Dergiler / Art-e Sanat Dergisi / 2026 / Sayı: 37

Topkapı Sarayı Yemiş Odası ile Burdur Bakibey Konağı Süslemelerinin Karşılaştırılması

A Comparison of the Decorations in the Fruit Room of Topkapi Palace and the Bakibey Mansion in Burdur

Emine Kayhan(ISPARTA UYGULAMALI BİLİMLER ÜNİVERSİTESİ, GÖNEN MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0002-5231-340X
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, Osmanlı dönemi yapılarında tezyinat anlayışında merkez-taşra ayrımının süsleme sanatı üzerindeki etkilerini irdeleyerek sanat tarihine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı dönemi sanatının en güzel örnekleri hiç şüphesiz İstanbul’da görülmekte olup özellikle hükümdarların himayesinde üretilen çok sayıda eser günümüze ulaşmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Saraydaki tezyinatın benzer etkilerinin görüldüğü yapı, süslemeleriyle öne çıkan Burdur Bakibey konağıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, Osmanlı dönemi yapılarında tezyinat anlayışında merkez-taşra ayrımının süsleme sanatı üzerindeki etkilerini irdeleyerek sanat tarihine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı Sanatı · Topkapı Sarayı · Yemiş Odası

Özet

Osmanlı dönemi sanatının en güzel örnekleri hiç şüphesiz İstanbul’da görülmekte olup özellikle hükümdarların himayesinde üretilen çok sayıda eser günümüze ulaşmıştır. Payitahtta üretilen bu eserlerin benzerlerine kimi zaman Anadolu’da da rastlanmaktadır. Saraydaki tezyinatın benzer etkilerinin görüldüğü yapı, süslemeleriyle öne çıkan Burdur Bakibey konağıdır. Osmanlı mimarisinde süsleme sanatının merkez (saray) ve taşra (konak) yapılarındaki yansımalarını karşılaştırmalı olarak ele alacağımız bu çalışma İstanbul’daki Topkapı Sarayı’nda yer alan Yemiş Odası ile Burdur’daki Bakibey Konağı örnekleri üzerinden yürütülmüştür. İncelemede, süsleme teknikleri, kullanılan motifler, malzeme tercihleriyle dönemin estetik anlayışı ve geçirdikleri restorasyon çalışmaları değerlendirilmiştir. Yemiş Odası’nda görülen zengin, Batı etkili ve gösterişli süsleme üslubu; Bakibey Konağı’ndaki daha sade, yerel ve işlevsel süslemelerle karşılaştırılmıştır. Neticede her iki mekânda da aynı üslup ve benzer motiflerin kullanıldığı görülmüştür. Bu benzerlik, Bakibey konağının banisinin Yemiş odası hakkında bilgi sahibi olduğunu ve bunun bir benzerini Burdur’da inşa ettirmiş olabileceğini akla getirmektedir. Çalışma, Osmanlı dönemi yapılarında tezyinat anlayışında merkez-taşra ayrımının süsleme sanatı üzerindeki etkilerini irdeleyerek sanat tarihine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır.

Abstract

Undoubtedly, the finest examples of Ottoman-era art are found in Istanbul, and numerous works produced under the patronage of the rulers have survived to the present day. Similar works produced in the capital can sometimes be found in Anatolia as well. A structure exhibiting similar influences to the palace ornamentation is the Bakibey Mansion in Burdur, which stands out with its decorations. This study, which will comparatively examine the reflections of decorative art in Ottoman architecture in central (palace) and provincial (mansion) structures, is conducted using the Fruit Room in Topkapı Palace in Istanbul and the Bakibey Mansion in Burdur as examples. The study evaluates the decorative techniques, motifs used, material choices, the aesthetic understanding of the period, and the restoration works they have undergone. The rich, Western-influenced, and ostentatious decorative style seen in the Fruit Room is compared with the simpler, more local, and functional decorations in the Bakibey Mansion. Ultimately, it is observed that the same style and similar motifs are used in both spaces. This similarity suggests that the founder of the Bakibey Mansion was aware of the Fruit Room and may have had a similar one built in Burdur. This study aims to contribute to art history by examining the effects of the center-periphery distinction on the art of ornamentation in Ottoman-era buildings.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kayhan, E. (2026). Topkapı Sarayı Yemiş Odası ile Burdur Bakibey Konağı Süslemelerinin Karşılaştırılması. Art-e Sanat Dergisi, Sayı: 37. https://doi.org/10.21602/sduarte.1794876

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Arel, A. (1975). 18. Yüzyıl İstanbul Mimarisinde Batılılaşma Süreci, İstanbul: İ. T. Ü. Mimarlık Fakültesi Yayını.
  2. Arık, R. (1988). Batılılaşma Dönemi Anadolu Tasvir Sanatı, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  3. Aslanapa, O. (2004). Osmanlı Devri Mimarisi, İstanbul: İnkılâp Yayın Sanayi ve Tic. A.Ş.
  4. Bakır, B. (2003). Mimaride Rönesans ve Barok Osmanlı Başkenti İstanbul Etkileri, Ankara: Nobel Yayın.
  5. Burdur Valiliği, (1973). Burdur İl Yıllığı, Burdur.
  6. Burdur Valiliği, (2007). Kültür Envanteri, Burdur Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü, Müze Müdürlüğü, T.H.K. Basımevi İşletmeciliği, Ankara.
  7. Çalışır, D. (2008). Osmanlı Görsel Kültüründe Meyve Teması: Geleneksel Natürmort Resimleri Bağlamında Bir Değerlendirme. Türk Çalışmaları Uluslararası Türkçe Dilleri, Edebiyatı ve Tarihi Dergisi, Sayı 3/5, s.65-86.
  8. Çığ, K. (2011). Topkapı Sarayı ve Türk-İslam Sanatları, İstanbul: Kaynak Yayınları.
  9. Eldem, S. H.(1944). 17’nci ve 18’inci asırlarda Türk Odası. Güzel Sanatlar 5, İstanbul: Maarif Matbaası, s.28.
  10. Gültekin,R.E. (2008). Türklerde Bereket Sembolü Olarak Kullanılan Meyve Motifleri ve Mimaride Değerlendirilmesi. Türk Çalışmaları Uluslararası Türkçe Dilleri, Edebiyatı ve Tarihi Dergisi, Sayı 3/5, s.9-31.
  11. Kiraz, E. (2019). Topkapı Sarayı Yemiş Odası Koruma ve Onarım Çalışmalarında Yeni Buluntular (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
  12. Kocaaslan, M. (2014). IV. Mehmed Saltanatında Topkapı Sarayı Haremi İktidarı, Sınırlar ve Mimari, İstanbul: Kitap Yayınevi.
  13. Özaltın, F. N. (2012). Burdur Bakibey Konağı Süslemeleri (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi.
  14. Özaltın, F.N. ve Ölmez F.N. (2012). Burdur Bakibey Konağı Süslemeleri, Batı Akdeniz Kalkınma Ajansı.
  15. Özata, M. (2009). İlk Çağlardan Kurtuluş Savaşına Kadar Burdur Tarihi, İzmir: Umay Yayınları.
  16. Özcan, A.R. (2023). Sultan I. Abdülhamid Han Odası, Hazine Odası ve Yemiş Odası’ndaki Kuşak Yazılarının Restorasyon İlkeleri Açısından Değerlendirilmesi. Milli Saraylar, S:24 s.50-65.
  17. Özcan, N. (2007). Osmanlılar, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, c.33.
  18. Salbacak, S. (2018, 11-13 Mayıs). Lale Devri Osmanlı İç Mimarisine Bir Örnek, Topkapı Sarayı III. Ahmet Yemiş Odası. 8. Uluslararası Bilimsel Çalışmalar ve Eğitim Stratejik Araştırma Konferansı, Viyana Üniversitesi, Viyana.
  19. Uncuoğlu, M. A. (1992). Topkapı Sarayı Çinileri (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Mimar Sinan Üniversitesi.
  20. İnternet Kaynakları
  21. URL 1. Wikipedia (2025). Topkapı Sarayı Yemiş Odası https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0stanbul%27un_Tarih%C3%AE_Alanlar%C4%B1#/media/Dosya:Topkap%C4%B1_Saray%C4%B1,_Topkapi_Palace_-_panoramio_(3).jpg
  22. URL 2. Z Dergisi (2025). Topkapı Sarayı Yemiş Odası (httpszdergisi.istanbulmakaletopkapi-sarayi-yemis-odasi-ucyuz-yildir-solmayan cicekler-31 )
  23. URL 3. 3d Mekanlar (2025). Topkapı Sarayı Yemiş Odası (http://www.3dmekanlar.com/tr/topkapi-sarayi.html)
  24. URL 4. Z Dergisi (2025). Topkapı Sarayı Yemiş Odası Tavan Süslemesi (httpszdergisi.istanbulmakaletopkapi-sarayi-yemis-odasi-ucyuz-yildir-solmayan-cicekler-31)
  25. Görsel Kaynaklar Görsel 1. Yaman, B. (2025). Topkapı Sarayı yemiş odası görünüm.
  26. Görsel 2. Kayhan, E. (2025). Burdur Bakibey Konağı iç mekân genel görünüm.
  27. Görsel 3. Yaman, B. (2025). Topkapı Sarayı harem dış plan (Sol Fotoğraf) ve Kayhan, E. (2025). Burdur Bakibey Konağı dış plan görünümü (Sağ Fotoğraf).
  28. Görsel 4. Yaman, B. (2025). Topkapı Sarayı Yemiş Odası ve Kayhan, E. (2025). Burdur Bakibey Konağı vazo içerisindeki çiçek buketleri.
  29. Görsel 5. URL 1. (2025) Topkapı Sarayı Yemiş Odası’nda Bulunan Meyve Motiflerinden Bir Örnek (http://www.3dmekanlar.com/tr/topkapi-sarayi.html) (Erişim Tarihi: 18.09.2025) ve Kayhan, E. (2025). Bakibey Konağı, Başoda Sol Duvar Panolarının ve Pencere Arasında Bulunan Üzüm Motifi.
  30. Görsel 6. URL 2. (2025) Yemiş Odası (httpszdergisi.istanbulmakaletopkapi-sarayi-yemis-odasi-ucyuz-yildir-solmayan-cicekler-31) ve Kayhan, E. (2025). Burdur Bakibey Konağı Duvardan Duvara Süsleme Örneği.
  31. Görsel 7. URL 3. (2025). Topkapı Sarayı Yemiş Odası’nda Bulunan Vazo İçerisinde Çiçek Motiflerinden Bir Örnek (http://www.3dmekanlar.com/tr/topkapi-sarayi.html) ve Kayhan, E. (2025). Burdur Bakibey Konağı Başoda Dolap Kapağı Vazo İçerisinde Çiçek Motiflerinden Bir Örnek.
  32. Görsel 8. URL 4. (2025). Topkapı Sarayı Yemiş Odası Tavan Süslemesi. (httpszdergisi.istanbulmakaletopkapi-sarayi-yemis-odasi-ucyuz-yildir-solmayan-cicekler-31) ve Kayhan, E. (2025). Burdur Bakibey Konağı Başoda Seki Üstü Tavan Süslemesi Genel Görünüm.
  33. Görsel 9. Kayhan, E. (2025). Burdur Bakibey Konağı Başoda Sağ Yan Duvarda Bulunan Ocak Üstü ve Yanında Bulunan Dolap Kapakları Detay.
  34. Görsel 10. Kiraz, E. (2019) Yemiş Odası, Geçit Yeri Cephesinin Eski ve Kayhan, E. (2025). Günümüzdeki Hali.
  35. Görsel 11. Özcan, A.R. (2023) Restorasyon Öncesi ve Sonrası Bir Yazı Kuşağı Örneği.
  36. Görsel 12. Özaltın, N. (2012). Bakibey Konağı, Duvar Pencereleri ve Tavan Restorasyon Öncesi ve Kayhan, E. (2025). Sonrası Görünümü