KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi / 2020 / Cilt: 8 - Sayı: 23

FARS KLASİĞİ KABUS-NÂME’DE TÜRKLERE BAKIŞ VE “TÜRKELMİŞ” KELİMESİ ÜZERİNE

Enfel DOĞAN
Sayfa
94–107
Yayın Tarihi
2020-09-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede Kabus-nâme ve Türkçe tercümeleri hakkında kısa bilgiler verildikten sonra bu eserin Şeyhoğlu Sadrüddin Mustafa tarafından yapılan tercümesi bağlamında Türklerden nasıl bahsettiği üzerinde durulacak; daha sonra -diğer tercümelerden de yararlanarak- metinde iki kez geçen ve Türkçe metinlerde daha önce tespit edilmemiş olan “Türkelmiş” kelimesinin yapısı ve anlamı hakkında durulacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Kabus-nâme, Keykavus bin İskender’in M. 1082 yılında oğlu Gîlân Şah için kaleme aldığı nasihatname-siyasetname türünde Farsça bir kitaptır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fars edebiyatının temel eserlerinden biri olan Kabus-nâme Eski Anadolu Türkçesi döneminde (13-15. yüzyıl) farklı mütercimler tarafından altı kez Türkçeye tercüme edilmiştir: 1.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede Kabus-nâme ve Türkçe tercümeleri hakkında kısa bilgiler verildikten sonra bu eserin Şeyhoğlu Sadrüddin Mustafa tarafından yapılan tercümesi bağlamında Türklerden nasıl bahsettiği üzerinde durulacak; daha sonra -diğer tercümelerden de yararlanarak- metinde iki kez geçen ve Türkçe metinlerde daha önce tespit edilmemiş olan “Türkelmiş” kelimesinin yapısı ve anlamı hakkında durulacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler Kabus-nâme · Türk · Eski Anadolu Türkçesi

Özet

Öz Kabus-nâme, Keykavus bin İskender’in M. 1082 yılında oğlu Gîlân Şah için kaleme aldığı nasihatname-siyasetname türünde Farsça bir kitaptır. Kırk dört bölümden oluşan bu eserde hayatın her alanında kullanılabilecek yararlı ve gerekli bilgiler verilmektedir. Bu bilgilerin bir kısmı şu alanlardadır: Satranç oynamak, latife yapmak, yıkanmak, av avlamak, top oynamak, cariye ve köle almak, at cinsleri, tıp, astroloji ve hendese gibi ilimlere vâkıf olmak, padişahlık ve vezirlik gibi idari makamlara hazır olmak vs. Fars edebiyatının temel eserlerinden biri olan Kabus-nâme Eski Anadolu Türkçesi döneminde (13-15. yüzyıl) farklı mütercimler tarafından altı kez Türkçeye tercüme edilmiştir: 1. Mütercimi bilinmeyen ilk çeviri, 2. Şeyhoğlu Sadrüddin çevirisi, 3. Akkadıoğlu çevirisi, 4. Bedr-i Dilşad’ın manzum çevirisi: Murad-nâme, 5. Mercümek Ahmed çevirisi, 6. Mütercimi bilinmeyen ikinci çeviri. Kabus-nâme’nin çeşitli bölümlerinde, olumsuz şekilde Türklerden bahsedilmektedir. Bu makalede Kabus-nâme ve Türkçe tercümeleri hakkında kısa bilgiler verildikten sonra bu eserin Şeyhoğlu Sadrüddin Mustafa tarafından yapılan tercümesi bağlamında Türklerden nasıl bahsettiği üzerinde durulacak; daha sonra -diğer tercümelerden de yararlanarak- metinde iki kez geçen ve Türkçe metinlerde daha önce tespit edilmemiş olan “Türkelmiş” kelimesinin yapısı ve anlamı hakkında durulacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

DOĞAN, E. (2020). FARS KLASİĞİ KABUS-NÂME’DE TÜRKLERE BAKIŞ VE “TÜRKELMİŞ” KELİMESİ ÜZERİNE. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 23, 94–107. https://ajindex.com/articles/221168

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. AKÜN, Ö. Faruk (1979), “Şeyh-oğlu”, İslâm Ansiklopedisi, C. XI, Millî Eğitim Basımevi, İstanbul, s. 481-485.
  2. AKYÜZ, F. Deniz, (2015), Mütercimi Bilinmeyen İkinci Kabus-nâme Tercümesi (44a-90b) (Metin-Dil İncelemesi-Sözlük), İstanbul Üniversitesi,
  3. Yüksek Lisans Tezi. AYAN, Hüseyin (1979),
  4. Şeyhoğlu Mustafa, Hurşîd-nâme (Hurşîd ü Ferahşâd), İnceleme-Metin-Sözlük-Konu Dizini), Erzurum: Atatürk Üniversitesi Basımevi. BIRNBAUM, Eleazar, (1977), “A Lifemanship Manual: The Earliest Turkish Version of the Kâbûsnâme?”, Journal of Turkish Studies, Harvard University, C. I, s. 1-64.
  5. BIRNBAUM, Eleazar, (1981), Mütercimi Mechul İlk Türkçe Kabusname, Harvard University. BULUÇ, Sadettin, (1969), “Eski Anadolu Türkçesiyle Bir Kabus-nâme Çevirisi”, TDAYBelleten, 1969, s. 195-200.
  6. CEYHAN, Adem, (1997), Bedr-i Dilşad’ın Murâd-nâmesi, Ankara: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  7. DOĞAN, Enfel, (2010, 2013), “Şeyhoğlu Mustafa’nın Kabusnâme Tercümesi ve Eserdeki Fonetik Unsurlar Üzerine Bazı Tespitler”, Uluslararası Eski Anadolu Türkçesi Araştırmaları Çalıştayı Bildirileri (1-2 Aralık 2010, İstanbul Üniversitesi), (Ed. Mustafa Özkan-Enfel Doğan), s. 85-114.
  8. DOĞAN, Enfel, (2011a), Şeyhoğlu Sadrüddin’in Kabus-nâme Tercümesi, MetinSözlük-Dizin-Notlar-Tıpkıbasım, İstanbul:
  9. Mavi Yayıncılık. DOĞAN, Enfel, (2011b), “Emir Süleyman Dönemi Şairlerinden Akkadıoğlu’nun Kâbûsnâme Tercümesi ve Nüshaları Üzerine”, Modern Türklük Araştırmaları Dergisi / Journal of Modern Turkish Studies, C. VIII, S. 1: s. 7-24.
  10. DOĞAN, Enfel, (2016),
  11. Keykavus bin İskender bin Veşmgir, Kabus-name (GirişNotlar-Metin-Sözlük/Dizin-Tıpkıbaskı), Ankara:
  12. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  13. GÖKBİLGİN, Tayyip, (1979), “Süleyman Çelebi”, İslâm Ansiklopedisi, C. XI, s. 179- 182. GÖKYAY, Orhan Şaik, (1974), Keykâvus, Kabusname (tz: Mercimek Ahmed), İstanbul: Millî Eğitim Basımevi. GÜLENSOY, Tuncer, (2007), Türkiye Türkçesindeki Türkçe Sözcüklerin Köken Bilgisi Sözlüğü, Ankara:
  14. Türk Dil Kurumu Yayınları.
  15. GÜNEŞ, Aysel, (2001), Kabusname’nin Bilinen İlk Türkçe Çevirisi (Giriş-MetinDizin), Marmara Üniversitesi,
  16. Yüksek Lisans Tezi. KORKMAZ, Zeynep (1966), “Kâbus-nâme ve Marzuban-nâme Çevirileri Kimindir?”, TDAY-Belleten, Ankara 1967, s. 267-278.
  17. KOWALSKI, Tadeusz, (1983), “Şehnâme’de Türkler”, (çev. Harun Güngör), Erciyes Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, S. 1: s. 289-300.
  18. KURTULUŞ, Rıza, (2002), “Keykâvus b. İskender”, Diyanet İslam Ansiklopedisi, C. XXV, s. 357. KÜLTÜRAL, Zuhal, (2010), “Şâhnâme (Türkçe Tercümeleri)”, Diyanet İslam