Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightTürkiye örneğinde 2000-2025 dönemi verileriyle teorik ve ampirik boyutlarıyla ARDL zaman serisi analizi yöntemi kullanılarak yapılan kapsamlı analizler sonucunda bulgular; Türkiye’de kişi başına düşen gelirin ve dolayısıyla ekonomik büyüme ve refahın kısa ve uzun dönemde temel belirleyicisinin nihai enerji tüketimi olduğu görülmüştür.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Gelişmekte olan ekonomilerde enerjiye dayalı büyüme stratejileri, üretim artışını desteklemekle birlikte enerji ithalatı kanalıyla cari açığı körüklemekte ve kur baskısı üzerinden enflasyonist süreçleri tetiklemektedir. Enerji, modern ekonomilerde sadece bir tüketim malı değil, teknoloji, doğal kaynak, girişimci, sermaye ve iş gücü ile birlikte üretimin temel girdilerinden biridir. Dolayısıyla enerji talebindeki artış doğrudan ekonomik büyümeyi tetiklerken; enerjide dışa bağımlı olan gelişmekte olan ülkelerde cari açık ve maliyet enflasyonu üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Çalışmada, bu değişkenler arasındaki etkileşim nedensellik hipotezleri ve aktarım mekanizmaları çerçevesinde ele alınmakta; sürdürülebilir büyüme için enerji tüketiminin, dış dengenin ve fiyat istikrarının rolü tartışılmaktadır. Türkiye örneğinde 2000-2025 dönemi verileriyle teorik ve ampirik boyutlarıyla ARDL zaman serisi analizi yöntemi kullanılarak yapılan kapsamlı analizler sonucunda bulgular; Türkiye’de kişi başına düşen gelirin ve dolayısıyla ekonomik büyüme ve refahın kısa ve uzun dönemde temel belirleyicisinin nihai enerji tüketimi olduğu görülmüştür. Cari açığın kişi başına düşen gelir üzerindeki etkisi enerji tüketimi kadar yüksek olmamakla birlikte refah üzerinde olumsuz etkiye sahiptir. Enflasyonun etkisi ise kısa ve uzun dönemde diğer iki değişkene kıyasla daha düşüktür.
Abstract
In developing economies, energy-based growth strategies support increased production but also contribute to current account deficits through energy imports and trigger inflationary pressures through exchange rate effects. Energy is not merely a consumer good in modern economies; it is a fundamental input to production, along with technology, natural resources, entrepreneurship, capital, and labor. Therefore, while increased energy demand directly triggers economic growth, it creates significant pressure on current account deficits and cost inflation in developing countries that are dependent on imported energy. This study examines the interaction between these variables within the framework of causality hypotheses and transmission mechanisms, and discusses the role of energy consumption, external balance, and price stability for sustainable growth. Using data for Türkiye covering the 2000-2025 period, the study conducts theoretical and empirical analyses based on the ARDL time series approach. The results indicate that final energy consumption is the primary determinant of per capita income, and consequently of economic growth and welfare, in Türkiye in both the short and long run. Although the effect of the current account deficit on per capita income is not as strong as that of energy consumption, it has a negative effect on welfare. The effect of inflation, on the other hand, is lower in both the short and long run compared with the other two variables.