Dergiler / Kent Akademisi / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 5

Kırsal Mimaride Kültürel Mirasın Yaşayan Son Örneklerinden: Posof Ambarları

One of the Last Living Examples of Cultural Heritage in Rural Architecture: Posof Barns

Ebru Subaşı(ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, ARDAHAN İNSANİ BİLİMLER VE EDEBİYAT FAKÜLTESİ, SANAT TARİHİ BÖLÜMÜ, SANAT TARİHİ ANABİLİM DALI)0000-0002-2254-0871
Sayfa
1–19
Yayın Tarihi
2026-07-08
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ardından malzeme, teknik ve kullanım biçimleri belirlenen eserler, özellikle yakın coğrafyada bulunan Karadeniz serenderleri ile karşılaştırılarak, akademik bakış açısıyla makale kapsamında tanıtılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarım ve hayvancılığın temel geçim kaynağı olduğu Posof ve köylerinde kırsal mimarinin ana yaşam birimini oluşturan konutların yanı başına inşa edilen ambarlar önemli müştemilat yapılarındandır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Evden ayrı ancak nispeten yakın mesafede konumlandırılan ambarlarda, zirai üretimden elde edilen meyve, sebze ve hububat muhafaza edilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Ardından malzeme, teknik ve kullanım biçimleri belirlenen eserler, özellikle yakın coğrafyada bulunan Karadeniz serenderleri ile karşılaştırılarak, akademik bakış açısıyla makale kapsamında tanıtılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Posof · Kırsal Mimarlık · Müştemilat

Özet

Tarım ve hayvancılığın temel geçim kaynağı olduğu Posof ve köylerinde kırsal mimarinin ana yaşam birimini oluşturan konutların yanı başına inşa edilen ambarlar önemli müştemilat yapılarındandır. Evden ayrı ancak nispeten yakın mesafede konumlandırılan ambarlarda, zirai üretimden elde edilen meyve, sebze ve hububat muhafaza edilmektedir. Bütünüyle ahşap malzemeden, çantı (geçme) tekniğinde yerden yükseltilerek üretilen ambarlar bu özellikleri sayesinde gıdaları rutubet, yabani hayvan ve haşerelerden korumaktadır. Ahşap ya da taş merdiven ile çıkılarak ön cephesindeki küçük bir kapıdan giriş sağlanan ambarların içi, yaklaşık bir buçuk metrekarelik özel ahşap bölmelere ayrılmıştır. Genellikle toprak düz dam ile örtülen ambarların; kereste beden duvarları arasındaki doğal boşluklar olduğu haliyle bırakılmıştır. Bu sayede içeride oluşan hava akımı gıdaların bozulmadan saklanmasına yardımcı olmaktadır. Üretim geçmişleri en az iki yüz yıl geriye giden yöre ambarları, köylere ulaşımın kolaylaşması, büyük kentlere yapılan göçler ve gelişen teknoloji ile birlikte kullanım dışı kalmaya başlamıştır. Bir kısmı ise gereksiz eşyaların saklandığı depolara dönüştürülmüş veya ev gibi tefriş edilmiştir. Yakın tarihimizin yaşam kültürünün somut örneklerini oluşturan bu yapıların yeniden işlevlendirilerek yaşatılması, geleceğe taşınmaları bakımından önemli olsa da yeterli değildir. Bu düşünceden hareketle Posof ve köylerinde yapılan saha çalışmalarında tespit edilerek fotoğraflanan ambarlardan, on dört adedi seçilerek öncelikle plan çizimleri hazırlanmıştır. Ardından malzeme, teknik ve kullanım biçimleri belirlenen eserler, özellikle yakın coğrafyada bulunan Karadeniz serenderleri ile karşılaştırılarak, akademik bakış açısıyla makale kapsamında tanıtılmıştır.

Abstract

In Posof and its villages, where agriculture and animal husbandry are the main sources of livelihood, granaries, built alongside houses that form the main living unit of rural architecture, are important outbuildings. Located separately from the house but relatively close, these granaries are used to store fruits, vegetables, and grains obtained from agricultural production. Built entirely of wood using the interlocking (cantı) technique, these granaries are elevated from the ground, thus protecting food from moisture, wild animals, and pests. Accessed via a small door on the front, accessed by a wooden or stone staircase, the interior of the granaries is divided into special wooden compartments of approximately one and a half square meters. Generally covered with a flat earthen roof, the natural spaces between the timber walls of the granaries are left as they are. This allows for air circulation inside, helping to preserve food without spoilage. With a production history dating back at least two hundred years, these local granaries have begun to fall out of use with the ease of access to villages, migration to large cities, and the development of technology. Some of these structures have been converted into storage areas for unnecessary items or furnished as homes. While repurposing and preserving these buildings, which constitute concrete examples of the living culture of our recent history, is important for their transmission to the future, it is not sufficient. Based on this idea, fourteen of the granaries identified and photographed during field studies in Posof and its villages were selected, and their plan drawings were prepared. Subsequently, these structures, whose materials, techniques, and uses were determined, were presented within the scope of this article from an academic perspective, particularly by comparing them with the Black Sea granaries located in the nearby geography.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Subaşı, E. (2026). Kırsal Mimaride Kültürel Mirasın Yaşayan Son Örneklerinden: Posof Ambarları. Kent Akademisi, Cilt: 19 Sayı: 5, 1–19. https://doi.org/10.35674/kent.1858608

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Aktamur, A. M. (2018). Posof ve Çevresindeki Tarihi Camiler, The Journal of Academic Social Science Studies (JASSS), 68 (1), 237. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS7447
  2. Al Şensoy, S. ve Kukoğlu, S. (2020). Doğu Karadeniz Kırsal Mimari Örneği Serenderlerin Ekoloji ve Sürdürülebilirlik Bağlamında İncelenmesi, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 27. https://doi.org/10.16950/iujad.734769
  3. Arslan, M. T. ve Şen, C. (2021). Elmalı İlçesindeki Tahıl Ambarlarının Kültürel Coğrafya Açısından İncelenmesi, Bilar: Bilim Armonisi Dergisi, 4 (1), 36. https://doi.org/10.37215/bilar.851916
  4. Avınca S. B. (2023). Ardahan-Posof Yöresi Mısır ile Yapılan Unutulmaya Başlanmış Yöresel Yemeklerin Araştırılması, JSHSR, Uluslararası Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırma Dergisi, 10 (99), 2457. https://doi.org/10.5281/zenodo.8408726
  5. Aytekin, O. ve Kaya, M. (2024). Gürcistan’ın Acara Bölgesi’nde Osmanlı Dönemi ve Sonrası Çantı Camiler Hakkında Genel Değerlendirme, Karadeniz Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, 10 (22), 227- 229. https://doi.org/10.31765/karen.1446893
  6. Balkoca, Ö., Sağıroğlu Demirci, Ö. ve Güngör, C. (2023). Kırsal Üretimde Yardımcı Mekânlar: Tahıl Ambarları, Online Journal of Art and Design, 11 (1), 277- 278.
  7. Bekzade, L. (2015). XVI. Yüzyıl Sonlarında Çıldır Eyaleti Posof Sancağının Güney Nahiyesi, Karadeniz, 28, 108. https://doi.org/10.17498/kdeniz.56796
  8. Çiftçi, M. (2018). Ardahan Posof’un Eskiçağ Tarihine Bir Bakış, Kafdağı, 3 (2), 72.
  9. Demir, N. (2004). Trabzon ve Yöresinde Serenderler, Erdem, 14 (41), 100.
  10. Derleme Sözlüğü. (1978). Türk Dil Kurumu Yayınları, X, Ankara, 3587.
  11. Eminağaoğlu, Z. ve Çevik, S. (2015). Yaşam Kültürü Olarak Kır Konutu Çevresi: Artvin Örneği, Turkish Studies, 10 (6), 440. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8285
  12. Google Earth, https://earth.google.com Erişim Tarihi: 24. 03. 2026.
  13. Kaya, M. (2020). Anadolu Kültüründen Dünya Kültürüne Ambarlar, Ege Coğrafya Dergisi, 29 (2), 323.
  14. Kaya, G. (2005). Posof Çayı Havzası’nda Yerleşmeler, Journal of Graduate School of Social Sciences, 5 (1), 72.
  15. Özgel Felek, S. (2020). Doğu Karadeniz Yerel Mimariye Ait Serender ve Dünya’dan Benzer Yapılar, Karadeniz İncelemeleri Dergisi, 28, 527. https://doi.org/10.18220/kid.729927
  16. Öztürk, H. (2023). Samsun’un Terme İlçesinde Bulunan Serenderlerin Günümüzdeki Durumları, İdrak/Dini Araştırmalar Dergisi, 3 (2), 382.
  17. Posof İlçe Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Projesi, (2019), HEGEM Yayınları, Ankara.
  18. Sağlam, T. (2019). Mimariye Malzeme Temin Yerlerinden Çok Bilinmeyen Bir Alan: Erzurum Sazlığı, Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24, 531- 535. DOİ: 10.9775/kausbed.2019.051
  19. Sevindi, C. (2015). “Tarihi Anı Şehri’nin (Kars) Kuruluş ve Gelişim Süreciyle İlgili Coğrafi Bir Analiz”, Coğrafyaya Adanmış Bir Ömür: Prof. Dr. Hayati Doğanay, Pegem Akademi Yayınları, Ankara.
  20. Serbest, B. ve Demirci, N. S. (2007). Kars ve Çevresinde Rus Yönetimi, (Karskaya Oblast 1878- 1917), ICANAS 38. Uluslararası Asya ve Kuzey Afrika Çalışmaları Kongresi: Tarih ve Medeniyetler Tarihi, 6, Ankara, 2717.
  21. Türk Dil Kurumu Sözlükleri, https://sozluk.gov.tr Erişim Tarihi: 07. 09. 2025.
  22. Turan, A. (2021). Kars Halılarında Görülen Figüratif (Hayvan/ İnsan) Motiflerinin İncelenmesi, Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 28, 505- 514. DOİ: 10.9775/kausbed.2021.028
  23. Yeşilyurt Tunç, Z. ve Öztürk, C. I. (2021). Trabzon’da Serender Yapılarının İncelenmesi ve Yeniden İşlevlendirilmesi Önerileri, Trabzon Çalışmaları Dergisi, 1 (1), 30- 42.
  24. Zeyrek, Y. (2004). Posof'un Çizgileri, Kozan Ofset, Ankara.