Dergiler / Art-e Sanat Dergisi / 2026 / Sayı: 37

Sanatta Düş ve Bilinçdışı: Goya’nın Cadılar Meclisi Bağlamında Psikanalitik ve Göstergebilimsel Çözümleme

Dream and the Unconscious in Art: A Psychoanalytic and Semiotic Analysis in the Context of Goya’s Witches’ Sabbath

Sedat Gökçe(PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6776-5874
Nevin Güven(SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3360-2871
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Carl Gustav Jung’un arketip ve kolektif bilinçdışı kavramları temelinde yürütülen disiplinlerarası çözümleme, sanatçının öznel deneyimleri ile toplumsal belleğin yapıtın anlam yapısını belirgin biçimde şekillendirdiğini ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sanat, gerçekliğin ve mantığın sınırlarını aşarak bilinçdışının derinliklerinde yeni anlam katmanları ve imgesel dünyalar inşa eder.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sanatçılar, güçlü sezgileriyle görünen dünyanın ötesinde yeni varlık alanları yaratır.
💡
Sonuç & Katkı:Carl Gustav Jung’un arketip ve kolektif bilinçdışı kavramları temelinde yürütülen disiplinlerarası çözümleme, sanatçının öznel deneyimleri ile toplumsal belleğin yapıtın anlam yapısını belirgin biçimde şekillendirdiğini ortaya koymuştur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sanat · Francisco Goya · Cadılar Meclisi

Özet

Sanat, gerçekliğin ve mantığın sınırlarını aşarak bilinçdışının derinliklerinde yeni anlam katmanları ve imgesel dünyalar inşa eder. Sanatçılar, güçlü sezgileriyle görünen dünyanın ötesinde yeni varlık alanları yaratır. Francisco Goya’nın yapıtlarında hem bireysel hem de kolektif bilinçdışına dair imgeler güçlü toplumsal ve politik eleştirilerle bütünleşir. Goya, insanlığın içsel çatışmaları ile dönemin toplumsal gerilimlerini görünür kılan karanlık ve çarpıcı bir imge evreni oluşturur. Bu çalışma, Goya’nın Cadılar Meclisi (El Aquelarre) adlı yapıtını düş ve bilinçdışı temelli imgeler üzerinden ele alarak, sanatçının sanatsal dilini psikanalitik ve göstergebilimsel yaklaşımlar çerçevesinde incelemiştir. Bu kapsamda sanat tarihi ve psikanalitik psikolojiye dayalı literatür taraması yapılmış, konuya ilişkin ilgili kaynaklara ulaşılmıştır. Elde edilen veriler, nitel araştırma yöntemlerinden belge çözümleme tekniği kullanılarak imge, simge ve görsel kompozisyon unsurları bağlamında çok katmanlı bir okuma ile analiz edilmiştir. Carl Gustav Jung’un arketip ve kolektif bilinçdışı kavramları temelinde yürütülen disiplinlerarası çözümleme, sanatçının öznel deneyimleri ile toplumsal belleğin yapıtın anlam yapısını belirgin biçimde şekillendirdiğini ortaya koymuştur.

Abstract

Art transcends the boundaries of reality and rationality, constructing new layers of meaning and imaginary worlds within the depths of the unconscious. Artists create new ontological spaces beyond the visible world through their strong intuition. In the works of Francisco Goya, images related to both the individual and the collective unconscious are intertwined with strong social and political criticism. Goya constructs a dark and striking visual universe that reveals both the inner conflicts of humanity and the social tensions of his period. This study examines Goya’s Witches’ Sabbath (El Aquelarre) through dream- and unconscious-based imagery, analyzing the artist’s visual language within the framework of psychoanalytic and semiotic approaches. In this context, a literature review grounded in art history and psychoanalytic psychology was conducted, and relevant sources were identified. The collected data were analyzed through document analysis, one of the qualitative research methods, focusing on images, symbols, and visual compositional elements in a multi-layered reading. Based on Carl Gustav Jung’s concepts of archetype and collective unconscious, the interdisciplinary analysis reveals that the artist’s subjective experiences and social memory significantly shape the meaning structure of the artwork.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gökçe, S., Güven, N. (2026). Sanatta Düş ve Bilinçdışı: Goya’nın Cadılar Meclisi Bağlamında Psikanalitik ve Göstergebilimsel Çözümleme. Art-e Sanat Dergisi, Sayı: 37. https://doi.org/10.21602/sduarte.1894277

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (29)

  1. Arslan, E., & Yayman, S. (2023). Sanat eserlerinde doğaüstü güçler: Goya’nın üç eserinin ikonografik incelemesi. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 9(67), 3241–3253.
  2. Barthes, R. (1972). Mythologies (A. Lavers, Çev.). Hill and Wang. (Orijinal eser 1957)
  3. Batur Çay, M. (2017). Francisco Goya’nın kabus resimleri üzerine bir inceleme. Yıldız Journal of Art and Design, 4(2), 88–103.
  4. Çelepi, M. S. (2017). Türk halk kültüründe rüya (1. baskı). Kömen Yayınları.
  5. Demir, B. (2020). Goya’nın gözünden cadı figürü. MSGSÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 1(21), 89–102.
  6. Eco, U. (1976). A theory of semiotics. Indiana University Press.
  7. Esmer, H. (2008). Akıl ve saçmalığın sınırlarında bir muamma: Goya’nın baskıresimleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(2), 81–101.
  8. Freud, S. (1900). The interpretation of dreams. Macmillan.
  9. Freud, S. (2020). Bilinçdışı (T. N. Altınay, Çev.). İkilem Yayınevi.
  10. Freud, S. (2021). Rüyaların yorumu (D. Bal, Çev.). Olimpos Yayıncılık. (Orijinal eser 1900)
  11. Hodge, S. (2022). Goya (E. B. Alpay, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  12. Irmak Dönmez, N. (2014). Freud’un düş kuramı ve sürrealistler [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Işık Üniversitesi.
  13. Jung, C. G. (1969). The archetypes and the collective unconscious (R. F. C. Hull, Çev.; 2nd ed., Vol. 9, Part 1). Princeton University Press.
  14. Jung, C. G. (2022a). Bilinç ve bilinçdışı (A. Beyaz & C. Şeref, Çev.). Pinhan Yayıncılık.
  15. Jung, C. G. (2022b). Anılar, düşler, düşünceler (İ. Kantemir, Çev.). Can Sanat Yayınları.
  16. Jung, C. G. (2025). Arketipler ve kolektif bilinçdışı (C. Şeref, Çev.). Pinhan Yayıncılık. (Orijinal eser 1969).
  17. May, R. (2005). Yaratma cesareti (A. Oysal, Çev.). Metis Yayınları.
  18. Parman, T. (2016). Psikanaliz yazıları: İmge ve söz. Bağlam Yayıncılık.
  19. Peirce, C. S. (1931–1958). Collected papers of Charles Sanders Peirce (C. Hartshorne, P. Weiss, & A. W. Burks, Eds.; Vols. 1–8). Harvard University Press.
  20. Settineri, S., Merlo, E. M., Turiaco, N., & Mento, C. (2017). The symbol theory in S. Freud, C. G. Jung and C. S. Peirce. International Journal of Psychoanalysis and Education, 9(1), 140–148.
  21. Tükel, U., & Yüzgüller, S. (2024). Sözden imgeye batı sanatında ikonografi. Hayalperest Yayıncılık.
  22. Uçar, S., & Gençöz, F. (2019). Psikanalizde bilinçdışı. T. Gençöz (Ed.), Lacanyen psikanaliz içinde (s. 41–46). Türkiye Klinikleri.
  23. İnternet Kaynakçası
  24. URL 1. Cambridge Dictionary. (2026). Dream. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/dream
  25. URL 2. Cambridge Dictionary. (2026). Image. https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/image
  26. URL 3. Psikoloji Sözlüğü. (2025). Kateksis (Cathexis). https://www.psikolojisozlugu.com/cathexis-katexis
  27. URL 4. Larousse. (2026). Image. Dictionnaire de français. https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/image
  28. URL 5. Larousse. (2026). Rêver. Dictionnaire de français. https://www.larousse.fr/dictionnaires/francais/r%C3%AAver/69093
  29. URL 6. Türk Dil Kurumu. (2026). İmge. https://sozluk.gov.tr/?ara=imge