Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightAraştırma sonuçları, Taberî’nin İmru’ul-Kays şiirlerini ağırlıklı olarak Kur’an kelimelerini izah etmek, dilsel kuralları temellendirmek, kıraat farklarını desteklemek ve farklı tefsir görüşleri arasında tercihte bulunmak amacıyla kullandığını göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, İmru’ul-Kays’ın şiirlerinin Taberî (Câmiʿu’l-Beyân) ve Zemahşerî (el-Keşşâf) tefsirlerin-deki istişhâd işlevini ortaya koymayı, bu kullanımın tarihsel seyrini incelemeyi ve müfessirlerin şiirle istişhâdı hususundaki nakil ile özgün katkılarını birbirinden ayırt etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada tümevarımsal, analitik ve karşılaştırmalı bir yöntem izlenmiştir. Bu kapsamda, her iki müfes-sirin İmru’ul-Kays’ın şiirleriyle yaptığı bütün istişhâdlar tespit edilerek üstlendikleri işlevlere göre sınıflandırılmış; bu delillerin/şâhitlerin önceki kaynaklardaki kökenleri ve sonraki tefsir literatürüne etkileri incelenmiştir. Araştırma sonuçları, Taberî’nin İmru’ul-Kays şiirlerini ağırlıklı olarak Kur’an kelimelerini izah etmek, dilsel kuralları temellendirmek, kıraat farklarını desteklemek ve farklı tefsir görüşleri arasında tercihte bulunmak amacıyla kullandığını göstermektedir. Taberî, önceki dilsel birikimden yararlanmakla birlikte bu mirası yeniden yorumlayarak tefsirinin hizmetine sunmuş ve özgün uygulamalar ortaya koymuştur. Buna karşılık Zemahşerî, şiirle istişhâdın işlev alanını genişle-terek onu belâgat olgularının açıklanmasında ve Kur’an nazmının inceliklerinin ortaya konulmasın-da temel bir yorum aracı hâline getirmiştir. Çalışma ayrıca, istişhâddaki özgünlüğün yalnızca yeni işlevler üretmekten ibaret olmadığını; mevcut şâhitleri farklı yorum bağlamlarında yeniden değerlendirmeyi veya bilinen işlevler için yeni şiir örnekleri sunmayı da kapsadığını tespit etmektedir. Sonuç olarak, şiirle istişhâdın işlevsel gelişiminin tefsir usulündeki dönüşümü yansıttığı; Câhiliye şiirinin ise farklı tefsir ekolleri doğrultusunda Kur’an’ın anlam dünyasının anlaşılmasını sağlayan dinamik bir bilgi kaynağı olmaya devam ettiği tespit edilmiştir.
Abstract
This study aims to highlight the function of poetic citation in the commentaries of al-Ṭabarī (Jāmiʿ al-Bayān) and al-Zamakhsharī (al-Kashshāf), to examine the historical trajectory of this usage, and to distinguish between the exegetes’ transmission of the poetry and their original contributions regarding its citation. The study employs an inductive, analytical, and comparative methodology. Within this framework, all instances of Imruʾ al-Qays’s poetry cited by both exegetes were identified and classified according to their functions; the origins of these citations in earlier sources and their influence on subsequent exegetical literature were examined. The research findings indicate that al-Ṭabarī used the poems of Imruʾ al-Qays primarily to explain Qur’anic terms, establish linguistic rules, support differences in recitation, and make choices among various exegetical views. While drawing on previous linguistic scholarship, al-Ṭabarī reinterpreted this legacy to serve his exegesis and introduced original applications. In contrast, al-Zamakhsharī expanded the scope of using poetry as evidence, transforming it into a fundamental interpretive tool for explaining rhetorical phenomena and revealing the subtleties of Qur’anic syntax and composition (asrār al-nazm). The study also finds that the originality of istishhād is not limited to merely producing new functions; it also involves reevaluating existing examples within different interpretive contexts or presenting new poetic examples for known functions. Consequently, it has been established that the functional development of poetic istishhād reflects the transformation in exegetical methodology, while pre-Islamic poetry continues to serve as a dynamic source of knowledge that constructs the semantic world of the Qur’an in accordance with different schools of exegesis.