Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışma, üstün yararın risklerin ayrıştırılması, çocuğun sesinin bağlam içinde değerlendirilmesi, sosyal inceleme bulgularının dayanak ve sınırlılıklarının açıklanması ve bu bulguların hukuki gerekçeye aktarılması yoluyla somutlaştırılabileceğini ileri sürmektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Velayet uyuşmazlıkları, çocuğun yaşam düzeni, bakım sürekliliği, güvenliği, ebeveynleriyle ilişkisi ve karar sürecine katılımı üzerinde doğrudan sonuçlar doğuran aile hukuku yargılamalarıdır. Çocuğun üstün yararı, Türk Medeni Kanunu’nun velayetin düzenlenmesi ve değiştirilmesi, kişisel ilişki ve çocuğun korunmasına ilişkin hükümleri ile çocuk hakları normlarında temel değerlendirme ölçütüdür ancak ilkenin yargısal işlev kazanması, somut olayın özellikleri üzerinden gerekçelendirilmesine bağlıdır. Bu çalışma, doktrinel ve normatif hukuk incelemesini disiplinlerarası kavramsal sentezle birleştirmektedir. Tam metni doğrulanabilen ulusal ve uluslararası literatür, mevzuat, kurumsal rehberler ile seçilmiş Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay kararları birlikte değerlendirilmiştir. Çalışma, üstün yararın risklerin ayrıştırılması, çocuğun sesinin bağlam içinde değerlendirilmesi, sosyal inceleme bulgularının dayanak ve sınırlılıklarının açıklanması ve bu bulguların hukuki gerekçeye aktarılması yoluyla somutlaştırılabileceğini ileri sürmektedir. Bu amaçla geliştirilen Risk–Çocuk Sesi–Sosyal İnceleme Matrisi, hâkimin takdir yetkisini ikame etmeyen, sosyal hizmet bilgisini hukuki muhakemeye çocuk merkezli, riske duyarlı ve denetlenebilir biçimde taşıyan örnekleyici bir analitik çerçeve olarak önerilmektedir. Model, gerekçelendirme sürecinin açıklığını ve izlenebilirliğini güçlendirmeyi de amaçlamaktadır.
Abstract
Custody disputes are family law proceedings that directly affect children’s living arrangements, continuity of care, safety, relationships with their parents, and participation in decision-making. The best interests of the child constitute a fundamental standard under the Turkish Civil Code provisions governing custody and its modification, parent–child contact, and child protection, as well as under child-rights norms; however, the principle acquires judicial significance only when it is justified in light of the circumstances of the individual case. This study combines doctrinal and normative legal analysis with interdisciplinary conceptual synthesis. It draws on national and international literature whose full texts were available for verification, legislation, institutional guidance, and selected decisions of the Turkish Constitutional Court and Court of Cassation. The article argues that the best-interests standard can be concretized by differentiating risks, interpreting the child’s voice in context, explaining the basis and limitations of social investigation findings, and linking those findings to legal reasoning. The Risk–Child Voice–Social Investigation Matrix is proposed as an illustrative analytical framework that supports rather than replaces judicial discretion and integrates social work knowledge into legal reasoning in a child-centred, risk-sensitive, and reviewable manner. The model also seeks to strengthen the transparency and traceability of the reasoning process.