Dergiler / Kebikeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi / 2012 / Sayı: 33

Celâliliğin Türkmen Cephesi: 17. Yüzyıl Anadolu kırsalında Türkmen voyvodası ve Türkmen

Turcoman dimension of the Celaliism: Türkmen voyvodası and the turcomans in seventeenth century-Anatolian countryside

Sayfa
49–85
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Zira Türkmenler Celâli çetelerinin ana insan kaynağıydılar.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Konar-göçer Türkmen aşiretleri Osmanlı Anadolu’’su kırsal toplumunun dinamik ve hareketli unsurlarıydı.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı yönetimi Türkmen voyvodası aracılığıyla bu toplulukları kontrol edip onlardan etkin bir şekilde yararlanmaya çalıştı.
💡
Sonuç & Katkı:Zira Türkmenler Celâli çetelerinin ana insan kaynağıydılar.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Konar-göçer Türkmen aşiretleri Osmanlı Anadolu’’su kırsal toplumunun dinamik ve hareketli unsurlarıydı. Osmanlı yönetimi Türkmen voyvodası aracılığıyla bu toplulukları kontrol edip onlardan etkin bir şekilde yararlanmaya çalıştı. Türkmen voyvodalığı, büyük mücadelelere konu olan, özellikle 17. yüzyılın rağbet gören mansıplarından birisiydi. Öte yandan, bu yüzyılda kimi durumlarda Türkmen voyvodalığı ile Celâli reisliğinin aynı bünyede vücut bulduğu görülmektedir. Bu minvalde Celâlilik Türkmen voyvodalığı üzerinden Anadolu kırsalını etkisi altına almaktaydı. Türkmenler ile Türkmen voyvodası arasındaki ilişki ise genellikle ikircikliydi. Türkmenler, çoğu kez, voyvodalarının tahakkümünden mağdur olsalar da pek çok durumda Abaza Hasan Paşa gibi Celâli Türkmen voyvodalarına askeri destek vermekten geri kalmıyorlardı. Zira Türkmenler Celâli çetelerinin ana insan kaynağıydılar.

Abstract

Semi-nomadic Turcoman tribes were the dynamic and mobile elements of the Ottoman Anatolian provincial society. The Ottoman government tried to control and efficiently benefited from these elements through Türkmen voyvodası. Türkmen voyvodalığı was one of the most desirable posts of the seventeenth century, which was a subject of great struggles. On the other hand, it is seen that Türkmen voyvodalığı overlapped with the Celali leadership in some cases in the seventeenth century. In this context, the Celali banditry particularly penetrated into the Anatolian countryside through Türkmen voyvodalığı. The relations between the Turcomans and Türkmen voyvodası was generally ambiavelent. Although the Turcomans often suffered from the oppression by their voyvodas, they did provide with military support for the Celali Türkmen voyvodas like Abaza Hasan Pasha in many cases. This was mainly because of the fact that the Turcomans constituted the main human source of the Celali bands.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

USTA, O. (2012). Celâliliğin Türkmen Cephesi: 17. Yüzyıl Anadolu kırsalında Türkmen voyvodası ve Türkmen. Kebikeç İnsan Bilimleri İçin Kaynak Araştırmaları Dergisi, Sayı: 33, 49–85. https://ajindex.com/articles/209154

Kaynakça (9)

  1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi Maliyeden Müdevver Defterler no: 6145, 6159, 6268, 7275, 7392. İbnü’’l Emin Tasnifi: Dâhiliye no: 6/547. Saray Muhasebesi no: 12/1235, 1258/1. Şikayet no: 2/110, 1/74. Maliye no: 5/331, 3210 Topkapı Sarayı Arşivleri: Maliye Defteri no: 1328, 4166. Divân-ı Hümâyun Baş Muhasebe Defterleri no: 207, 197. Yayınlanmış Arşiv Kaynakları Altınay, Ahmet Refik ( 1987). Anadolu’’da Türk Aşiretleri (H.900-1200). İstanbul:
  2. Enderun Kitabevi.
  3. Gökçen, İbrahim (1946). 16. ve 17. Asır Sicillerine göre Saruhan’’da Yörük ve Türkmenler. İstanbul:
  4. Maarifet Basımevi. Su, Kamil (1938). Balıkesir Civarında Yürük ve Türkmenler. İstanbul:
  5. Balıkesir HalkeviYayınları.
  6. Uluçay, Çağatay (1944). XVII. Asırda Saruhan’’da Eşkıyalık ve Halk Hareketeleri. Manisa: CHP Halkevi. Birincil Kaynaklar Defterdar Sarı Mehmed Paşa (1995). Zübde-i Vekayiât. ed. Dr. Abdulkadir Özcan. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Evliya Çelebi b. Derviş Mehemmed Zılli (2001). Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdad 307 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu-Dizini), cild.V, ed.Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, İbrahim Sezgin, İstanbul:
  7. Yapı Kredi Yayınları. --- (2006). Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu-Dizini), cild.I, ed. Robert Dankoff, Seyit Ali Kahraman ve Yücel Dağlı, İstanbul:
  8. Yapı Kredi Yayınları. --- (2006). Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 304 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu-Dizini), cild.II, ed. Zekeriya Kurşun, Seyit Ali Kahraman ve Yücel Dağlı, İstanbul:Yapı Kredi Yayınları. --- (2006). Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 305 Numaralı Yazmanın Transkripsiyonu-Dizini), cild.III, ed. Seyit Ali Kahraman ve Yücel Dağlı, İstanbul:
  9. Yapı Kredi Yayınları. --- (2006). Evliya Çelebi Seyahatnamesi (Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat 306, Süleymaniye Kütüphanesi Pertev Paşa 462, Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Beşir Ağa 452 Numaralı Yazmalarının Mukayeseli Transkripsiyonu-Dizini), ed. Yücel Dağlı, Seyit Ali Kahraman, Robert Dankoff, cild. IX, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. Gelibolulu Mustafa’’ Âlî (1997). Mevâ’’ıdü’’n-Nefais Fî-Kavâ’’ıdi’’l-Mecâlis, ed. Prof. Dr. Mehmet Şeker. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Hasanbeyzade, Ahmed (2004). Hasan Bey-zâde Târihi, ed. Şevki Nezihi Aykut, 3 cilt, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi. Hırzü’’l-Mülük (1988). Osmanlı Devlet Teşkilatına Dair Kaynaklar (Kitab-ı Müstetab, Kitabu Mesâlihi’’l Müslimîn ve Menâfi’’i’