Dergiler / Kadim / 2021 / Sayı: 1

Tahrir Defterlerine Göre XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Anadolu Eyaleti’nde Şehirli Gayrimüslim Nüfus Hakkında İstatistiksel Bir Değerlendirme

A Statistical Assessment on Urban Nonmuslim Population of Anatolian Province at the First Half of the Sixteenth Century According to the Tax Registers

Dergi
Kadim
Sayfa
53–89
Yayın Tarihi
2021-04-15
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Müslümanlarla aynı mahalleyi paylaşan ya da onlarla sosyal ve ekonomik ilişkilere giren şehirli gayrimüslimleri ele alan makalede, on dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan milliyetçilik hareketleri öncesinde, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki gayrimüslim grupların toplumsal uyum içinde yaşadıkları ortaya konulmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anadolu'daki şehirli gayrimüslimlerin on altıncı yüzyılın ilk yarısındaki demografik durumuna odaklanan bu çalışmanın temel kaynağını, gayrimüslimlerin yerleştikleri yerler, sayıları ve bu yerleşimlerde sâkin nüfus gibi sosyo-demografik hususlara dair bilgiler veren tahrir defterleri oluşturmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada sicillere de müracaat edilerek burada kayıtlı isim ve unvanlardan hareketle gayrimüslim nüfusun gösterdiği eğilimler tartışılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Müslümanlarla aynı mahalleyi paylaşan ya da onlarla sosyal ve ekonomik ilişkilere giren şehirli gayrimüslimleri ele alan makalede, on dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan milliyetçilik hareketleri öncesinde, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki gayrimüslim grupların toplumsal uyum içinde yaşadıkları ortaya konulmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Nüfus · gayrimüslimler · XVI. yüzyıl

Özet

Anadolu'daki şehirli gayrimüslimlerin on altıncı yüzyılın ilk yarısındaki demografik durumuna odaklanan bu çalışmanın temel kaynağını, gayrimüslimlerin yerleştikleri yerler, sayıları ve bu yerleşimlerde sâkin nüfus gibi sosyo-demografik hususlara dair bilgiler veren tahrir defterleri oluşturmaktadır. Çalışmada sicillere de müracaat edilerek burada kayıtlı isim ve unvanlardan hareketle gayrimüslim nüfusun gösterdiği eğilimler tartışılmaktadır. Müslümanlarla aynı mahalleyi paylaşan ya da onlarla sosyal ve ekonomik ilişkilere giren şehirli gayrimüslimleri ele alan makalede, on dokuzuncu yüzyılda ortaya çıkan milliyetçilik hareketleri öncesinde, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki gayrimüslim grupların toplumsal uyum içinde yaşadıkları ortaya konulmaktadır.

Abstract

This study aims to determine the demographic status of urban nonmuslims of Anatolia in the first half of the sixteenth century. It surveys urban nonmuslims either sharing the same quarters with Muslims or having social and economic relations with the Muslim population. This study's primary sources are the tax registers giving information on socio-demographic aspects like the number of nonmuslim settlements and inhabitants. The article also investigates entitlements and names recorded in the registers to analyze some tendencies towards nonmuslim populations. Thus, it presents that nonmuslim groups had lived in harmony in the Ottoman Empire until the nationalism movements of the nineteenth century.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güneş, G. A. (2021). Tahrir Defterlerine Göre XVI. Yüzyılın İlk Yarısında Anadolu Eyaleti’nde Şehirli Gayrimüslim Nüfus Hakkında İstatistiksel Bir Değerlendirme. Kadim, Sayı: 1, 53–89. https://ajindex.com/articles/205458

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (5)

  1. 166 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri 937/1530. Tıpkı Basım. Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arsivleri Genel Müdürlügü Osmanlı Arsivi Daire Baskanlıgı Yayınları, 1995. 438 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri 937/1530
  2. Tıpkı Basım. Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arsivleri Genel Müdürlügü Yayınları, 1993. 438 Numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri 937/1530
  3. Tıpkı Basım. Ankara: T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arsivleri Genel Müdürlügü Yayınları, 1994. BOA, Başkanlık Osmanlı Arşivi. Tapu Tahrir (TT), 30; 39; 44; 45; 49; 51; 59; 61; 87; 88; 111; 117; 121; 147; 148
  4. Armağan, A. Latif. XVI. Yüzyılda Teke Sancağı. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 1999. Ateş, Süleyman. Kur’an-ı Kerim Tefsiri. İstanbul: Milliyet Gazetecilik A.Ş, 1995. Avşin Güneş, Gülcan. “Osmanlı Devleti’nin Gayrimüslimlere Bakışı ve Klasik Dönem Millet Sistemi”. Sosyal ve Kültürel Araştırmalar Dergisi (SKAD) 1/2 (13 Ocak 2016), 1-30. Avşin Güneş, Gülcan. 16 - 17. Yüzyıllarda Anadolu Eyaleti’nde Gayrimüslimlerin Sosyal ve Ekonomik Durumu. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2015. Avşin, Gülcan
  5. Asrın İlk Yarısında Anadolu Eyaleti’nde Gayrimüslimler (Tahrir Defterlerine Göre). Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2006. Barkan, Ömer Lütfi - Meriçli, Enver. Hüdâvendigâr Livası Tahrir Defterleri 1. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1988. Barkan, Ömer Lütfi. “Avarız”, İslam Ansiklopedisi. 2/13-19. Ankara: MEB Yayınları, 1940. Barkan, Ömer Lütfi. “Tarihi Demografi Araştırmaları ve Osmanlı Tarihi”. İstanbul Üniversitesi Türkiyat Mecmuası 10 (1951), 1-27. Başar, Fahameddin. Osmanlı Eyalet Tevcihatı. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1997. Baykara, Tuncer. Anadolu’nun Tarihi Coğrafyasına Giriş -1: Anadolu'nun İdari Taksimatı. İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, 2006. Behar, Cem. Osmanlı İmparatorluğu’nun ve Türkiye’nin Nüfusu 1500-1927. Ankara: Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü, 1996. Beldicianu-Steinherr, Irene. “Bitinya’da Gayrimüslim Nüfus (14. Yüzyılın İkinci Yarısı - 15. Yüzyılın İlk Yarısı)”. çev. Gül Çağalı Güven. Osmanlı Beyliği (1300-1600). ed. Eliazabeth A. Zachariadou. 8-22. Ankara: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 1997. Bozkurt, Gülnihal. “İslam Hukukunda Zimmilerin Hukuki Statüleri”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 3/1-4 (1988), 115-152. Bulduk, Üçler. XVI. Asırda Karahisâr-ı Sâhib Sancağı. Ankara: Ankara Ün