Bu kapsamda çalışmada, 21. yüzyılda Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da yaşanan enerji savaşları ele alınmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki petrol ve doğal gaz kaynakları açısından zengin ülkelerin ekonomik, sosyal ve teknolojik açıdan sınırlı imkânlara sahip olması, Batılı ülkelerin kaynak zengini ülkeler üzerinde hâkimiyet kurmasına ve bu ülkeleri sömürge haline getirmesine zemin hazırlamıştır. 20. yüzyılda sanayileşen Batılı tüketici ülkelerin enerji tüketimlerinin giderek artması ve sömürge arayışına girmesi, kendi aralarındaki rekabeti kızıştırırken enerji kaynakları açısından zengin ülkelere kanlı işgallere kadar uzanabilen dış müdahalelerde bulunmalarına neden olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dünya Savaşı’ndan Arap Baharı’nın tetiklediği Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki iç savaşlara kadar hız kesmeden devam etmektedir. 11 Eylül Saldırıları sonrası Irak, Arap Baharı’nın ardından Suriye ve Libya, görünürde iç savaşın yaşandığı ancak arka planda enerji kaynakları için kapsamlı bir mücadelenin yürütüldüğü, Batılı ülkelerin ve bölgesel güçlerin vekâlet savaşları yürüttüğü ülkeler haline gelmiştirler.
💡
Sonuç & Katkı:Bu kapsamda çalışmada, 21. yüzyılda Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da yaşanan enerji savaşları ele alınmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Enerji · Petrol · Enerji Savaşları
Özet
Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki petrol ve doğal gaz kaynakları açısından zengin ülkelerin ekonomik, sosyal ve teknolojik açıdan sınırlı imkânlara sahip olması, Batılı ülkelerin kaynak zengini ülkeler üzerinde hâkimiyet kurmasına ve bu ülkeleri sömürge haline getirmesine zemin hazırlamıştır. 20. yüzyılda sanayileşen Batılı tüketici ülkelerin enerji tüketimlerinin giderek artması ve sömürge arayışına girmesi, kendi aralarındaki rekabeti kızıştırırken enerji kaynakları açısından zengin ülkelere kanlı işgallere kadar uzanabilen dış müdahalelerde bulunmalarına neden olmuştur. Bu bağlamda enerji kaynakları için sürdürülen mücadele, I. Dünya Savaşı’ndan Arap Baharı’nın tetiklediği Ortadoğu ve Kuzey Afrika’daki iç savaşlara kadar hız kesmeden devam etmektedir. 11 Eylül Saldırıları sonrası Irak, Arap Baharı’nın ardından Suriye ve Libya, görünürde iç savaşın yaşandığı ancak arka planda enerji kaynakları için kapsamlı bir mücadelenin yürütüldüğü, Batılı ülkelerin ve bölgesel güçlerin vekâlet savaşları yürüttüğü ülkeler haline gelmiştirler. Bu kapsamda çalışmada, 21. yüzyılda Ortadoğu ve Kuzey Afrika’da yaşanan enerji savaşları ele alınmıştır.
KAKIŞIM, C. (2021). Tarihsel Perspektiften Hareketle Irak, Suriye ve Libya’da Yaşanan Enerji Savaşlarının Analizi. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, Cilt: 8 - Sayı: 1, 191–228. https://ajindex.com/articles/219770
Arı, Tayyar. Geçmişten Günümüze Orta Doğu: Siyaset, Savaş ve Diplomasi, Bursa: Dora, 2014.
Arı, Tayyar. Irak, İran, ABD ve Petrol, İstanbul: Alfa Yayınları, 2007.
Bölme, Selin M. vd. “Batı ve Kaddafi Makasında Libya”, Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı, Seta Rapor No:3, (2011), 1-52.
Cerrah, Ufuk. “Tarihsel Süreç İçerisinde ABD “Merkezi İstihbarat Teşkilatı”nın Suriye’deki Faaliyetleri ve Bu Faaliyetlerin Doğu Akdeniz’in Güvenliğine Etkileri”, içinde Akdeniz Jeopolitiği, der. Hasret Çomak ve Burak Şakir Şeker, Ankara: Nobel, 2019.
Darbouche, Hakim ve Bassam, Fattouh. “The Implications of the Arab Uprising for Oil and Gas Markets”, The Oxford Institute for Energy Studies, (2011), 1-44.
Demiryol, Tolga ve Deniz Pekşen, Hasan. “Enerji ve Güvenlik Ekseninde Türkiye-Irak İlişkileri (1190-2018)”, Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 5/2, (2018), 127-157.
Dündar, Haris Ubeyde. “Yeni Hegemonya Anlayışı Çerçevesinde Bush Doktrini Üzerine Bir İnceleme”, Elektronik Siyaset Bilimi Araştırmaları Dergisi, (2018): 52-71.
Güler, Mehmet Çağatay ve Acun, Can. “Suriye’de Doğal Kaynaklar Savaşı”, SETA Analiz 293, 1-28.
Gürel, Şükrü Sina. Orta Doğu Petrolünün Uluslararası Politikadaki Yeri, Ankara: İmge Kitapevi, 2018.
Kakışım, Cemal. “Türkiye’nin Enerji Merkezi Ülke Olma Hedefi Açısından Bölgesel Riskler ve Bölgesel Fırsatlar”, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28/3, (2017), 431-450.
Karadağ, Raif. Petrol Fırtınası, İstanbul: Ötüken Yayınları, 1975.
Kılıçaslan, Emine “Enerji Savaşları”, içinde Enerji Diplomasisi, der. Hasret Çomak, Caner Sancaktar ve Zafer Yıldırım, İstanbul: Beta Basım Yayın, 2015.
Orhan, Abdullah ve Tamçelik, Soyalp. “Kuzey Afrika Enerji Güvenliği ve Akdeniz”, içinde Akdeniz Jeopolitiği, der. Hasret Çomak ve Burak Şakir Şeker, Ankara: Nobel, 2019.