KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / İlahiyat Tetkikleri Dergisi / 2026 / Sayı: 55

Tefsir mi, Spekülatif Yorum mu?: Ashâbü’l-Karye Kıssasında Geçen Mekân ve Şahıslar Hakkındaki Rivâyetlerin Sıhhat ve İçeriğine Yönelik Tenkitler

Tafsīr or Speculative Interpretation: The Criticisms Levelled at the Validity and Content of the Riwāyas about the Location and Persons Mentioned in the Parable of the Companions of the City

Ahmet Sait SICAK
Sayfa
39–63
Yayın Tarihi
2021-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmada; ilk dönem müfessirlerin müphem bırakılan unsurları açıklamaya çalıştıkları ve bu konuda birçok rivâyet naklettikleri tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yâsîn sûresi 13-29. âyetlerde anlatılan Ashâbü’l-karye kıssasında; yer, zaman ve şahıslar müphem bırakılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada bu rivâyetler arasında hicri dördüncü asır sonrası yapılmaya başlanan tercihler değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada; ilk dönem müfessirlerin müphem bırakılan unsurları açıklamaya çalıştıkları ve bu konuda birçok rivâyet naklettikleri tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tefsir · Spekülatif Yorum · Mübhemâtü’l-Kur’ân

Özet

Yâsîn sûresi 13-29. âyetlerde anlatılan Ashâbü’l-karye kıssasında; yer, zaman ve şahıslar müphem bırakılmıştır. Bu makalede Ashâbü’l-karye kıssasındaki müphemlerin açıklanma imkânı sorgulanırken, tefsir geleneğindeki yorumlar ve nesnel nitelikleri resmedilmeye çalışılacaktır. Araştırmada; ilk dönem müfessirlerin müphem bırakılan unsurları açıklamaya çalıştıkları ve bu konuda birçok rivâyet naklettikleri tespit edilmiştir. Çalışmada bu rivâyetler arasında hicri dördüncü asır sonrası yapılmaya başlanan tercihler değerlendirilmiştir. Ayrıca altıncı ve özellikle yedinci asırdan itibaren kıssa hakkında aktarılan bilgilere yöneltilen eleştiriler incelenmiştir. Bu eleştirilerin genellikle; âyetlerin zâhiri, Ahd-i cedîd, tarihi bilgiler ve İslâmî teoloji kaynak gösterilerek yapıldığı saptanmıştır. Kur’ân, hadis, Ahd-i Cedîd, tarih, coğrafya ve arkeolojiden günümüze kadar elde edilen bilgiler, Ashâbü’l-karye kıssası hakkındaki rivâyetleri ne kesin bir şekilde doğrular ne de net bir şekilde yalanlar. Ashâbü’l-karye kıssası hakkında yapılan yorumlar ve bunlar üzerine makalede ortaya konan tetkikler sonucunda; tefsirde rivâyetlere koşulsuz itimat ne kadar yanıltıcı ise nesnel bir dayanağı olmaksızın ortaya konulan her mantıksal çıkarıma, eleştiri ve dirâyet unsuruna mutlak güvenin de bir o kadar doğrudan uzaklaştırıcı olduğu görülmüştür.

Abstract

The parable of the Companions of the City (Aṣḥāb al-Qarya) was narrated in the 13rd-29th verses in Sūra Yā-sīn, yet the location and persons mentioned are left vague. In this article, the possibility of dispelling the vagueness regarding the parable of the Companions of the City will be tried, and comments and their objectivity in the tafsīr tradition will be presented. In this study, it was found that first period mufassirūn tried to elucidate the vagueness about the parable and offered a number of riwāyas. This study focuses on preferences among riwāyas made in 4th century of Hijra and criticism levelled at information regarding the parable in the 6th and 7th centuries of Hijra. Such criticism was made on the basis of literal meanings of the verses, the New Testament, historical information and Islamic theology. All the information gained from Qurʾān, hadith, the New Testament, history, geography, and archaeology until this day neither fully confirms riwāyahs about the parable nor definitely refutes them. Based on comments made about the parable and the investigation made in this article, it was found in this study that in tafsīr, trusting transmissions (riwāyas) unconditionally can be misleading. In the same extent absolute trust in elements of logical deduction, criticisms and sagacity (dirāya) without an objective foundation can also veil the truth.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SICAK, A. S. (2021). Tefsir mi, Spekülatif Yorum mu?: Ashâbü’l-Karye Kıssasında Geçen Mekân ve Şahıslar Hakkındaki Rivâyetlerin Sıhhat ve İçeriğine Yönelik Tenkitler. İlahiyat Tetkikleri Dergisi, Sayı: 55, 39–63. https://ajindex.com/articles/217927

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (14)

  1. Abdülmelik, Butrus vd. Kāmûsü’l-Kitâbi’l-Mukaddes. Kahire: Dâru’s-Sekâfe, 1991. Âlûsî, Şihâbüddîn Mahmud. Rûhu’l-meânî fî tefsîri’s-Sebʿi’l-Mesânî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-ʿİlmiyye, 1415/1994.
  2. Aydın, Mehmet. “Antakya ve Tarsus Eksenli İlk Dönem Hıristiyanlığına Bir Bakış”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15/15 (Nisan 2003), 5-16.
  3. Aydın, Zeynel Abidin. “Vucûhu’l-Kur’an Bağlamında “Rasûl” Kelimesinin Anlam Alanı”. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 17/2 (Haziran 2017), 287-304.
  4. Bahadır, Gürhan. “Hristiyanlığın Antakya’da Şekillenmesi ve Habib-i Neccar”. Mustafa Kemal Üniversitesi SBE Dergisi. 10/23 (2013), 207-214.
  5. Bahadır, Gürhan. İslam Fethinden Haçlılara Kadar Antakya (M.S. 636-1098). Hatay: Antakya Belediyesi, 2010.
  6. Bakır, Abdülhalik. “Yakut el-Hamevi’nin Antakya Şehri İle İlgili Naklettiği Bilgilerin Değerlendirilmesi”. Orta Doğu Araştırmaları Dergisi 7/1 (2009), 1-18. Beğavî, Ebu Muhammed Huseyin b. Mahmud b. Ferrâ. Meâlimü’t-tenzîl fî tefsîri’l Kur’ân. Beyrut: Dâru İhyâi’t- Türâsi’l-ʿArabî, 1999/1420. Beyzâvî, Ebû Saîd Nasırüddin. Envâru’t-tenzîl ve esrâru’t-te’vîl. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Türâsi’l-ʿArabî, 1418/1997.
  7. Bilmen, Ömer Nasuhi. Kur’anı Kerim’in Türkçe Meâl-i Âlisi ve Tefsiri. İstanbul: Bilmen Yayınevi, 1985. Bursevî, İsmâil Hakkî. Rûhu’l-beyân fi tefsîri’l-Kur’ân. Beyrut: Dâru’l-Fikr, ts. Büyük, Enes. “Tefsirde İsrâiliyyât’ın Arap Kültürüyle İlişkisi Üzerine Bir Araştırma”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi 14/2 (2014), 91-110. Cezâirî, Ebû Bekr Câbir. Eyseru’t-tefâsir. Medine: Mektebetü’l-ʿUlûm ve’l-Hikem, 1424/2004.
  8. Cevizci, Ahmet. Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yay., 3. Basım, 2002.
  9. Çalışkan, Necmettin. “Kur’ân-ı Kerîm’e Göre Ashâbü’l-Karye ve Habîb En-Neccâr”. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14/30 (2017), 108-122.
  10. Çalışkan, Muhammed Selman. Kur’ân’da Ashâb-ı Karye Kıssası. İstanbul: Kitâbî, 2019.
  11. Çalışkan, Muhammed Selman. “Kur’ân’da Yerleşim Birimleri”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21/39 (2019), 29-66.
  12. Decker, Michael. Frontier Settlement and Economy in the Byzantine East‛. b.y.: Dumbarton Oaks, Trustees for Harvard University, 2007.
  13. Doğru, Erdinç. “Dilbilim ve Kur’an Çerçevesinde Bir Anlam Analizi: Resul ve Nebi Kavramları”. Islamic University of Europa Journal of Islamic Research-İslam Araştırmaları 4/2 (2011), 5-10.
  14. Downey, Glanville. A History Of Antioch In Syria: From Seleucus To The Arab Conquest. New Jersey: Pr