Dergiler / Tarih ve Gelecek Dergisi / 2019 / Cilt: 5 - Sayı: 3

Zaza Beylikleri, Şeyhler ve İslam

Zaza Principalites, Shaikhes and Islam

Sayfa
792–804
Yayın Tarihi
2019-12-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece başta Palu, Eğil, Çabakçur, Genç olmak üzere Zaza coğrafyasında Sünnî İslam’ın yayılması ve yerleşmesinde beylerin, şeyhlerin ve tekkelerin etkisine değinilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Anadolu’nun kadim halklarından biri olan Zazalar, günümüzde Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yerleşiktir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bununla birlikte hem Türkiye’nin bazı büyük şehirlerinde hem de Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde göç ederek yerleşmiş önemli miktarda Zaza nüfusu bulunmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece başta Palu, Eğil, Çabakçur, Genç olmak üzere Zaza coğrafyasında Sünnî İslam’ın yayılması ve yerleşmesinde beylerin, şeyhlerin ve tekkelerin etkisine değinilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Zazalar · Osmanlı · Anadolu

Özet

Anadolu’nun kadim halklarından biri olan Zazalar, günümüzde Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da yerleşiktir. Bununla birlikte hem Türkiye’nin bazı büyük şehirlerinde hem de Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde göç ederek yerleşmiş önemli miktarda Zaza nüfusu bulunmaktadır. Bu çalışmada Zazaların Anadolu’ya nereden geldikleri, bugün yaşadıkları Diyarbakır, Palu, Bingöl ve Dersim coğrafyasına ne zaman ve nasıl yerleştikleri sorusuna cevap aranmıştır. Osmanlı belgeleri kullanılarak Zaza beyliklerinin tarihsel süreci irdelenmiştir. Böylece başta Palu, Eğil, Çabakçur, Genç olmak üzere Zaza coğrafyasında Sünnî İslam’ın yayılması ve yerleşmesinde beylerin, şeyhlerin ve tekkelerin etkisine değinilmiştir.

Abstract

Zazas, one of the autochthonous peoples of Anatolia, are located in Eastern and Southeastern Anatolia. However,there are considerable amount of Zaza population in some major cities of Turkey and in various European countriessettled in emigrated. In this study, it was search for the answer to the question of where Zazas came to Anatolia, andwhen or how they settled in Diyarbakır, Palu, Bingöl and Dersim geography where they live today. The historicalprocess of the Zaza principalities was examined using the documents of the Ottoman. Thus, the influence of begs andsheikhs in the spread and settlement of Sunni Islam in Zaza geography, especially in Palu, Eğil, Çabakçur and Genç,was mentioned.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ALANOĞLU, M. (2019). Zaza Beylikleri, Şeyhler ve İslam. Tarih ve Gelecek Dergisi, Cilt: 5 - Sayı: 3, 792–804. https://ajindex.com/articles/174894

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Başbakanlık Osmanlı Arşivi BOA, Mühimme Defteri (MD), nr. 3, 7. Vakıflar Genel Müdürlüğü Arşivi VGMA, Defter No: 584, s. 245/108. VGMA, Defter No: 609, s. 114/138. VGMA, Defter No: 984, s. 200/89. VGMA, Defter No: 602, s. 204/348. 1550 Tarihli Tahrir Defterine Göre Çabakcur Livası: Nüfus ve İskân, Haz. M. Mahfuz Söylemez-Abdullah Demir, Bingöl Belediyesi Kültür Yayınları, Bingöl 2010.
  2. Ebu Bekr-i Tihrani, Kitab-ı Diyarbekriyye, Çev. Mürsel Öztürk, TTK, Ankara 2014, s. 34- 36. Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi, IV. Kitap, Haz. Y. Dağlı-S.A. Kahraman, YKY, İstanbul 2001.
  3. Fadlullah İbnu'l-Umeri, Mesâlikü'l-Ebsâr fî Memâliki'l-Emsâr, Thk: Üstad Ahmed Zeki Paşa, Kahire 1342. İbn Hallikân, Vefâyâtü'l-‘ayân ve ebnâü ebnai'z-Zaman, C. 6, Thk. İhsan Abbas, Beyrut 1972.
  4. İbnül Hacer el-Eskalani, Tevsir’ül Müntebih bi Tahrir’ül Müştebih,Thk: M. A. Ennacar-A. M. el Becavi, c. II, Beyrut Trs. Mecduddin Fîruzabadî, el-Kamûsu’l-Muhit, c. I, Matbaatu’s-Saade, Mısır trs. Muhammed İhsan Oğuz, İki Gavs-ı Enam: Şeyh Ali Sebti ve Şeyh Ahmed El-Kürdî, Necm Matbaası, İstanbul 1342. Salnâme-i Vilâyet-i Bitlis, 1310/1892. Süleyman Yapıcı, Palu 1841 Nüfus ve Toplum Yapısı, Elazığ 2016.
  5. Şerefhan Bitlisi, Şerefname Kürt Tarihi, I. Cilt, Farsça’dan Çeviren: Abdullah Yeğin, Nubihar, İstanbul 2013.
  6. ALANOĞLU, M.-YÜCEL. M.,”Dımılî -Zaza Adının Menşei ve Tarihsel Gelişimi”, I. Uluslararası Zaza Dili Sempozyumu [13-14 Mayıs 2011],
  7. Bingöl Üniversitesi Yayınları, Ankara 2011, s. 313-326.
  8. ALANOĞLU, Murat, “1642 Tarihli Avârız Defterine Göre Kızuçan (Pülümür) Kazâsı”, Tarih Okulu Dergisi, sy. XXVIII, Aralık 2016, s. 109-140.
  9. ALANOĞLU, Murat, “Zazalar” Diyanet İslam Ansiklopedisi (DİA), EK. 2, s. 696-698.
  10. AQASİ, Mehdi, Tarih-i Hoy, Tebriz 1350. AYİŞ, M. Ş., “Bingöl ve Çevresinde Halidîliğin Yayılmasında Etkili Olmuş Sufi Şahsiyetler”, Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sy. 11, 2018/, s. 183-208.
  11. BAKICI, Yusuf, Kültür ve Medeniyetler Şehri Palu, Elazığ 2012.
  12. ÇAĞLAYAN, Ercan, Zazalar: Tarih, Kültür ve Kimlik, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2016.
  13. DEMİR, Abdullah, “19. Yüzyılda Zazaların Nüfusu ve Demografik Yapısı”, II. Uluslararası Zaza Tarihi ve Kültürü Sempozyumu (4-6 Mayıs 2012), Bingöl Üniversitesi Yayınları, 2012, s. 105-145.
  14. DEMİR, Abdullah, “Bingöl ve Çevresinde Kaybolan Tarihi Varlıklar, Vakıflar”, Cumhuriyet Döneminde Bingöl Sempozyumu (01-03 Kasım 2014),
  15. Bingöl Belediyesi Kültür Yayınları, Bingöl 2016, s. 33-59.
  16. EREN, Hıdır, “Zazaların Kendilerini Adlandırmaları Üze