Dergiler / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2026 / Sayı: 55

Memlükler Döneminin Muhalif Tarihçisi Makrîzî ve es-Sülûk Adlı Eserinde Abbâsî Devletine Dair Eleştiri ve Yorumları

The Dissident Historian of the Mamluk Period, Maḳrīzī and His Criticism and Comments on the Abbasid State in His Work Named al-Sulûk

Sayfa
189–212
Yayın Tarihi
2021-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ardından eserin Abbâsîlerle ilgili kısmı ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiş ve müellifin diğer risale ve biyografi eserlerinde verdiği malumatla zenginleştirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Memlükler döneminin büyük tarihçilerinden kabul edilen Makrîzî, Ehl-i beyt ve Hz.
📊
Temel Bulgular & Veri:Onun buradaki tespit ve yorumları, bu devletin tarihine dair farklı bir bakışı da yansıttığından ele alınmaya değerdir.
💡
Sonuç & Katkı:Ardından eserin Abbâsîlerle ilgili kısmı ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiş ve müellifin diğer risale ve biyografi eserlerinde verdiği malumatla zenginleştirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İslam Tarihi · Abbâsîler · Maḳrîzî

Özet

Memlükler döneminin büyük tarihçilerinden kabul edilen Makrîzî, Ehl-i beyt ve Hz. Ali evladı taraftarlığının yanı sıra Arap asabiyesine düşkünlüğü ve muhalif tavrıyla da tanınmaktadır. Tarihin çeşitli alanlarında eserler kaleme alan Makrîzî, bunlar arasında yer alan Kitâbü’s-Sülûk’te Abbâsî Devleti’ni de ana hatlarıyla ele almıştır. Onun buradaki tespit ve yorumları, bu devletin tarihine dair farklı bir bakışı da yansıttığından ele alınmaya değerdir. Zira Makrîzî, Abbâsî Devleti yıkıldıktan sonra bu hanedana mensup bazı kişilerin Mısır’a getirtilerek halife ilan edildiği ve toplumla ulemanın onlara büyük hürmet ve teveccüh gösterdiği bir vasatta umumun görüşlerinin dışına çıkarak Abbâsîler’i tenkit etme cesaretini gösteren ilginç bir tarihçidir. Bu çalışmada, öncelikle Makrîzî’nin hayatı, kişiliği ve tarihçiliğine temas edilmiştir. Ulema ailesine mensup olması, aldığı iyi eğitim ve tarihçilik konusundaki müktesebatı özellikle vurgulanmıştır. Yine çalışmaya konu edilen kısmın yer aldığı Kitâbü’s-Sülûk de ana hatlarıyla tanıtılmıştır. Ardından eserin Abbâsîlerle ilgili kısmı ayrıntılı bir şekilde değerlendirilmiş ve müellifin diğer risale ve biyografi eserlerinde verdiği malumatla zenginleştirilmiştir.

Abstract

Maḳrīzī, who is considered one of the great historians of the Mamluk period, is known for his support for Ahl Bayt as well as his adherence to the Arab asabiyya and for his dissident attitude. Maḳrīzī, who wrote works in various fields of history, also discussed the Abbasid State in Kitâb al-Sulûk, which is among them, with its main lines. His findings and comments here are worth considering as they reflect a different view of the history of this state. Because Maḳrīzī is an interesting historian who dared to criticize the Abbasids by going beyond the views of the general public in a medium where some members of this dynasty were brought to Egypt and declared as caliphs after the Abbasid State was destroyed and the society and the ulama(scholars) showed great respect and kindness to them. Therefore, Maḳrīzī, who is the founder of the Egyptian historiography school and a knowledgeable historian, as well as these features, his brave attitude and opposing attitude make it important to reveal his determinations and evaluations about the Abbasid history. In this study, first of all, Maḳrīzī, his personality and his historiography were discussed. Particular emphasis was placed on the fact that he was a member of the Ulama family, his good education and his vast knowledge on historiography. Again, the work of Maḳrīzī, Kitâb al-Sulûk, which includes the part of the study, was introduced in its main lines. After these, the part of the work in question was evaluated in detail and enriched with the information given by the author in other treatises and biography works of him.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

YILMAZ, S., AYAZ, F. Y. (2021). Memlükler Döneminin Muhalif Tarihçisi Makrîzî ve es-Sülûk Adlı Eserinde Abbâsî Devletine Dair Eleştiri ve Yorumları. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, Sayı: 55, 189–212. https://ajindex.com/articles/217933

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. Âşûr, Saîd A. el-Müctema‘u’l-Mısrî fî ‘asri Selâtîni’l-Memâlîk. Kahire: Dârü’n-Nehdati'l-Arabiyye, 1992.
  2. Ayaz, Fatih Yahya. “Memlûkler Zamanında Halifenin Siyasî Hâkimiyeti Nasıl Değişti?”. Derin Tarih (Hilâfet Özel Sayısı) 17 (2021), 50-55.
  3. Ayaz, Fatih Yahya. Memlükler’de Tarih ve Tarihçiler. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2020. ʿAynî, Bedreddin Mahmud b. Ahmed. ʿİḳdü’l-cümân fî târîḫi ehli’z-zamân. nşr. Abdürrâzık et-Tantâvî el-Karmût. Kahire: ez-Zehra li’l-İ’lami’l-Arabî, 1989. Baybars el-Mansûrî, Rükneddin. Zübdetü’l-fikre fî târîḫi’l-hicre. nşr. Donald S. Richards. Beyrut: Das Arabische Buch, 1998.
  4. Bozkurt, Nahide. “Hâdî-İlelhak”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 15/16-17. İstanbul: TDV Yayınları, 1997.
  5. Bozkurt, Nahide. “Mehdî-Billâh”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 28/377-379. İstanbul: TDV Yayınları, 2003.
  6. Cengiz, Osman. Makrîzî’nin İmtâu’l-Esmâ İsimli Eseri. İstanbul:
  7. Marmara Üniversitesi,
  8. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2010.
  9. Cheikh, Nadia Maria. “The Qahramâna in the Abbasid Court: Position and Functions”. Studia Islamica 97 (2003), 41-55.
  10. Cobb, Paul M. “Al-Maqrîzî, Hashimism, and the Early Caliphates”. Mamluk Studies Review 7/2 (2003), 69-81. İbn ʿAbdüzzâhir, Ebü’l-Fazl Muhyiddin Abdullah. er-Ravżü’z-zâhir fî sîreti’l-Meliki’ẓ-Ẓâhir. nşr. Abdülaziz el- Huveytır. Riyad: y.y., 1976. İbn Hacer el-ʿAskalânî, Ebü’l-Fazl Şihabeddin Ahmed b. Ali. ed-Dürerü’l-kâmine fî aʿyâni’l-miʾeti’s̱-s̱âmine. nşr. Abdülvâris Muhammed Ali. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1997. İbn Hacer el-ʿAskalânî, Ebü’l-Fazl Şihabeddin Ahmed b. Ali. İnbâʾü’l-ġumr bi-ebnâʾi’l-ʿumr. nşr. Hasan Habeşî. 4 Cilt. Kahire: Lecnetu İhyâi’t-Türâsi’l-İslâmî, 1969-1998. İbn İyâs, Muhammed b. Ahmed. Bedâʾiʿu’z-zühûr fî veḳāʾiʿi’d-dühûr. nşr. Muhammed Mustafa. 5 Cilt. Kahire: el- Hey’etü’l-Mısriyyetü’l-Amme li’l-Kitâb, 1982-1984. İbn Tağriberdî, Ebü’l-Mehâsin Cemaleddin Yusuf. el-Menhelü’ṣ-ṣâfî ve’l-müstevfî baʿde’l-Vâfî. nşr. Muhammed M. Emin - Nebîl Muhammed Abdülaziz. 13 Cilt. Kahire: el-Hey’etü'l-Mısriyyeti’l-Âmme li’l-Kitâb, 1984-2009. İbn Tağriberdî, Ebü’l-Mehâsin Cemaleddin Yusuf. Ḥavâdis̱ü’d-dühûr fî meda’l-eyyâm ve’ş-şühûr. nşr. Muhammed K. İzzeddin. 2 Cilt. Beyrut: Âlemü'l-Kütüb, 1990. İbnü’l-Cevzî, Ebü’l-Ferec Cemâleddîn Abdurrahmân b. Ali. el-Muntaẓam fî târîḫi’l-mülûk ve’l-ümem. nşr. Muhammed Abdülkadir Ahmed Atâ - Mustafa Abdülkadir Atâ. 16 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1992.
  11. İzzeddin, Muhammed Kemaleddin. el-Maḳrîzî müerriḫan.