Dergiler / Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 26 Sayı: 2

Rusya-Ukrayna ve ABD-İsrail-İran Savaşları Bağlamında Mekânsal İstihbaratın Rolü

The Role of Geospatial Intelligence in the Context of the Russia-Ukraine and US-Israel-Iran Wars

Halil İbrahim Onyıl(AKSA DOĞALGAZ DAĞITIM A. Ş.)0000-0002-7916-8820
Sayfa
295–315
Yayın Tarihi
2026-10-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular – Çalışma kapsamında, mekânsal istihbaratın savaşın gidişatını nasıl şekillendirdiğini üç temel eksende analiz etmektedir: (1) ticari uydu görüntülerinin savaş alanını "şeffaf" hale getirerek dezenformasyon kampanyalarını etkisiz kılması ve savaş suçlarının belgelenmesine olanak sağlaması; (2) açık kaynak istihbaratı (OSINT) topluluklarının, mekânsal verileri kullanarak askeri operasyonları eş zamanlı olarak izleme ve doğrulama kapasitesi; (3) yapay zekâ destekli mekânsal analiz araçlarının istihbarat üretim sürecini hızlandırması ve daha geniş bir aktör yelpazesine yayması.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç - Rusya-Ukrayna Savaşı ile ABD-İsrail-İran arasındaki çatışmalar bağlamında mekânsal istihbaratın (GEOINT) dönüştürücü rolünü incelenmektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Vaka seçiminde, 2022 sonrası Rusya-Ukrayna Savaşı ve 2025 İran-İsrail çatışması olmak üzere iki kritik çatışma bölgesi belirlenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular – Çalışma kapsamında, mekânsal istihbaratın savaşın gidişatını nasıl şekillendirdiğini üç temel eksende analiz etmektedir: (1) ticari uydu görüntülerinin savaş alanını "şeffaf" hale getirerek dezenformasyon kampanyalarını etkisiz kılması ve savaş suçlarının belgelenmesine olanak sağlaması; (2) açık kaynak istihbaratı (OSINT) topluluklarının, mekânsal verileri kullanarak askeri operasyonları eş zamanlı olarak izleme ve doğrulama kapasitesi; (3) yapay zekâ destekli mekânsal analiz araçlarının istihbarat üretim sürecini hızlandırması ve daha geniş bir aktör yelpazesine yayması.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Mekânsal istihbarat · savaş alanı şeffaflığı · yapay zekâ

Özet

Amaç - Rusya-Ukrayna Savaşı ile ABD-İsrail-İran arasındaki çatışmalar bağlamında mekânsal istihbaratın (GEOINT) dönüştürücü rolünü incelenmektir. Yöntem – Çalışma, mekânsal istihbaratın (GEOINT) modern savaş alanındaki rolünü, Rusya-Ukrayna Savaşı ve ABD-İsrail-İran çatışması bağlamında karşılaştırmalı olarak analiz etmeyi amaçlayan nitel bir araştırmadır. Araştırma deseni, iki veya daha fazla vakanın sistematik olarak karşılaştırıldığı “karşılaştırmalı vaka çalışması” (comparative case study) yöntemine dayanmaktadır. Vaka seçiminde, 2022 sonrası Rusya-Ukrayna Savaşı ve 2025 İran-İsrail çatışması olmak üzere iki kritik çatışma bölgesi belirlenmiştir. Bulgular – Çalışma kapsamında, mekânsal istihbaratın savaşın gidişatını nasıl şekillendirdiğini üç temel eksende analiz etmektedir: (1) ticari uydu görüntülerinin savaş alanını "şeffaf" hale getirerek dezenformasyon kampanyalarını etkisiz kılması ve savaş suçlarının belgelenmesine olanak sağlaması; (2) açık kaynak istihbaratı (OSINT) topluluklarının, mekânsal verileri kullanarak askeri operasyonları eş zamanlı olarak izleme ve doğrulama kapasitesi; (3) yapay zekâ destekli mekânsal analiz araçlarının istihbarat üretim sürecini hızlandırması ve daha geniş bir aktör yelpazesine yayması. Çalışmada, Ukrayna'da ticari uydu sağlayıcılarının sunduğu anlık görüntüleme ve SAR teknolojilerinin, Rusya'nın askeri üstünlüğünü dengelemede oynadığı kritik rolü ve ABD-İsrail-İran çatışmasında ise yapay zekâ ile üretilen sahte uydu görüntülerinin yarattığı yeni nesil bilgi kirliliği tehdidini karşılaştırmalı olarak değerlendirmektedir. Sonuç – Mekânsal istihbaratın "savaş alanının demokratikleşmesi" olarak adlandırılan sürecin, uluslararası insancıl hukuk ve stratejik istikrar açısından doğurduğu yeni hukuki ve etik sorunlar ve Türkiye için ulusal mekânsal istihbarat kapasitesinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mekânsal istihbarat, açık kaynak istihbaratı, savaş alanı şeffaflığı, yapay zekâ, Ukrayna savaşı, İran-İsrail çatışması JEL Kodları: F5, H56, D7, C55, H4

Abstract

Purpose – To examine the transformative role of spatial intelligence (GEOINT) in the context of the Russo-Ukrainian War and the US-Israel-Iran conflict. Methodology – This study is a qualitative research aiming to comparatively analyze the role of spatial intelligence (GEOINT) in the modern battlefield in the context of the Russo-Ukrainian War and the US-Israel-Iran conflict. The research design is based on the “comparative case study” method, where two or more cases are systematically compared. In case selection, two critical conflict zones were identified: the post-2022 Russo-Ukrainian War and the 2025 Iran-Israel conflict. Findings The study analyzes how spatial intelligence shapes the course of war along three main axes: (1) commercial satellite imagery makes the battlefield “transparent,” neutralizing disinformation campaigns and enabling the documentation of war crimes; (2) the capacity of open source intelligence (OSINT) communities to monitor and verify military operations in real-time using spatial data; (3) the acceleration and dissemination of the intelligence production process to a wider range of actors by AI-powered spatial analysis tools. The study comparatively evaluates the critical role of real-time imaging and SAR technologies offered by commercial satellite providers in counterbalancing Russia's military superiority in Ukraine, and the threat of new-generation information pollution created by AI-generated fake satellite images in the US-Israel-Iran conflict. Conclusions – This study presents new legal and ethical issues arising from the process called "democratization of the battlefield" by spatial intelligence in terms of international humanitarian law and strategic stability, and offers suggestions for developing Turkey's national spatial intelligence capacity. Keywords: Geospatial intelligence, open-source intelligence, battlefield transparency, artificial intelligence, Ukraine war, Iran-Israel conflict JEL Codes: F5, H56, D7, C55, H4

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Onyıl, H. İ. (2026). Rusya-Ukrayna ve ABD-İsrail-İran Savaşları Bağlamında Mekânsal İstihbaratın Rolü. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, Cilt: 26 Sayı: 2, 295–315. https://doi.org/10.30976/susead.1944299

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (48)

  1. Acar, Ü. (2011). İstihbarat. Akçağ Yayınları.
  2. Ateş, A. (2020). Current challenges and trends in intelligence. Güvenlik Bilimleri Dergisi, 9(1), 177-204.
  3. Ateş, A. (2023). İstihbaratın dönüşümü: Artan tehditler ve enformatik şoklar teorisi. Yeditepe Yayınevi.
  4. AFP (Agence France-Presse). (2026, 24 Şubat). Supporting on-the-ground reporting: How AFP has used data analysis to cover the Ukraine war. RTL Today. https://today.rtl.lu/news/world/how-afp-has-used-data-analysis-to-cover-the-ukraine-war-1374291862
  5. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  6. Burgess, M. (2022, 23 Mart). A mysterious satellite hack has victims far beyond Ukraine. Wired. https://www.wired.com/story/viasat-internet-hack-ukraine-russia/
  7. CSIS (Center for Strategic and International Studies). (2022, 10 Kasım). Russia threatens to target commercial satellites. CSIS. https://www.csis.org/analysis/russia-threatens-target-commercial-satellites
  8. Clark, R. M. (2019). Intelligence analysis: A target-centric approach (6. baskı). CQ Press.
  9. Crampton, J. W. (2013). Geographical intelligence. In Oxford bibliographies in geography. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/obo/9780199874002-0059
  10. DW Fact Check. (2026, 29 Mart). Fake satellite images distort Iran conflict. Deutsche Welle. https://www.dw.com/en/fact-check-fake-satellite-images-distort-middle-east-conflict-from-above/a-76567764
  11. DeepState. (2025). DeepStateMap.Live [Etkileşimli harita]. https://deepstatemap.live/. Erişim tarihi: 05.05.2025
  12. Djati, W. H., & Gunawan, D. S. (2025). Utilization of geospatial intelligence (GEOINT) in the intelligence cycle to support the role of state intelligence in Indonesia. Security Intelligence Terrorism Journal (SITJ), 2(3), 290-296. https://doi.org/10.70710/sitj.v2i3.65
  13. Dold, J., & Groopman, J. (2017). The future of geospatial intelligence. Geo-Spatial Information Science, 20(2), 151-162. https://doi.org/10.1080/10095020.2017.1337318
  14. Eschkötter, D. (2024). Grounds for comparison: Investigating before-and-after satellite images. In A. Flüchter, K. Kramer, R. Mertens, & S. Schwandt (Eds.), Comparing and Change: Orders, Models, Perceptions (pp. 231-250). transcript Verlag. http://www.jstor.org/stable/jj.13568063.13
  15. George, A. L., & Bennett, A. (2005). Case studies and theory development in the social sciences. MIT Press.
  16. Hammes, T. X. (2023, 3 Nisan). Game changers: Implications of the Russo-Ukraine war for the future of ground warfare. Atlantic Council Strategy Papers. https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/issue-brief/game-changers-implications-of-the-russo-ukraine-war-for-the-future-of-ground-warfare/
  17. Hammes, T. X. (2025, 12 Nisan). Commercial spatial intelligence in Ukraine's war. Vantor. https://vantor.com/blog/the-game-changing-role-of-commercial-spatial-intelligence-in-ukraine/
  18. ICRC (International Committee of the Red Cross). (2021, 1 Haziran). Data-driven environmental decision-making and action in armed conflict. Humanitarian Law & Policy Blog. https://blogs.icrc.org/law-and-policy/2021/06/01/data-driven-environmental-decision-making-armed-conflict/
  19. ICRC (International Committee of the Red Cross). (2024). Involvement in armed conflicts of commercial entities in the space sector, and the potential implications for such entities and their employees. https://www.icrc.org/sites/default/files/media_file/2024-06/4781.02_002_icrc_observations_web.pdf
  20. Institute for the Study of War. (2025, 28 Kasım). Russian offensive campaign assessment, November 28, 2025. https://understandingwar.org/research/russia-ukraine/russian-offensive-campaign-assessment-november-28-2025
  21. Israel Hayom. (2026, 10 Nisan). Israel believes Iran lost a critical wartime capability. Israel Hayom. https://www.israelhayom.com/2026/04/10/israel-believes-iran-lost-a-critical-wartime-capability/
  22. Katchanovski, I. (2026). Genocide or war crimes during the Russia-Ukraine war? In The Russia-Ukraine war and its origins: From the Maidan to the Ukraine war (pp. 243–260). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-031-98724-3_10
  23. Kotaridis, I., & Benekos, G. (2023). Integrating Earth observation IMINT with OSINT data to create added-value multisource intelligence information: A case study of the Ukraine–Russia war. Security and Defence Quarterly, 43(3), 1-21. https://doi.org/10.35467/sdq/170901
  24. Lieber Institute for Law and Warfare. (2026, 27 Mayıs). From imagery to targeting: Commercial satellite support in war. https://lieber.westpoint.edu/imagery-targeting-commercial-satellite-support-war/
  25. Lyons, J. (2012). Documenting violations of international humanitarian law from space: A critical review of geospatial analysis of satellite imagery during armed conflicts in Gaza (2009), Georgia (2008), and Sri Lanka (2009). International Review of the Red Cross, 94(886), 739-763.
  26. Masback, K. J. (2018, 18 Temmuz). Geospatial intelligence: The made-up term that's changing the world. Geospatial World. https://geospatialworld.net/blogs/geospatial-intelligence-the-totally-made-up-term-thats-changing-the-world/
  27. Middle East Forum. (2025, 15 Ağustos). The glass battlefield: Commercial imagery and the new strategic realities of the Iran-Israel conflict. Middle East Forum: G2 Briefings. https://www.meforum.org/military-and-strategic-programs/g2-briefings/the-glass-battlefield-commercial-imagery-and-the-new-strategic-realities-of-the-iran-israel-conflict
  28. Militarnyi. (2025, 12 Mart). Exclusive: Maxar resumes GEGD access for Ukrainian users. Militarnyi. https://militarnyi.com/en/news/exclusive-maxar-resumes-gegd-access-for-ukrainian-users/
  29. National Geospatial-Intelligence Agency (NGA). (2018). Geospatial intelligence (GEOINT) basic doctrine. Springfield. https://www.nga.mil/assets/files/170901-038_GEOINT_Basic_Doctrine_Pub_1.pdf
  30. New Geopolitics Research Network. (2026, 24 Ocak). The battlefield in orbit: Military space technologies and the war against Ukraine. New Geopolitics Research Network. https://www.newgeopolitics.org/2026/01/24/the-battlefield-in-orbit-military-space-technologies-and-the-war-in-ukraine/
  31. Onyıl, H. İ. (2024). Bir kurumsallaşma önerisi: Türkiye ulusal mekânsal istihbarat kurumu (TUMİK). Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 6(1), 9-20. https://doi.org/10.51765/tayod.1382507
  32. Onyıl, H. İ., & Yılmaz, M. (2022). Web tabanlı mekânsal analizlerin açık kaynak kodlu yazılımlar ile gerçekleştirilmesi. Geomatik, 7(1), 52-57. https://doi.org/10.29128/geomatik.851050
  33. Ökten, T. (2023). 21'nci yüzyılda açık kaynak istihbaratı. İstihbarat Çalışmaları ve Araştırmaları Dergisi, 2(1), 17-38.
  34. Plichta, M. (2025). Precise mass in action: Assessing Ukraine's one-way attack drone campaign. The RUSI Journal, 170(4), 42-48. https://doi.org/10.1080/03071847.2025.2527923
  35. Politico. (2025, 7 Mart). US curtails Ukraine access to satellite imagery. Politico. https://www.politico.eu/article/us-curtails-ukraine-access-to-satellite-imagery/
  36. Royal United Services Institute. (2023, 6 Haziran). Jamming JDAM: The threat to US munitions from Russian electronic warfare. https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/jamming-jdam-threat-us-munitions-russian-electronic-warfare
  37. Royal United Services Institute. (2024, 8 Ağustos). Space: The vital frontier. https://www.rusi.org/explore-our-research/publications/commentary/space-vital-frontier
  38. Sada News Agency. (2026, 10 Mart). AI-generated satellite images as a tool for deception in Iran’s war. https://www.sadanews.ps/en/news/283197.html
  39. Schmitt, M. N. (Ed.). (2017). Tallinn manual 2.0 on the international law applicable to cyber operations. Cambridge University Press.
  40. Stanford Law School. (2025, 22 Ağustos). How Silicon Valley’s satellites can be targeted: Outer space law, private actors, and the rise of the civil-military relationship in outer space. https://law.stanford.edu/2025/08/22/how-silicon-valleys-satellites-can-be-targeted-outer-space-law-private-actors-and-the-rise-of-the-civil-military-relationship-in-outer-space-2/
  41. Şahin, G., & Kıvam, S. K. (2021). Askerî harekâtın evrimi ve istihbarat, gözetleme, keşif faaliyetlerinin değişen araçları. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 31(2), 263-286. https://doi.org/10.54078/savsad.1050472
  42. Uğurdan, Ö. (2025). Bütüncül bir bakış açısıyla sinyal istihbaratı: Devlet ve toplum güvenliği açısından teknoloji kökenli tehditlerle mücadele. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 27(2), 285-309.
  43. United Nations. (1967). Treaty on principles governing the activities of states in the exploration and use of outer space, including the moon and other celestial bodies (Resolution 2222 [XXI]). https://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/spacelaw/treaties/outerspacetreaty.html
  44. United Nations. (1986). Principles relating to remote sensing of the Earth from outer space (General Assembly Resolution 41/65). https://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/spacelaw/principles/remote-sensing-principles.html
  45. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6. baskı). Sage Publications.
  46. Walker, J. R. (2018). The rise of GEOINT: Technology, intelligence and human rights. In S. Ristovska, & M. Price (Eds.), Visual Imagery and Human Rights Practice. Global Transformations in Media and Communication Research - A Palgrave and IAMCR Series. Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-319-75987-6_5
  47. Wang, G. (2023, 16 Ekim). The complex neutrality of commercial space actors in armed conflict. Humanitarian Law & Policy Blog. https://blogs.icrc.org/law-and-policy/2023/11/16/the-complex-neutrality-of-commercial-space-actors-in-armed-conflict/
  48. Weeden, B., & Samson, V. (2023). Global counterspace capabilities: An open source assessment. Secure World Foundation.