Dergiler / Kent Akademisi / 2026 / Cilt: 19 Sayı: 5

Kültürel Peyzajın Yeniden İşlevlendirilmesinde Kullanıcı Algısı: Anlatı Çözümlemesi Yaklaşımı

User Perception in the Re-functionalisation of the Cultural Landscape: A Narrative Analysis Approach

İpek Müge Özgüç Sakar(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, ORMAN FAKÜLTESİ, PEYZAJ MİMARLIĞI BÖLÜMÜ)0000-0002-1115-2152
Betül Rüveyda Ay Ak(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ-CERRAHPAŞA, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, PEYZAJ MİMARLIĞI (DR))0000-0002-9248-2435
Sayfa
1–18
Yayın Tarihi
2026-06-16
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, kültürel miras alanlarının kamusal kullanıma açılmasının kullanıcı deneyimlerini çeşitlendirdiğini ve mekânlara yeni anlam katmanları kazandırdığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, kültürel peyzajların yeniden işlevlendirilmesi sürecinde kullanıcı algısının nasıl şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kapsamda, Google Haritalar üzerinde Gülhane Sarnıcı ve Haliç Sanat-Fener Evleri için paylaşılan, yüksek etkileşim düzeyine sahip ve anlamlı veriler sunan kullanıcı yorumları; işlevsellik, tarih ve kimlik, görsellik, sanat ve estetik, kullanıcı deneyimi ve ulaşım temaları altında sınıflandırılarak analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, kültürel miras alanlarının kamusal kullanıma açılmasının kullanıcı deneyimlerini çeşitlendirdiğini ve mekânlara yeni anlam katmanları kazandırdığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anlatı Çözümlemesi · Çevrimiçi Yorum · Kültürel Peyzaj

Özet

Bu çalışma, kültürel peyzajların yeniden işlevlendirilmesi sürecinde kullanıcı algısının nasıl şekillendiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, İstanbul’da son yıllarda restore edilerek müze ve sergi alanı olarak kullanılan Gülhane Sarnıcı ve Haliç Sanat-Fener Evleri örnekleri üzerinden yürütülmüştür. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden anlatı çözümlemesi yaklaşımı benimsenmiş; çevrimiçi platformlarda yer alan kullanıcı yorumları veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Bu kapsamda, Google Haritalar üzerinde Gülhane Sarnıcı ve Haliç Sanat-Fener Evleri için paylaşılan, yüksek etkileşim düzeyine sahip ve anlamlı veriler sunan kullanıcı yorumları; işlevsellik, tarih ve kimlik, görsellik, sanat ve estetik, kullanıcı deneyimi ve ulaşım temaları altında sınıflandırılarak analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, kültürel miras alanlarının kamusal kullanıma açılmasının kullanıcı deneyimlerini çeşitlendirdiğini ve mekânlara yeni anlam katmanları kazandırdığını göstermektedir. Gülhane Sarnıcı örneğinde, tarihi bir yapının sergi mekânı olarak yeniden işlevlendirilmesi kullanıcılar tarafından mistik atmosferi ve merkezi konumu açısından olumlu değerlendirilirken, mekânsal kapasite ve aydınlatma yetersizlikleri eleştirilmiştir. Haliç Sanat-Fener Evleri örneğinde ise, tarihi yapıların özgün kimliği korunarak kültürel bir rota oluşturulması olumlu bulunmuş; ancak sergi içerikleri, bilgilendirme eksiklikleri ve yoğunluk sorunları olumsuz değerlendirilmiştir. Sonuç olarak çalışma, kullanıcı anlatılarının kültürel peyzajların sürdürülebilir ve kullanıcı odaklı yeniden işlevlendirilmesinde karar vericiler için önemli bir değerlendirme aracı sunduğunu ortaya koymaktadır.

Abstract

This study aims to examine how user perception is shaped in the process of refunctionalization of cultural landscapes. The research focuses on the cases of the Gülhane Cistern and Haliç Art–Fener Houses in Istanbul, which have recently been restored and repurposed as museum and exhibition spaces. A qualitative research design was adopted, employing a narrative analysis approach. User comments shared on online platforms were used as the primary data source. Within this scope, user reviews shared on Google Maps for the Gülhane Cistern and Haliç Art–Fener Houses that have high engagement levels and provide meaningful data were analyzed under the themes of functionality, history and identity, visual qualities, art and aesthetics, user experience, and accessibility. The findings indicate that opening cultural heritage sites to public use diversifies user experiences and adds new layers of meaning to these spaces. In the case of the Gülhane Cistern, the refunctionalization of a historical structure as an exhibition space was positively evaluated by users in terms of its mystical atmosphere and central location, while spatial capacity and insufficient lighting were criticized. In the case of the Haliç Art–Fener Houses, the preservation of the original identity of the historic buildings and the creation of a cultural route were evaluated positively; however, the exhibition content, lack of information, and overcrowding were evaluated negatively. Consequently, the study demonstrates that user narratives provide an important evaluation tool for decision-makers in the sustainable and user-centered refunctionalization of cultural landscapes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sakar, İ. M. Ö., Ak, B. R. A. (2026). Kültürel Peyzajın Yeniden İşlevlendirilmesinde Kullanıcı Algısı: Anlatı Çözümlemesi Yaklaşımı. Kent Akademisi, Cilt: 19 Sayı: 5, 1–18. https://doi.org/10.35674/kent.1882523

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (45)

  1. Ahmad, M., Jawad, K., Alvi, M. B. & Alvi, M. (2023). Google maps data analysis of clothing brands in South Punjab, Pakistan. EAI Endorsed Transactions on Scalable Information Systems, 10(3), 1-10. https://doi.org/10.4108/eetsis.v10i3.2677
  2. Altman, I. & Low, S. M. (1992). Place attachment. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4684-8753-4_1 /Erişim Tarihi: 08.04.2025.
  3. Antrop, M. (2005). Why landscapes of the past are important for the future. Landscape and Urban Planning, 70(1–2), 21–34.
  4. Ashworth, G. J., Graham, B. & Tunbridge, J. E. (2007). Pluralising pasts: Heritage, identity and place in multicultural societies. Pluto Press.
  5. Ay Ak, B.R. (2023). Tarihi Kentsel Alanları Biçimlendiren Kültürel Değerlerin Peyzaj Biyografisi Yaklaşımıyla İncelenmesi: Fener Balat Örneği, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
  6. Benton, T. (2010). Understanding heritage and memory: Cultural landscapes as heritage. In K. Taylor, A. St. Clair & N. Mitchell (Eds.), Landscape and sustainability. Routledge.
  7. Bruner, J. (1991). The narrative construction of reality. Critical Inquiry, 18(1), 1–21.
  8. Bullen, P. A., & Love, P. E. D. (2011). Adaptive reuse of heritage buildings. Structural Survey, 29(5), 411–421.
  9. Clandinin, D. J. & Connelly, F. M. (2000). Narrative inquiry: Experience and story in qualitative research. Jossey-Bass.
  10. Cosgrove, D. (1984). Social formation and symbolic landscape. Croom Helm. Madison, Wis.: University of Wisconsin Press
  11. Daniels, S. (1993). Fields of vision: Landscape imagery and national identity in England and the United States. Polity Press.
  12. Douglas, J. (2006). Building adaptation (2nd ed.). Heriot-Watt University, Edinburgh, UK Simultaneously published in USA and Canada by Taylor & Francis Group, 711 Third Avenue, New York, NY I0017, USA.
  13. Fairclough, G. (2008). The long chain: Archaeology, historical landscape characterisation and time depth in the landscape. In G. Fairclough et al. (Eds.), The heritage reader. Routledge.
  14. Fowler, P. J. (2003). World Heritage Cultural Landscapes 1992–2002 UNESCO World Heritage Centre.
  15. Grad Coach, (2025). What (Exactly) Is Narrative Analysis? Retrieved from https://gradcoach.com/narrative-analysis / Erişim Tarihi: 07.01.2025
  16. Groth, P. (2009). 1. Frameworks for Cultural Landscape Study. Understanding Ordinary Landscapes, New Haven, (pp. 1-22). Yale University Press.
  17. İBB. Atatürk Kitaplığı. (2024). Müzelerimiz: Gülhane Sarnıcı, Yapının Tarihçesi ve Mimarisi. İBB Kütüphaneler ve Müzeler Şube Müdürlüğü. Retrieved from https://ataturkkitapligi.ibb.gov.tr/tr/Kitaplik/Muzelerimiz/Gulhane-Sarnici/14 /Erişim Tarihi: 20.08.2024.
  18. Jones, M. (2007). The European Landscape Convention and the question of public participation. Landscape Research, 32(5), 613–633.
  19. Josselson, R., (2011). Five Ways of Doing Qualitative Analysis: Phenomenological Psychology, Grounded Theory, Discourse Analysis, Narrative Research, and Intuitive Inquiry. Guilford Press, New York.
  20. Kart Aktaş, N. (2022). Kültürel peyzaj alanlarında afetler ve riskler: İstanbul Tarihi Yarımada yönetim planı üzerine bir değerlendirme. Journal of Humanitiesand Tourism Research, 12 (1): 147- 162.
  21. Kart Aktaş, N. & Ay Ak, B. R. (2022). The ımpact of Covid-19 Pandemic on the uses and perceptions of urban open and green spaces in Türkiye. Current Studies in Landscape Architecture, (pp: 43-56), ISBN: 978-625-430-259-6, Gece Kitaplığı, Ankara.
  22. Koç, P. & Şahin, N. N. (2023). Restoranlara yönelik çevrimiçi yorumların analizi: Google haritalar örneği. International Journal of Contemporary Tourism Research, 7(2), 66-79. https://doi.org/10.30625/ijctr.1382067 Labov, W. (2006). Some Further Steps in Narrative Analysis. In P. Atkinson & S. Delamont. Narrative Methods (pp. 75-97). Londra: Sage.
  23. Lynch, K. (1960). The image of the city. MIT Press.
  24. Murphy, R. (2018). Comparison of Local Review Sites: Which Platform is Growing the Fastest? Retrieved from https://www.brightlocal.com/research/comparison-of-local-review-sites
  25. Neuman, W. L. (2006). Toplumsal Araştırma Yöntemleri. Yayın Odası Yayınevi, İstanbul.
  26. Plevoets, B. & Van Cleempoel, K. (2019). Adaptive Reuse of the Built Heritage: Concepts and Cases of an Emerging Discipline. Routledge.
  27. Proshansky, H. M. (1978). The city and self-ıdentity. Environment and Behavior, 10(2), 147–169. https://doi.org/10.1177/0013916578102002
  28. Relph, E. (1976). Place and Placelessness. Pion Limited, London.
  29. Ricoeur, P. (1984). Time and Narrative: Volume 1 (K. McLaughlin & D. Pellauer, Trans.). University of Chicago Press.
  30. Riessman, C. K. (1993). Narrative Analysis. Sage Publications.
  31. Riessman, C. K. (2008). Narrative methods for the human sciences. Sage Publications.
  32. Sauer, C. O. (1925). The Morphology of Landscape. University of California Publications in Geography, 2(2), 19–53. Smith, L. (2006). Uses of heritage. Routledge Publications.
  33. Suzuki, L. A., Ahluwalia, M. K., Arora, A. K. & Mattis, J. S. (2007). The Pond you fish in determines the fish you catch: Exploring strategies for qualitative data collection, The Counseling Psychologist, 35 (2): 295-327.
  34. Şanlıöz Özgen, H.K. (2021). Konaklama deneyimiyle ilgili çevrim içi yorumların anlatı çözümlemesi yöntemiyle incelenmesi, Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 32, Sayı 1, Bahar: 55 – 66. https://doi.org/10.17123/atad.867324
  35. Taylor, K. (2010). Landscape and memory: Cultural landscapes, ıntangible values and some thoughts on Asia. In K. Taylor & J. Lennon, Managing Cultural Landscapes (pp. 85–106). Routledge.
  36. Taylor, K. & Lennon, J. (2011). Cultural landscapes: A bridge between culture and nature? International Journal of Heritage Studies, 17(6), 537–554.
  37. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, (2024). Retrieved from https://istanbul.ktb.gov.tr/TR-276812/sarniclar-kemerler.html /Erişim Tarihi: 08.08.2024.
  38. Tuan, Y.F. (1977). Space and Place: The Perspective of Experience. University of Minnesota Press.
  39. Uğuz Arsu, Ş. & Tekindal, M. (2021). Nitel araştırmalarda anlatı araştırmasının tanımı, kapsamı ve süreci, Ufkun Ötesi Bilim Dergisi - Beyond the Horizon of Scientific Journal. Türkiye Körler Federasyonu Yayını, 21 (1), 85-124. / Erişim: 01.10.2025
  40. UNESCO. (2013). World Heritage cultural landscapes: A handbook for conservation and management. UNESCO.
  41. Uzzell, D. (1996). Creating place identity through heritage interpretation. International Journal of Heritage Studies, 1(4), 219–228.
  42. WordArt. (2024). Turn Words into Stunning Art with AI. Retrieved from https://wordart.com / Erişim Tarihi: 22.12.2024.
  43. Yung, E. H. K. & Chan, E. H. W. (2012). Implementation challenges to the adaptive reuse of heritage buildings. Habitat International, 36(3), 352–361.
  44. Cosgrove, D. (1984). Social formation and symbolic landscape. Croom Helm. Madison, Wis.: University of Wisconsin Press
  45. Uğuz Arsu, Ş. & Tekindal, M. (2021). Nitel araştırmalarda anlatı araştırmasının tanımı, kapsamı ve süreci, Ufkun Ötesi Bilim Dergisi - Beyond the Horizon of Scientific Journal. Türkiye Körler Federasyonu Yayını, 21 (1), 85-124. / Erişim: 01.10.2025