Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSonuç olarak çalışma, Türk edebiyatı akademisinde süregelen yerleşik okuma paradigmalarının neden olduğu odaklanma sınırlarını, yani epistemolojik körlüğü tartışmaya açmakta ve Sabahattin Ali edebiyatının, mürşitsizleşen modern öznenin ontolojik trajedisi bağlamında yeniden okunması gerektiğini ortaya koymaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Erken Cumhuriyet dönemi edebiyatında Sabahattin Ali’nin eserleri ağırlıklı olarak sınıf çatışması, köy gerçekliği ve seküler aydınlanma bağlamında okunmuş, metinlerinin derin yapısındaki tasavvufi ve epistemolojik alt metinler büyük ölçüde ihmal edilmiştir. Bu makale, yazarın erken dönem şiirleri ile olgunluk dönemi romanı Kuyucaklı Yusuf’taki tasavvufi arketiplerin ve klasik edebiyat metinlerinin modern bürokratik rasyonelliğe karşı yıkıcı birer yapıbozum aygıtı olarak işlevselleştirildiğini savunmaktadır. Çalışmada metinlerarasılık, palimpsest teorisi ve göstergebilimsel analiz yöntemleri kullanılarak rind-zâhid dikotomisi, ontolojik sarhoşluk (sekr) hâli ve Filibeli Ahmed Hilmi’nin A'mâk-ı Hayal eseriyle kurulan diyalojik ilişki hermenötik bir tahlile tabi tutulmaktadır. Analizler sonucunda, şiirlerde mutlak iradeyi ve hakikati temsil eden tasavvufi metaforların, romanda devlet bürokrasisinin ve taşra eşrafının riyakârlığını ifşa eden mekânsal ve eylemsel göstergelere dönüştüğü ortaya konmuştur. Sonuç olarak çalışma, Türk edebiyatı akademisinde süregelen yerleşik okuma paradigmalarının neden olduğu odaklanma sınırlarını, yani epistemolojik körlüğü tartışmaya açmakta ve Sabahattin Ali edebiyatının, mürşitsizleşen modern öznenin ontolojik trajedisi bağlamında yeniden okunması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Abstract
In early Republican literature, Sabahattin Ali's works have predominantly been analyzed through the lens of class conflict, rural reality, and secular enlightenment, while the mystical and epistemological subtexts embedded in the deep structure of his writings remain largely neglected. This article argues that the Sufi archetypes and classical literary texts present in the author's early poetry and his mature novel Kuyucaklı Yusuf are actively functionalized as subversive deconstructive tools against modern bureaucratic rationality. Utilizing intertextuality, palimpsest theory, and semiotic analysis methods, the study conducts a hermeneutic examination of the rind-ascetic (zâhid) dichotomy, the state of ontological intoxication (sekr), and the dialogic relationship established with Filibeli Ahmed Hilmi’s A'mâk-ı Hayal. The analysis demonstrates that the Sufi metaphors representing absolute will and truth in the poems transform into spatial and behavioral indicators exposing the hypocrisy of state bureaucracy and provincial elites in the novel. Consequently, the study opens up for discussion the interpretive constraints—namely, the epistemological blindness—caused by the established reading paradigms prevalent in Turkish literary academia, and demonstrates that Sabahattin Ali's literature should be reread within the context of the ontological tragedy of the modern subject devoid of a spiritual guide.