı söyleme biçimi olan Höömey, Moğolca bir kelime olup gırtlaktan şarkı söyleme anlamına gelmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ses oluşumu esnasında Höömey şarkıcılarının basınçlı nefes kullanımıyla oluşturduğu geçici kıvrımlar, ses telleri dışında farklı bir ses kaynağının oluşmasına sebep olmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Dil yapısından kaynaklanan özellikler de Türkçe’nin arkaik özelliklerini barındıran Tuva Türkçesi’nin içerisindeki bazı gırtlaksı ünlülerin olması höömey söyleme biçimini etkileyebileceği bulgularına dikkat çekilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Höömey · Tuva Türkleri · Altaylar

Özet

Öz Batı dünyası tarafından 1930’lu yıllarda keşfedilen geleneksel bir şarkı söyleme biçimi olan Höömey, Moğolca bir kelime olup gırtlaktan şarkı söyleme anlamına gelmektedir. Bu şarkı söyleme biçimi Rusya Federasyonu’na bağlı Güney Sibirya’da yaşayan Tuva Türkleri tarafından icra edilmektedir. Bu söyleme biçimini Altay, Saha, Hakas ve Moğolistan’da görmekteyiz. Halkların şarkı söyleme biçimlerini ele alırken coğrafi, sosyolojik, dini, folklorik ve kültürel açılardan bütünsel bir yaklaşımla ele almak, onları anlamamız ve çözümlememiz bakımından son derece önemlidir. Sesimiz duygularımızın aynası olmakla beraber; oldukça da karmaşık bir enstrümandır. Şarkı söyleme, toplumların yaşantılarıyla şekillenir; şarkı söylemedeki ekoller, tarzlar o toplumun kodları olmakla beraber, geçmişten günümüze kadar gelen aktarımla beraber bir geleneğin temsilcisidir. Şarkı söyleme tekniği açısından; Höömey şarkı söyleme biçimi, aynı anda birden fazla sesin oluşagelmesi (harmonikler) ve duyurulmasından meydana gelmektedir. Ses oluşumu esnasında Höömey şarkıcılarının basınçlı nefes kullanımıyla oluşturduğu geçici kıvrımlar, ses telleri dışında farklı bir ses kaynağının oluşmasına sebep olmaktadır. Tuva Türkleri’nin yaşam biçiminden, inanış biçimine kadar, bu şarkı söyleme stilini oluşturan etkenlerin temelinde Şamanizm’in ve destancıların etkisi de önemli bir rol oynamaktadır. Dil yapısından kaynaklanan özellikler de Türkçe’nin arkaik özelliklerini barındıran Tuva Türkçesi’nin içerisindeki bazı gırtlaksı ünlülerin olması höömey söyleme biçimini etkileyebileceği bulgularına dikkat çekilmiştir. Tuva folkloru açısından çalışmada Höömeyin farklı söyleme türleri incelenerek bu söyleme biçimleri arasındaki farklılıklar ve icra özellikleri üzerinde durulmuştur. Sesin oluşturan mekanizmalara değinilerek, gırtlaktan şarkı söyleme geleneğinin oluşumu, ses organlarının nasıl hareket ettiği, sesin akustik ve fiziksel özelliğiyle incelenerek; sesi üreten organların fonksiyonel işlevleri ve bazı formant bulguları yorumlanmıştır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

MALKOÇ, T., ÇELİK, S. (2020). TUVA TÜRKLERİ'NDE HÖÖMEY SÖYLEME BİÇİMİ. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 23, 58–74. https://ajindex.com/articles/221187

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. AKSAN, D. (1990). Her Yönüyle Dil (Ana Çizgileriyle Dilbilim 2). Ankara:
  2. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  3. AKSENOV, A. N. (1974). “Tuvin Folk Music”, Asian Music, Vol:4, No:2, pp.7-18.
  4. ANAIBAN Z. (1998). “The Republic of Tuva”, Anthropology & Archeology of Eurasia, Vol:37, No:3, pp.13-91.
  5. ARAS, Hayat. (2002). “Tuva Türkleri ve Türkçesi”, Türkler, C.XX, Ankara:
  6. Yeni Türkiye Yayınları.
  7. ARIKOĞLU, E. (1998). “Tuva Türkleri Edebiyatı”, Türk Dünyası El Kitabı (Türkiye Dışı Türk Edebiyatları), C.4, Ankara, Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, s.491-499.
  8. ARIKOĞLU, E. (2000). “Tuva Türkçesinde Gırtlaksı Ünlüler”, Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, S.10, s. 543-547.
  9. ARIKOĞLU, E. (2002). “Tuva’nın XX. Asır Siyasi Tarihi”, Türkler, C. XX, Ankara:
  10. Yeni Türkiye Yayınları.
  11. BEAHRS, Robert Oliver, (2014). Post-Soviet Tuvan Throat-Singing (Xöömei) and the Circulation of Nomadic Sensibility, Unpublished PhD Dissertation, California University. BLACK, Joceyln. (2018). Overtone Singing: History, Development, and Influence in Contemporary Music, Unpublished Master's Thesis, California State University. ÇORUHLU, Y. (2002).
  12. Türk Mitolojisinin Anahatları, İstanbul:
  13. Kabalcı Yayınevi.
  14. DAVLETOV, Timur B. (2006). Huban Arığ Hakas Türklerinin Kadın Yiğitlik Destanı, Ankara:
  15. Türk-Soy Yayınları.
  16. HODGKINSON, T. (2005). “Musicians, Cervers, Shamans”, The Cambridge Journal of Anthropology, Vol:25, No:3, pp.1-16.
  17. KARTAL, M. (2007). Konuşmacılar ve Şarkıcılar için Ses Teknikleri, İstanbul: Sistem Yayıncılık. LEVIN Theodore & EDGERTON M. (1999). “The Throat-Singers of Tuva”, Scientific American, pp.80-87.
  18. LEVIN, Theodore Craig, (2006). Where Rivers and Mountains Sing: Sound, Music and Nomadism in Tuva and Beyond, Co-Author: Valentina Süzükei. CD/DVD Included. Indiana University Press.
  19. Lundberg, Dan and O. RONSTRÖM (2002). “Tuva – Världsmästare i Övertonssång”,in Noterat, Vol: 10, Stockholm: Svenskt Visarkiv. MALKOÇ, T. (1992).
  20. Nefes -Şarkı Söyleme İlişkileri, Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. MALKOÇ, Tülün (1998). Ses Eğitiminin Ergenlik Döneminde Ses Fonksiyonları Üzerindeki Etkisi, Marmara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü.Yayımlanmamış Doktora Tezi. MERRIAM, Alan P. (1964).
  21. The Anthropolgy of Music, Illionis Northwestern University Press.
  22. MOLCHANOVA, S., et al., (2018). “Teaching Singing in the Russian Empire Educational Institutions: Importance and Results”, European Journal of Contemporary Education, Vol:7 No:1, pp.220-225.
  23. ÖBERG, R. (2