KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi / 2012 / Cilt: 14 - Sayı: 61

tarı- Fiili ve Türevleri Üzerine

On the Verb tarı- and its Derivations

BÜLENT GÜL
Sayfa
99–120
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makaledeki amaç, hem Türk tarımının temel fiillerinden biri olarak karşımıza çıkan tarı- fiilinin kullanım alanlarını; hem de Türk tarım araştırmalarında dil malzemesinin ne kadar önemli olduğunu okuyucuya göstermektir

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Türk tarım terminolojisinin iki temel teriminden biri olan tarı- fiili ve metinlerde tanıkladığımız bu fiilin türevleri olan tarın- "(toprak) işlemek", tarıl- "ekilmek", tarıt"tohum saçmak; tarlayı ekip biçmek, ektirmek; dağıtmak", tarıtdur- "ektirtmek" ve tarımsın- "ekin eker görünmek" fiilleri üzerinde durulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fiilin, runik harfli Türkçe metinler, Budist ve Maniheist çevre Türkçe metinler ile İslami çevre Türkçe metinlerdeki kullanım alanının belirlenmesi için çok geniş bir korpus taraması yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Makaledeki amaç, hem Türk tarımının temel fiillerinden biri olarak karşımıza çıkan tarı- fiilinin kullanım alanlarını; hem de Türk tarım araştırmalarında dil malzemesinin ne kadar önemli olduğunu okuyucuya göstermektir
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Bu makalede Türk tarım terminolojisinin iki temel teriminden biri olan tarı- fiili ve metinlerde tanıkladığımız bu fiilin türevleri olan tarın- "(toprak) işlemek", tarıl- "ekilmek", tarıt"tohum saçmak; tarlayı ekip biçmek, ektirmek; dağıtmak", tarıtdur- "ektirtmek" ve tarımsın- "ekin eker görünmek" fiilleri üzerinde durulmuştur. Fiilin, runik harfli Türkçe metinler, Budist ve Maniheist çevre Türkçe metinler ile İslami çevre Türkçe metinlerdeki kullanım alanının belirlenmesi için çok geniş bir korpus taraması yapılmıştır. Fiilin modern Türk dili alanındaki durumlarına da değinilmiştir. Makaledeki amaç, hem Türk tarımının temel fiillerinden biri olarak karşımıza çıkan tarı- fiilinin kullanım alanlarını; hem de Türk tarım araştırmalarında dil malzemesinin ne kadar önemli olduğunu okuyucuya göstermektir

Abstract

This article focuses on the verb tarı-, which is one of the two fundamental terms of Turkish agricultural terminology, and explores its derivations, which are tarın- "to cultivate (the land)", tarıl- "to be sown", tarıt- "to scatter seeds; to sow the field, to have the field sown; to scatter", tarıtdur- "to make the field sown" and tarımsın- "to appear to be sowing seeds". A comprehensive corpus review has been conducted to identify the usage of the verb in Turkish texts using runic letters as well as in Turkish texts found within Buddhist, Manicheist and Islamic contexts. The study also discusses the verb within the context of modern Turkish. In this way, the article aims to demonstrate the usage areas of the tarı- verb on the one hand and the significance of linguistic material in Turkish agricultural research on the other.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

GÜL, B. (2012). tarı- Fiili ve Türevleri Üzerine. Bilig / Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14 - Sayı: 61, 99–120. https://ajindex.com/articles/218077

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Agişiv, İ. M. vd. (1993). Başkort Tilinin Hüzligi. C. I-II. Moskva: Russkiy Yazık. Ağca, Ferruh (2006). "Maniheist ve Budist Türkçe Metinlerin Tarihlendirilme- sinde Kullanılan Ölçütler". Türkbilig 12: 3-37. Ahterî Kebir/Arapça-Türkçe Büyük Lûgat (ty). İstanbul:
  2. Meral Yay. Akalın, Şükrü Haluk, N. Kurpeşvo ve N. Tannagaşeva (1995). Şor Türkçesi Sözlüğü. Adana: Türkoloji Araştırmaları. Arat, Reşid Rahmeti (1947). Kutadgu Bilig I: Metin. İstanbul: TDK Yay. _____, (1979). Kutadgu Bilig III-İndeks. Haz. Kemal Eraslan vd. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yay. _____, (1992). Edib Ahmed b. Mahmud Yükneki Atebetü'l-Hakayık. Ankara: TTK Yay. _____, (1994). Kutadgu Bilig II-Tercüme. 6. baskı. Ankara:
  3. TTK Yay. Ata, Aysu (1998). Nehcü'l-Ferâdîs, Uştmahlarnıng Açuk yolı. III Dizin-Sözlük. Ankara:
  4. TDK Yay. Atalay, Besim (1940-1943). Divanü Lügat-it-Türk Tercümesi. I-II-III-IV. Ankara: TDK Yay. _____, (1945). Ettuhfet-üz-zekiyye fil-lûgat-it-Türkiyye. İstanbul:
  5. TDK Yay. Bammatova, Z. Z. (1969). Kumıksko-Russkiy Slovar'. Moskva: Sovetskaya Entsi- klopediya izdatelstvosu. Baskakov, N., A. vd. (1974). Karaimsko Russko Pol'skiy Slovar'. Moskva: İzda- tel'stvo Russkiy Yazık. Borovkov, A. K. (2002). Orta Asya'da Bulunmuş Kur'an Tefsirinin Söz Varlığı (XII-XIII. Yüzyıllar). Çev. Halil İbrahim Usta ve Ebülfez Amanoğlu. An- kara: TDK Yay. CC = Grİnbech, Kaare (1942).
  6. Komanisches Wörterbuch, Türkischer Wortindex zu Codex Cumanicus. Kopenhagen: Einer Munksgaard. Dankoff, Robert, and James Kelly (1982-1985). Mahmud al-KaşŞari. Compendi- um of the Turkic dialects (Diwan luŞat at-turk). Ed. and transl. with intro- duction and indices. P. 1-3.
  7. Harvard University. Devellioğlu, Ferit. (1990). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat. 9. baskı, Ankara:
  8. Aydın Kitabevi.
  9. Doerfer, Gerhard (1963-75). Türkische und Mongolische Elemente im Neuper- sischen. I-IV. Wiesbaden. _____, (1982). "Zum Vokalismus nichterster Silben im Alttürkischen". Wiener Zeitschrift für die Kunde des Morgenlandes (WZKM) 74: 103-128.
  10. Eckmann, Janos (1995). Nehcü'l- Ferâdis. Cennetlerin Açık Yolu I - II. (Metin). Haz. S. Tezcan, H. Zülfikar, Ankara: TDK Yay. ED = Clauson, Sir G. (1972). An Etymological Dictionary of Pre-thirteenth-Century Turkish. Oxford. EDAL = Starostin, Sergei, Anna Dybo ve Oleg Mudrak (2003). Etymological Dictionary of the Altaic Languages. Handbook of Oriental Studies, Section Eight, edited by Denis Sinor and Nicola Di Cosmo. London-Boston: Brill Publications. Erdal, Marcel (1991). Old Turkic