Dergiler / Art-e Sanat Dergisi / 2026 / Cilt: 18 Sayı: 36

Hümanizmden Posthümanizme Sanat Yapıtlarıyla Özgürlük ve Tutsaklık Algısı

Perception of Freedom And Captivity Through Artworks From Humanism to Posthumanism

Sayfa
968–993
Yayın Tarihi
2026-01-11
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, hümanizmin başlangıçta etik değerler çerçevesinde şekillenen özgürlük anlayışının liberal hümanizmle birlikte antroposentrik ve tahakküm kurucu bir forma dönüştüğünü göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, özgürlük ve tutsaklık kavramlarının hümanizmden posthümanizme geçiş sürecinde nasıl dönüştüğünü sanat yapıtları üzerinden incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiş olup, tarihsel ve felsefi analiz tekniği kullanılarak seçili sanat yapıtları üzerinden kavramsal değerlendirme yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, hümanizmin başlangıçta etik değerler çerçevesinde şekillenen özgürlük anlayışının liberal hümanizmle birlikte antroposentrik ve tahakküm kurucu bir forma dönüştüğünü göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hümanizm · Posthümanizm · Özgürlük

Özet

Bu çalışma, özgürlük ve tutsaklık kavramlarının hümanizmden posthümanizme geçiş sürecinde nasıl dönüştüğünü sanat yapıtları üzerinden incelemektedir. Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilmiş olup, tarihsel ve felsefi analiz tekniği kullanılarak seçili sanat yapıtları üzerinden kavramsal değerlendirme yapılmıştır. Çalışmada öncelikle özgürlük ve tutsaklık kavramlarının tanımları yapılmış, hümanizm öncesi dönemlerden başlayarak bu kavramların tarihsel evrimi takip edilmiştir. Raffaello'nun Atina Okulu, Turner'ın Köle Gemisi, Tammam Azzam'ın Suriye'deki Özgürlük Anıtı, Hayden Fowler'ın Orman Yangınları ve Pierre Huyghe'in Dış Zihin yapıtları analiz edilmiştir. Bulgular, hümanizmin başlangıçta etik değerler çerçevesinde şekillenen özgürlük anlayışının liberal hümanizmle birlikte antroposentrik ve tahakküm kurucu bir forma dönüştüğünü göstermektedir. Posthümanist yaklaşımın ise özgürlüğü ilişkisellik içinde bütünsel bir perspektifle yeniden tanımladığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, sanatın bu kavramsal dönüşümün hem ürünü hem de yaratıcısı olarak posthümanist özgürlük anlayışının inşasında kritik rol oynadığı ortaya konmuştur.

Abstract

This study examines how the concepts of freedom and captivity have transformed in the transition process from humanism to posthumanism through artworks. The research was conducted using qualitative research methodology, employing historical and philosophical analysis techniques to make conceptual evaluations through selected art works. The study first defines the concepts of freedom and captivity, tracing the historical evolution of these concepts starting from pre-humanist periods. Raffaello's School of Athens, Turner's The Slave Ship, Tammam Azzam's Statue of Liberty in Syria, Hayden Fowler's Bushfires, and Pierre Huyghe's Exomind works have been analyzed. The findings show that humanism's understanding of freedom, initially shaped within the framework of ethical values, transformed into an anthropocentric and domination-establishing form with liberal humanism. It has been determined that the posthumanist approach redefines freedom with a holistic perspective within relationality. In conclusion, it has been revealed that art plays a critical role in the construction of posthumanist understanding of freedom as both a product and creator of this conceptual transformation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çınar, D. K. (2026). Hümanizmden Posthümanizme Sanat Yapıtlarıyla Özgürlük ve Tutsaklık Algısı. Art-e Sanat Dergisi, Cilt: 18 Sayı: 36, 968–993. https://doi.org/10.21602/sduarte.1794584

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Bacon, F. (1999), Novum Organum, 2. Basım, çev. Talip kabadayı, Ankara: Doruk Yayıncılık.
  2. Barad, K. (2007), Meeting the Universe Halfway, Londra: Duke University Press.
  3. Berlin, I. (1969), “Two Concepts of Liberty”, Four Essays on Liberty, Oxford: Clarendon Press, s.118-134.
  4. Budak, S. (2017), Sosyoloji Sözlüğü, Ankara: Bilim Ve Sanat Yayınları.
  5. Carrithers, M., Collins, S., & Lukes, S. (1985), The Category of the Person: Anthropology, Philosophy, History, Cambridge: Cambridge University Press.
  6. Cevizci, A. (2020), Büyük Felsefe Sözlüğü, c.I, 2. Basım, İstanbul: Say Yayınları.
  7. de Beauvoir, S. (2003), İkinci Cinsiyet, 2. Basım, çev. Süheyla Kankaynar, İstanbul: Payel Yayınları.
  8. Descartes, R. (2013), Aklın Yönetimi İçin Kurallar,4. Basım, çev. Engin Sunar, İstanbul: Say Yayınları.
  9. Erasmus, (2002), Deliliğe Övgü, 6. Basım, çev. Nüsret Hızır, İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
  10. Finlayson, C. (2023), Akıllı Neandertal Mağara Sanatı, Kuş Avcılığı ve Bilişsel Devrim, çev. Mehmet Fahrettin Biçici, İstanbul: Babil Kitap Yayinevi.
  11. Fleming, J. ve Honour, H. (2020), Dünya Sanat Tarihi, 2. Basım, çev. Hakan Abacı, İstanbul: Alfa Yayınları.
  12. Henrich, J. (2020), The WEIRDest People in the World: How the West Became Psychologically Peculiar and Particularly Prosperous, New York: Picador.
  13. Kovulmaz, B. ve Sabuncuoğlu, A. (2010). Sanat Atlası. İstanbul: Boyut Yayın Grubu.
  14. Latour, B. (2017). Facing Gaia: Eight lectures on the new climatic regime. Cambridge: Polity Press.
  15. Lewin, R. (2015), Modern İnsanın Kökeni, 2. Basım, çev. Nazım Özüaydın, İstanbul: Say Yayınları.
  16. Marx Karl, (1993), 1844 Elyazmaları, 10. Basım, çev. Murat Belge, Ankara: Sol Yayınları.
  17. Mirandola, G.P.D. (2017), İnsanın Değeri Üzerine Söylev, 5. Basım, çev. Levent Özşar, Ankara: Herdem Yayınevi.
  18. Moore, T. (2006), Utopia, 7. Basım, çev. Mina Urgan, İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
  19. Said, E. (1979), Orientalism, Londra: Penguin.
  20. Said, E. (1999), Kültür ve Emperyalizm, çev. Necmiye Alpay, 2. Basım, İstanbul: Metis Yayınları.
  21. Stroer, M. B. (1980), Humanist Ethics, Newcastle: Dimensions.
  22. Şenel, A. (1997), Siyasal Düşünceler Tarihi: Tarih Öncesinde İlkçağda, Orta Çağda ve Yeni Çağda Toplum ve Siyasal Düşünüş, 7. Basım, Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
  23. Tanilli, S. (1999), Yüzyılların Gerçeği ve Mirası: OrtaÇağ, c.II, 2. Basım, İstanbul: Adam Yayınları. Taylor, C. (1992), Sources of the Self: The Making of the Modern Identity, 2. Basım, Cambridge: Harvard University Press.
  24. http 1: Fowler, H. (t.y.). “Bio: Hayden Fowler”, http://haydenfowler.net/ Erişim Tarihi:20 Eylül 2025.
  25. http 2: “Interview with Bruno Latour and Martin Guinard”, https://theartpressasia.com/2020/11/25/interview-with-bruno-latour-and-martin-guinardcurators-of-2020-taipei-biennial, Erişim tarihi: 20 Eylül 2025.
  26. Görsel 1. Raffaello, “Atina Okulu”, 1511,Fresk, Stanza della Segnatura. https://www.sanattarihiplatformu.com/atina-okulu-the-school-of-athens716, Erişim tarihi: 24.09.2025.
  27. Görsel 2. François-Etienne Musin, “HMS Erabus Buzlarda/HMS Erebus in the Ice”, 1846, Tuval Üzerine Yağlıboya, Greenwich Kraliyet Müzesi. https://www.meisterdrucke.com.tr/fine-art-baski/Francois-Etienne-Musin/1509807, Erişim tarihi: 24.09.2025.
  28. Görsel 3. J.M.W. Turner, “Köle Gemisi/The Slave Ship”, 1840, Tuval Üzerine Yağlı Boya, Boston Güzel Sanatlar Müzesi. https://www.mfa.org/exhibition/turners-modern-world, Erişim tarihi:24.09.2025.
  29. Görsel 4 ve Görsel 5. J.M.W. Turner, “Köle Gemisi/The Slave Ship”, 1840, Detay, Tuval Üzerine Yağlıboya, Boston Güzel Sanatlar Müzesi. https://www.mfa.org/exhibition/turners-modern-world, Erişim tarihi:24.09.2025.
  30. Görsel 6. Tammam Azzam, “Suriye’deki Özgürlük Anıtı / Statue of Liberty in Syria”, 2013, Dijital Kolaj, Özel Koleksiyon, Tammam Azzam. https://www.thesun.co.uk/news/2046979/aleppo-statue-of-liberty-twin-towers-image-syrian-artist/, Erişim tarihi: 24.09.2025.
  31. Görsel 7. Hayden Fowler, “Orman Yangınları/Bushfires”, 2010, Performans Sanatı, Özel Koleksiyon, Hayden Fowler. https://coeuretart.com/australian-bushfires-artist-hayden-fowler/, Erişim tarihi: 24.09.2025.
  32. Görsel 8. Pierre Huyghe, “Dış Zihin/Exomind”, 2017, Enstalasyon, Dazaifu Tenmangu Tapınağı. https://theartpressasia.com/2020/11/25/interview-with-bruno-latour-and-martin-guinardcurators-of-2020-taipei-biennial/, Erişim tarihi: 24.09.2025.