Dergiler / İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 46 Sayı: 1

Dijital Olan’ın Varlık Türü Üstüne

On the Mode of Being of the Digital

Muhammet İkbal Bakır(İBN HALDUN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2518-7644
Sayfa
37–56
Yayın Tarihi
2026-07-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçta “dijital varlık”, biçimsel mükemmellik ve sonsuzluk yanılsaması altında hakikatle temasın yerini simülasyonun aldığı, hem düşüncenin hem de varoluşun alanını daraltan yeni bir varlık kipine dönüşmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, dijitallik olgusunu teknik, işlevsel ya da toplumsal bir mesele olmanın ötesinde, temelde felsefi ve ontolojik bir sorun olarak ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Makale, bu dönüşümün yalnızca ontolojik değil, aynı zamanda bilişsel ve toplumsal düzeyde de etkili olduğunu öne sürer.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçta “dijital varlık”, biçimsel mükemmellik ve sonsuzluk yanılsaması altında hakikatle temasın yerini simülasyonun aldığı, hem düşüncenin hem de varoluşun alanını daraltan yeni bir varlık kipine dönüşmektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:dijital varlık · matematik · imaj

Özet

Bu makale, dijitallik olgusunu teknik, işlevsel ya da toplumsal bir mesele olmanın ötesinde, temelde felsefi ve ontolojik bir sorun olarak ele almaktadır. Dijitalin, ne tür bir varlık kategorisine ait olduğu sorusundan hareket eden çalışma, hem öz hem de varoluş düzeyinde özgün bir varlık türü oluşturduğunu savunur. Buna göre dijitalin özü matematiksel, varoluşu ise imaj ve kopya biçiminde tezahür eden görsel bir somutlukta temellenmektedir. Bu iki düzey arasındaki gerilim dijitalin ne bütünüyle soyut ya da somut, ne de sonlu ya da sonsuz olarak tanımlanmasını mümkün kılar. Böylece dijital, klasik felsefenin kategorik ayrımlarını aşan ve bunların sınırlarında yer alan melez bir varlık biçimi hâline gelir. Çalışmada, dijitalin özünde barındırdığı matematiksel yapı, değişmezlik ve kapalılık özelliğiyle ele alınmakta; buna karşılık varoluş biçiminin, imaj kavramı üzerinden yüzeysellik, indirgeme ve anlam kaybı ile karakterize olduğu belirtilmektedir. Dijital; anlamı, uzaklığı ve derinliği ortadan kaldırarak varlığı yüzeysel, ölçülebilir ve tekrarlanabilir bir forma indirger. Bu durum, Derrida’nın “metafizik şiddet” ve Levinas’ın “aynının başkaya yönelen şiddeti” kavramlarıyla ilişkilendirilerek, dijitalin varlığa ve öznelliğe yönelttiği yeni bir baskı biçimi olarak yorumlanmaktadır. Makale, bu dönüşümün yalnızca ontolojik değil, aynı zamanda bilişsel ve toplumsal düzeyde de etkili olduğunu öne sürer. İnsan aklı ve algısı, sonlu–sonsuz, soyut–somut gibi asimetrik ikilikler üzerine kuruluyken, dijital olan bu farkları silikleştirerek anlamın zeminini bulanıklaştırmaktadır. Sonuçta “dijital varlık”, biçimsel mükemmellik ve sonsuzluk yanılsaması altında hakikatle temasın yerini simülasyonun aldığı, hem düşüncenin hem de varoluşun alanını daraltan yeni bir varlık kipine dönüşmektedir.

Abstract

This article examines the phenomenon of the digital not merely as a technical, functional, or social matter but as a fundamentally philosophical and ontological problem. Beginning from the question of what category of being the digital belongs to, the study argues that the “digital” constitutes a distinctive type of being defined by a dual structure of essence and existence. Its essence is grounded in mathematical abstraction, while its existence manifests as visual concreteness through image and replication. The tension between these two dimensions renders the digital neither purely abstract nor concrete, neither infinite nor finite, positioning it as a hybrid form of being that occupies the boundaries of classical metaphysical distinctions. The paper interprets the mathematical dimension of the digital as a closed, immutable structure, in contrast to its existential manifestation through the image, characterised by surface, reduction, and loss of meaning. The digital, by erasing depth, distance, and relational openness, reduces being to a measurable and repeatable form. Drawing on Derrida’s notion of “metaphysical violence” and Levinas’s critique of ontology as the domination of the Other by the Same, the study presents this reduction as a new form of coercion exerted by the digital upon both being and subjectivity. Beyond ontology, the author argues that this transformation also has profound cognitive and social consequences. Human reason and perception, historically founded on asymmetrical distinctions such as finite–infinite and abstract–concrete, are destabilised as these differences collapse within the digital order. Meaning, once grounded in contrast and depth, becomes flattened and indeterminate. Ultimately, the “digital being” represents a new and paradoxical mode of existence—one that, under the illusion of formal perfection and endless reproducibility, replaces genuine openness and truth with simulation, narrowing the very horizons of thought and life itself.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bakır, M. İ. (2026). Dijital Olan’ın Varlık Türü Üstüne. İstanbul Üniversitesi Sosyoloji Dergisi, Cilt: 46 Sayı: 1, 37–56. https://doi.org/10.26650/SJ.2025.46.1.1033

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Aristoteles. (2015). Metafizik (G. Sev, Çev.). Pinhan Yayıncılık. google scholar
  2. Descartes, R. (2008). Meditations on First Philosophy (M. Moriarty, Çev.). Oxford University Press. google scholar
  3. Derrida, J. (1964). Violence et métaphysique. Revue de Métaphysique et de Morale, 69, 322–354. google scholar
  4. Ellul, J. (2021). Sözün Düşüşü (H. Arslan, Çev.). Paradigma Yayınları. google scholar
  5. Hegel, G. W. F. (1977). Hegel’s Phenomenology of Spirit (A. V. Miller, Trans. J. N. Findlay, Foreword). Oxford University Press. google scholar
  6. Heidegger, M. (1996). Being and Time (J. Stambaugh, Trans.). State University of New York Press. google scholar
  7. Heidegger, M. (2001). The Fundamental Concepts of Metaphysics (W. McNeill & N. Walker, Trans.). Indiana University Press. google scholar
  8. Kant, I. (1998). Critique of Pure Reason (P. Guyer & A. W. Wood, Trans.). Cambridge University Press. google scholar
  9. Levinas, E. (1988). Totalité et infini. Kluwer Academic. google scholar
  10. Strickland, L. (2014). Leibniz’s Monadology. Edinburgh University Press. google scholar