Araştırmada, kitabe, metinler ve mitolojik kayıtlar gibi Orta Asya Türk kültür tarihinin özgün kaynaklarının, etnografik-arkeolojik bulgular eşliğinde ayrıntıda irdelenmesi ve elde edilen bulguların harita ve planlar üzerine aktarılmasına dayanan bir metodoloji kurgulanmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı; VIII.-XIII. yüzyıl zaman aralığında, Orta Asya Türk siyasal-yönetsel egemenlik coğrafyasında organize yerleşme ve ulaşım sistemi mekânsal yansımaları olarak örgütlendiği öngörülen Orta Asya Türk kent modellerinin zaman-mekân değişimi kapsamında işlevsel-mekânsal niteliklerinin tanımlanmasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın dayanak noktası; Orta Asya coğrafyasının özgün koşulları, Türk kültüründeki askeri kökene dayanan Hakan ya da orduğ yerleşim geleneği, göçebe-yerleşik yaşam ortaklık ya da farklılıkları ve inanç sistemindeki değişim-dönüşüm sürecinin Türk kentlerinin mekânsal kurgusu ya da organizasyonları üzerinde biçimlendirici ya da yönlendirici etkileri olduğudur.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada, kitabe, metinler ve mitolojik kayıtlar gibi Orta Asya Türk kültür tarihinin özgün kaynaklarının, etnografik-arkeolojik bulgular eşliğinde ayrıntıda irdelenmesi ve elde edilen bulguların harita ve planlar üzerine aktarılmasına dayanan bir metodoloji kurgulanmıştır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Orta Asya · Türk kenti · kent modeli
Özet
Bu araştırmanın amacı; VIII.-XIII. yüzyıl zaman aralığında, Orta Asya Türk siyasal-yönetsel egemenlik coğrafyasında organize yerleşme ve ulaşım sistemi mekânsal yansımaları olarak örgütlendiği öngörülen Orta Asya Türk kent modellerinin zaman-mekân değişimi kapsamında işlevsel-mekânsal niteliklerinin tanımlanmasıdır. Araştırmanın dayanak noktası; Orta Asya coğrafyasının özgün koşulları, Türk kültüründeki askeri kökene dayanan Hakan ya da orduğ yerleşim geleneği, göçebe-yerleşik yaşam ortaklık ya da farklılıkları ve inanç sistemindeki değişim-dönüşüm sürecinin Türk kentlerinin mekânsal kurgusu ya da organizasyonları üzerinde biçimlendirici ya da yönlendirici etkileri olduğudur. Araştırmada, kitabe, metinler ve mitolojik kayıtlar gibi Orta Asya Türk kültür tarihinin özgün kaynaklarının, etnografik-arkeolojik bulgular eşliğinde ayrıntıda irdelenmesi ve elde edilen bulguların harita ve planlar üzerine aktarılmasına dayanan bir metodoloji kurgulanmıştır.
ÖZCAN, K. (2013). ORTA ASYA TÜRK KENT MODELLERİ ÜZERİNE BİR TİPOLOJİ DENEMESİ (VIII. YÜZYILDAN XIII. YÜZYILA KADAR). Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt: 20 - Sayı: 2, 0. https://ajindex.com/articles/21223
Enver Behnan Şapolyo, Orta Asya Siteleri, Belediyeler Dergisi, 40, Ankara, 1938, 29-31. A. Zeki Velidî Togan, Bugünkü Türkili (Türkistan) ve Yakın Tarihi, Arkadaş, İbrahim Horoz ve Güven Basımevleri, İstanbul, 1942, I, 1-22.
Bahaeddin Ögel, İlk Töles Boyları, TTK Belleteni, Ankara, 1948, XII/48, 795-831.
Bahaeddin Ögel, Doğu Göktürkleri Hakkında Vesikalar ve Notlar, TTK Belleteni, XXI/81, Ankara, 1957, 99-100.
Bahaeddin Ögel, SINO-TURCICA; Çingiz Han ve Çin’deki Hanedanının Türk Müşavirleri, Taipei. 1964, 12. Bahaeddin Ögel, Hun İmparatorluğu Tarihi, I, Ankara, 1981, 145-147.
V. M. Jirmunskiy, Sirderya Boyunda Oğuzlara Dair İzler, TTK Belleteni, XXV/99, Ankara, 1961, 471-483.
Emel Esin, Orduğ; Başlangıçtan Selçuklulara Kadar Türk Hakan Şehri, AÜ. DTCF Tarih Araştırmaları Dergisi, VII/10-11, Ankara, 1972, 137-140.
Safa Öcal, Türklerde Yerleşim ve İlk Türk Şehirleri, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 23 Ankara, 1983, 126-138.
Faruk Sümer, X. Yüzyılda Oğuzlar, AÜ. DTCF Dergisi, XVI/3-4, Ankara, 1958, 131-137.
Faruk Sümer, Eski Türklerde Şehircilik; Balık ve Kend, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 31, İstanbul, 1984, 1-103.
Faruk Sümer, Eski Türklerde Şehircilik, Ankara, 1994.
Tahsin Ünal, Eski Türklerde Şehir ve Şehircilik, Türk Kültürü, 135, Ankara, 1974, 171-178.
Mustafa Cezar, Anadolu Öncesi Türklerde Şehir ve Mimarlık, İstanbul, 1977, 3-8.
Reşat Genç, Kaşgarlı Mahmud’a Göre XI. Yüzyılda Türk Dünyası, Ankara, 1997.
Ramazan Şeşen, İslâm Coğrafyacılarına Göre Türkler ve Türk Ülkeleri, Ankara, 2001.
Lev Nikolayeviç Gumilev, Hunlar, İstanbul, 23. Wolfram Eberhard, Çin’in Şimal Komşuları; Bir Kaynak Kitabı, Ankara, 1942, 77. Masao Mori, Kuzey Asya’daki Eski Bozkır Devletlerinin Teşkilatı, İÜ. Edebiyat Fakültesi Tarih Enstitüsü Dergisi, 9, İstanbul, 1978, 220. Özkan İzgi, 1978,
Hunlar, Göktürkler ve Uygurlarda Geleneksel Festival ve Eğlenceler, İÜ. Edebiyat Fakültesi Tarih Dergisi, 31, İstanbul, 1978, 30-31.
İbrahim Kafesoğlu, Türk-İslâm Sentezi, İstanbul, 1985, 79-80.
Devrinde Sanat, Türk Kültürü, 100, Ankara, 1971, 320. Bahaeddin Ögel, Büyük Hun İmparatorluğu Tarihi, Ankara, 1981, I-II, 463. Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi (Kaynakları ve Açıklamaları ile Destanlar), Ankara, 1995, II, 566. Ögel, “A.g.m.”, 1957, 93, Esin, “A.g.m.”, 1972, 140. Wolfram Eberhard, Eski Türk Devletlerinin Ekonomisi Hakkında İncelemeler I; Toba’ların Hayvancılığı, TTK Belleteni, IX/36, Ankara, 1945, 491. Özkan İzgi,