KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Arkeoloji Dergisi / 2026 / Sayı: 37

Yaylatepe Höyük: Troas’ta Yeni Belirlenen Bir Tunç Çağı Kıyı Yerleşiminin Seramik Bulguları ve Karşılıklı Görünürlük İlişkileri

Yaylatepe Höyük: Ceramic Evidence and Intervisibility of a Newly Identified Bronze Age Coastal Settlement in the Troad

Meral Başaran(FIRAT ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4965-0456
Sayfa
69–87
Yayın Tarihi
2026-10-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Kumtepe, Troya ve Maydos ile yapılan seramik karşılaştırmaları, yerleşimde Geç Kalkolitik Çağ sonundan Geç Tunç Çağı'nın başlangıcına tarihlenen buluntuların varlığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Antik kaynaklarda Troas olarak adlandırılan Biga Yarımadası, tarih öncesi çağlardan itibaren Kuzeybatı Anadolu’nun önemli yerleşim bölgelerinden biri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çanakkale Boğazı boyunca uzanan kıyı yerleşimleri ise tarih öncesinde bölgelerarası etkileşim açısından önemli bir coğrafi bağlam oluşturmaktadır. 2024 yılı yüzey araştırmalarında boğazın orta kesiminde Anadolu yakasında yeni bir kıyı yerleşimi tespit edilmiş ve Yaylatepe olarak adlandırılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Kumtepe, Troya ve Maydos ile yapılan seramik karşılaştırmaları, yerleşimde Geç Kalkolitik Çağ sonundan Geç Tunç Çağı'nın başlangıcına tarihlenen buluntuların varlığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Yaylatepe Höyüğü · Troas · Tunç Çağı

Özet

Antik kaynaklarda Troas olarak adlandırılan Biga Yarımadası, tarih öncesi çağlardan itibaren Kuzeybatı Anadolu’nun önemli yerleşim bölgelerinden biri olmuştur. Çanakkale Boğazı boyunca uzanan kıyı yerleşimleri ise tarih öncesinde bölgelerarası etkileşim açısından önemli bir coğrafi bağlam oluşturmaktadır. 2024 yılı yüzey araştırmalarında boğazın orta kesiminde Anadolu yakasında yeni bir kıyı yerleşimi tespit edilmiş ve Yaylatepe olarak adlandırılmıştır. Kumtepe, Troya ve Maydos ile yapılan seramik karşılaştırmaları, yerleşimde Geç Kalkolitik Çağ sonundan Geç Tunç Çağı'nın başlangıcına tarihlenen buluntuların varlığını göstermektedir. Bu çalışma Yaylatepe Höyüğü'nü ve yüzey buluntularını ilk kez tanıtmakta; ayrıca yerleşimin bölgesel mekânsal konumunu değerlendirmek amacıyla karşı kıyıdaki Asartepe ile olan görsel ilişkisini CBS tabanlı görünürlük analiziyle incelemektedir. Analiz sonuçları iki yerleşim arasında doğrudan görüş hattı bulunduğunu ortaya koymaktadır. Bu bulgular, Yaylatepe'nin Çanakkale Boğazı'nın Tunç Çağı kıyı yerleşim düzeni içinde önemli bir konuma sahip olduğunu göstermekte ve kıyı yerleşimleri arasındaki mekânsal ilişkiler ile olası denizcilik hareketliliğinin gelecekte bölgesel ölçekte yeniden değerlendirilmesi için yeni veriler sunmaktadır.

Abstract

Known as the Troad in ancient sources, the Biga Peninsula has been one of the principal settlement regions of northwestern Anatolia since prehistoric times. The coastal settlements lining the Çanakkale Strait provided an important geographical setting for interregional interaction throughout prehistory. During the 2024 field season of the Çanakkale Strait Bronze Age Harbours Research Project, a previously unknown coastal settlement was identified on the Anatolian shore in the central part of the Strait and named Yaylatepe. Ceramic comparisons with Kumtepe, Troy, and Maydos indicate that the site yielded material dating from the end of the Late Chalcolithic to the beginning of the Late Bronze Age. This study presents Yaylatepe Höyük and its surface assemblage for the first time. In addition, the visual relationship between Yaylatepe and its contemporary counterpart, Asartepe, located on the opposite shore, was examined through a GIS-based viewshed analysis in order to evaluate the site's spatial setting. The analysis demonstrates that direct intervisibility between the two settlements was possible. These findings indicate that Yaylatepe occupied an important position within the Bronze Age coastal settlement pattern of the Çanakkale Strait and provide a new spatial perspective for future regional investigations of coastal interaction and maritime mobility.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Başaran, M. (2026). Yaylatepe Höyük: Troas’ta Yeni Belirlenen Bir Tunç Çağı Kıyı Yerleşiminin Seramik Bulguları ve Karşılıklı Görünürlük İlişkileri. Arkeoloji Dergisi, Sayı: 37, 69–87. https://doi.org/10.51493/egearkeoloji.1894942

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Başaran 2018: M. Başaran, M.Ö. 2. Binyıl Kuzey Ege Kültürel İletişim Ağı İçinde Maydos Kilisetepe Höyüğü (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi), Çanakkale.
  2. Başaran 2019: M. Başaran, “Maydos Kilisetepe Höyüğü Geç Tunç Çağı Bezemeli Duvar Kaplamaları”, TÜBA-AR 24, 27–43.
  3. Başaran 2020a: M. Başaran, “Maydos Kilisetepe Höyüğü VI. Tabaka Mimarisi”, In: G. Sazcı (Ed.), Maydos I, İstanbul, 99–115.
  4. Başaran 2020b: M. Başaran, “Maydos Kilisetepe Höyüğü V. Tabaka Mimarisi”, In: G. Sazcı (Ed.), Maydos I, İstanbul, 117–145.
  5. Başaran 2020c: M. Başaran, “MÖ 2. Binyılda Kuzey Ege’de İletişim ve Kültürel Bağlantılar: Maydos Kilisetepe Höyüğü”, In: V. Keleş (Ed.), Propontis ve Çevre Kültürleri, İstanbul, 209–222.
  6. Başaran in press: M. Başaran, “Çanakkale Boğazı Tunç Çağı Limanları Yüzey Araştırması Bulguları Işığında Asya ve Avrupa Arasındaki İnsan Hareketliliği”, In: A. Aykurt, M. Rüzgar, M. Massa, A. Akçay, M. Türkteki, D. Sarı, F. Şahin, A. Beyazıt, U. Oğuzhanoğlu (Eds.), Önasya Arkeolojisi Toplantıları-2: İnsan Hareketliliği, Kolonizasyon ve Göç, İstanbul.
  7. Blegen et al. 1950: C. Blegen, J. L. Caskey, M. Rawson, J. Sperling, Troy: General Introduction - The First and Second Settlements, I (1–2), Princeton.
  8. Blegen et al. 1951: C. Blegen, J. L. Caskey, M. Rawson, Troy: The Third, Fourth and Fifth Settlements, II (1–2), Princeton.
  9. Blegen et al. 1953: C. Blegen, J. L. Caskey, M. Rawson, Troy: The Sixth Settlement, III (1–2), Princeton.
  10. Blum 2006: S. W. E. Blum, “Troia an der Wende von der frühen zur mittleren Bronzezeit - Troia IV und V”, In: Manfred O. Korfmann (Ed.), Troia: Archäologie eines Siedlungshügels und seiner Landschaft, Mainz, 145–154.
  11. Blum 2016: S. W. E. Blum, “The Final Stages of the Early Bronze Age at Troy: Cultural Development, Chronology, and Interregional Contacts”, In: E. Pernicka, S. Ünlüsoy, S. W. E. Blum (Eds.), Early Bronze Age Troy, Chronology, Cultural Development, and Interregional Contacts, Bonn, 89–119.
  12. Čučković 2015: Z. Čučković, “Exploring Intervisibility Networks: A Case Study from Bronze and Iron Age Istria (Croatia and Slovenia)”, In: F. Giligny, F. Djindjian, L. Costa, P. Moscati and S. Robert (Eds.), CAA2014: 21st Century Archaeology: Concepts, Methods and Tools. Proceedings of the 42nd Annual Conference on Computer Applications and Quantitative Methods in Archaeology, Oxford, 469–478.
  13. Čučković 2023: Z. Čučković, “Visibility Networks”, In: T. Brughmans, B. J. Mills, J. Munson and M. A. Peeples (Eds.), The Oxford Handbook of Archaeological Network Research, Oxford, 230–247.
  14. Efe et al. 1995: T. Efe, A. İlaslı, A. Topbaş, “Salvage Excavations of the Afyon Archaeological Museum, Part I: Kaklık Mevkii, A Site Transitional to the Early Bronze Age”, Studia Troica 5, 357–399.
  15. Efe and Türkteki 2011: T. Efe, M. Türkteki, “İç Batı Anadolu Bölgesi: Giriş”, In: V. Şahoğlu, P. Sotirakopoulou (Eds.), Karşıdan Karşıya MÖ 3. Bin’de Kiklad Adaları ve Batı Anadolu, İstanbul, 186–191.
  16. French 1964: D. H. French, “Recent Archaeological Research in Turkey, Surface Finds from Various Sites: Troad”, Anatolian Studies 14, 35–37.
  17. Korfmann 1986: M. Korfmann, “Troy: Topography and Navigation. The Geopolitical Significance of Hisarlık ‘Troy’ and the Harbor Problem”, In: M. J. Mellink (Ed.), Troy and Trojan War, Bryn Mawr, PA, 1–16.
  18. Korfmann 1998: M. Korfmann, “Troia, an Ancient Anatolian Palatial and Trading Center: Archaeological Evidence for the Period of Troia VI/ VII”, The Classical World 91(5), 369–385.
  19. Korfmann 2001: M. Korfmann, “Troia M.Ö. 2. ve 3. Binyılda Ticaretin Kesişme Noktası”, Düş ve Gerçek Troia, (Çev. Selma Bulgurlu Gün), İstanbul, 355–372.
  20. Korfmann et al. 1995: M. Korfmann, Ç. Girgin, Ç. Morçöl, S. Kılıç, “Kumtepe 1993. Bericht über die Rettungsgrabung, Report on the Rescue Excavation”, Studia Troica 5, 237–289.
  21. Lloyd and Mellaart 1965: S. Lloyd, J. Mellaart, Beycesultan II: Middle Bronze Age Architecture and Pottery, Occasional Publications of the British Institute of Archaeology at Ankara 8, London.
  22. Malaperdas and Delli 2026: G. Malaperdas, G. Delli, “Bridging Archaeological Visibility Analysis and Real-Time 3D Visualization”, Computer Science and Information Technologies 7(1), 93–101.
  23. Neumann 1986: J. Neumann, “Wind and Current Conditions in the Region of the ‘Windy Ilion’ (Troy)”, Archäologischer Anzeiger 1986, 345–363.
  24. Ogburn 2006: D. E. Ogburn, “Assessing the Level of Visibility of Cultural Objects in Past Landscapes”, Journal of Archaeological Science 33(3), 405–413.
  25. Özden 2021: İ. Özden, Maydos Kilisetepe Höyüğü VII. Tabaka Seramikleri (Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Çanakkale.
  26. Pavúk 2007: P. Pavúk, “New Perspectives on Troia VI Chronology”, In: M. Bietak, E. Czerny (Eds.), The Synchronisation of Civilisations in The Eastern Mediterranean in The Second Millennium B.C. III, Wien, 473–478.
  27. Pavúk 2014: P. Pavúk, Troia VI Früh und Mitte. Keramik, Stratigraphie, Chronologie, Studia Troica Monographien 3, Bonn.
  28. Pavúk 2020: P. Pavúk, “The Pottery of Troy VI Early and Middle”, Studia Troica Monographien 7, Bonn, 240–362.
  29. Pavúk and Rigter 2006: P. Pavúk, W. Rigter, “Goblets, Schüsseln und Kratere - Die Keramik der Perioden Troia VI und VIIa”, In: Manfred O. Korfmann (Ed.), Troia, Archäologie eines Siedlungshügels und seiner Landschaft, Mainz am Rhein, 231–240.
  30. Pavúk and Schubert 2014: P. Pavúk, C. Schubert, “Die Troas in der Mittel- und Spätbronzezeit”, Studia Troica Monographien 5, Bonn, 864–907.
  31. Sazcı 2020: G. Sazcı, “Maydos Kilisetepe Höyüğü VIII ve VII. Tabaka Mimarisi”, In: G. Sazcı (Ed.), Maydos I, İstanbul, 75–98.
  32. Sazcı and Başaran 2023: G. Sazcı, M. Başaran, “Thrace’s Gateway to Anatolia and the Aegean in the Bronze Age: Maydos-Kilisetepe”, In: Z. Koçel Erdem, R. Şahin (Eds.), Thrace Through The Ages, Pottery as Evidence for Commerce and Culture from Prehistoric Times to the Islamic Period, Oxford, 17–34.
  33. Smith and Hulin 2026: K. Smith, L. Hulin, “Mediterranean Maritime Visibility: Old Limits and New Approaches”, Antiquity 100 (412), 1107–1124.
  34. Sperling 1976: W. Sperling, “Kum Tepe in the Troad. Trial Excavation, 1934”, Hesperia 45, 305–364.
  35. Şahoğlu 2014: V. Şahoğlu, “The Depas and Tankard Vessels”, In: M. Lebeau (Ed.), ARCANE Associated Regional Chronologies of the Ancient Near East and Eastern Mediterranean, Interregional Volume I, Ceramics, Turnhout, 289–311.
  36. Türkteki et al. 2022: M. Türkteki, İ. Tarhan, H. Kara, Y. Tuna, “Possible Uses of Depas Amphikypellon from Küllüoba in Western Central Anatolia through GC-MS Analysis of Organic Residues”, Mediterranean Archaeology and Archaeometry 22(1), 127–154.