Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightYapılan analizler sonucunda, katılımcıların genel bağımlılık düzeyi düşük (X̄=2,22) saptanmış olsa da yaş ve eğitim düzeyi azaldıkça bağımlılık riskinin arttığı tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
21. yüzyılda üretken yapay zekâ (YZ) sistemlerinin yaygınlaşması, bireylerin kontrolü yitirdiği ve sistemlere aşırı güven duyduğu “yapay zekâ bağımlılığı” (YZB ) sorununu ortaya çıkarmıştır. Teknolojinin içine doğan dijital yerliler, bu araçları vücutlarının bir uzantısı olarak gördükleri için en yüksek risk grubundadır. Bu çalışma, dijital yerli gençlerin YZ ile kurdukları simbiyotik etkileşimi çözümlemeyi ve bu teknolojik entegrasyonun potansiyel bağımlılık üzerindeki etkilerini bazı değişkenler ışığında analiz etmeyi hedeflemektedir. Araştırmada, nicel (407 öğrenciye anket) ve nitel (10 öğrenciyle mülakat) verilerin birlikte değerlendirildiği karma yöntem (mixed method) benimsenmiştir. Verilerin analizinde, SPSS 26.0 programı kullanılarak T-Testi ve ANOVA analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, katılımcıların genel bağımlılık düzeyi düşük (X̄=2,22) saptanmış olsa da yaş ve eğitim düzeyi azaldıkça bağımlılık riskinin arttığı tespit edilmiştir. Ayrıca, günlük 10 saat üzeri YZ kullanımı ve GitHub Copilot gibi teknik yapay zekâ araçların tercihi, bağımlılığı derinleştiren faktörlerdir. Ayrıca, gençlerin “YZ konusunda güncel kalma” isteği, literatürde “fomai” (yapay zekâyı kaçırma korkusu) olarak tanımlanan kaygıyı beslemektedir. Bugün YZ dijital yerliler için sadece bir araç değil, bilişsel süreçlere eklemlenen bir “ortak” hâline gelmiştir. Bu simbiyotik ilişkinin gelecekte eleştirel düşünme ve bağımsız karar verme yetilerini köreltme riski taşıdığı, bu nedenle başta dijital yerliler olmak üzere, tüm kesimlere dijital okuryazarlık eğitimlerinin verilmesi ve YZ etiğine farkındalık oluşturulması yönünde girişimler önerilmektedir.
Abstract
The proliferation of generative artificial intelligence (AI) systems in the 21st century has given rise to the problem of “AI” addiction,” where individuals lose control and place excessive trust in these systems. Digital natives, who are born into this technological age, are at the highest risk because they view these tools as an extension of their bodies. This study aims to analyze the symbiotic interaction that digital native youth have with AI and to analyze the effects of this technological integration on potential addiction in light of certain variables. The research adopted a mixed-methods approach, combining quantitative (survey with 407 students) and qualitative (interview with 10 students) data. T-tests and ANOVA analyses were performed using SPSS 26.0 software for data analysis. While the overall addiction analyses, although the overall addiction level of the participants was found to be low (X̄=2.22), it was determined that the risk of addiction increased as age and education level decreased. Furthermore, AI use exceeding 10 hours per day and the preference for technical AI tools such as GitHub Copilot are factors that deepen addiction. Furthermore, young people's desire to “stay up-to-date on AI” fuels the anxiety described in the literature as “fomai” (fear of missing out on artificial intelligence). Today, AI has become not just a tool for digital natives, but a “partner” integrated into cognitive processes. This symbiotic relationship risks stifling critical thinking and independent decision-making abilities in the future; therefore, initiatives are recommended to provide digital literacy training to all segments of society, especially digital natives, and to raise awareness of AI ethics.