KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies / 2025 / Cilt: 12 Sayı: 2

Ticari Açıklık ve Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelir Eşitsizliğine Etkisi: Türkiye Üzerine İnceleme

The Effect of Trade Openness and Foreign Direct Investment on Income Inequality: An Analysis for Türkiye

Sinem Soyhan0000-0001-9860-8943
Muhammed Şükrü Mollavelioğlu(VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0633-4525
Sayfa
100–116
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgularda uzun dönemde ekonomik büyüme ve doğrudan yabancı yatırımların gelir eşitsizliğini azalttığı, buna karşın ticari açıklığın eşitsizliği artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, ticari açıklık ve doğrudan yabancı yatırımların Türkiye’de gelirden en yüksek pay alan %10’luk kesim üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kapsamında belirlenen 10. hedef doğrultusunda ülkeler arası ve ülke içi eşitsizliklerin azaltılmasına odaklanmaktadır. 2030 yılına kadar gerçekleştirilmesi hedeflenen bu çabalar, eşitsizliğin azaltılması konusunu kritik hale getirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgularda uzun dönemde ekonomik büyüme ve doğrudan yabancı yatırımların gelir eşitsizliğini azalttığı, buna karşın ticari açıklığın eşitsizliği artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2030 Verileri
⚙️Değişkenler:Gelir Eşitsizliği · Doğrudan Yabancı Yatırımlar · Ticari Açıklık

Özet

Bu çalışma, ticari açıklık ve doğrudan yabancı yatırımların Türkiye’de gelirden en yüksek pay alan %10’luk kesim üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri kapsamında belirlenen 10. hedef doğrultusunda ülkeler arası ve ülke içi eşitsizliklerin azaltılmasına odaklanmaktadır. 2030 yılına kadar gerçekleştirilmesi hedeflenen bu çabalar, eşitsizliğin azaltılması konusunu kritik hale getirmiştir. Bu amaçla literatürde yer alan ve gelir eşitsizliği üzerinde etkili olduğuna dair kanıtlar bulunan ticari açıklık ve doğrudan yabancı yatırımların etkileri bu çalışma kapsamında incelenmektedir. Çalışmada 1990-2024 döneminde Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model (ARDL) sınır testi kullanılarak Türkiye’de ticari açıklık ve doğrudan yabancı yatırımların gelir eşitsizliği üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Elde edilen bulgularda uzun dönemde ekonomik büyüme ve doğrudan yabancı yatırımların gelir eşitsizliğini azalttığı, buna karşın ticari açıklığın eşitsizliği artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

This study aims to analyze the effects of trade openness and foreign direct investment on the income share of the top 10 percent in Türkiye. The analysis is framed within the United Nations Sustainable Development Goal 10, which focuses on reducing inequalities within and between countries. Efforts toward achieving this goal by 2030 have highlighted the importance of understanding the determinants of income inequality. In this context, the study investigates the influence of trade openness and foreign direct investment, two factors frequently discussed in the literature as potential drivers of inequality. Using the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing approach for the period 1990–2024, the study analyzes the long-run relationship between these variables and income inequality in Türkiye. The findings indicate that, in the long run, economic growth and foreign direct investment reduce income inequality, whereas trade openness is found to increase it.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Soyhan, S., Mollavelioğlu, M. Ş. (2025). Ticari Açıklık ve Doğrudan Yabancı Yatırımların Gelir Eşitsizliğine Etkisi: Türkiye Üzerine İnceleme. Pamukkale Journal of Eurasian Socioeconomic Studies, Cilt: 12 Sayı: 2, 100–116. https://doi.org/10.34232/pjess.1836802

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Aghion, P. & Howitt, P. (2009). The economics of growth. Cambridge: MIT Press.
  2. Akalin, G. (2020). Does foreign direct investment and trade openness reduce income inequality? The case of Turkey. International Conference on Economics September 10-12, 2020; Eskisehir Osmangazi University, Eskişehir, Turkey
  3. Arshad, S. & Islam, A. N. M. (2020). Impact of foreign direct investment inflow on income inequality in South and Southeast Asia. Global Business & Economics Anthology, 1.
  4. Asteriou, D., Dimelis, S. & Moudatsou, A. (2014). Globalization and income inequality: A panel data econometric approach for the EU27 countries. Economic modelling, 36, 592-599. https://doi.org/10.1016/j.econmod.2013.09.051
  5. Babatunde, M. A. (2018). Foreign direct investment and income inequality in Nigeria. International Journal of Economic Development, 11(2), 266-315.
  6. Bayraktar, Y., Özyılmaz, A. & Toprak, M. (2019). Doğrudan yabancı yatırımlar ve gelir eşitsizliği ilişkisi: Türkiye deneyimi, Akademik Hassasiyetler, 6(12): 445-475.
  7. Bhandari, M. P. (2024). What is next for the sustainable development goals, what are the challenges concerning SDG 10—reduced inequalities?. Sustainable Earth Reviews, 7(1), 23.
  8. Borjas, G. J., Freeman, R. B. & Katz, L. F. (1991). On the labor market effects of immigration and trade, NBER Working Papers Series, Working Paper No: 3761, Massachusetts Avenue Cambridge.
  9. Brown, R. (2017). The inequality crisis: The facts and what we can do about it. Bristol: Policy Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt22p7kb5
  10. Bozkurt, E., Altıner, A. & Topçuoğlu, Ö. (2020). Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Gelir Eşitsizliği Perspektifinden Analizi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 79-97.
  11. Cengiz, V. & Demir, S. (2023). Trade openness, financial openness and income inequality: Empirical evidence for MIST countries/ Ticari açıklık, finansal açıklık ve gelir eşitsizliği ilişkisi: MIST ülkeleri için ampirik bulgular. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 7(1), 16-27. https://doi.org/10.29216/ueip.1181188
  12. Cho, H. C. & Ramirez, M. D. (2016). Foreign direct investment and income inequality in southeast Asia: a panel unit root and panel cointegration analysis, 1990–2013. Atlantic Economic Journal, 44, 411-424. DOI 10.1007/s11293-016-9521-7
  13. Choi, C. (2006). Does foreign direct investment affect domestic income inequality?. Applied Economics Letters, 13(12), 811-814.
  14. Dickey, D. A. & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American statistical association, 74(366a), 427-431.
  15. Dorn, F., Fuest, C. & Potrafke, N. (2022). Trade openness and income inequality: New empirical evidence. Economic Inquiry, 60(1), 202-223. https://doi.org/10.1111/ecin.13018
  16. Faustino, H. C. & Vali, C. (2011). The effects of globalisation on OECD income inequality: A static and dynamic analysis. DE Working Paper No. 12/2011. Universidade de Évora, Departamento de Economia.
  17. Feenstra, R. C. & Hanson, G. H. (1997). Foreign direct investment and relative wages: Evidence from Mexico's maquiladoras. Journal of international economics, 42(3-4), 371-393.
  18. Franco, C. & Gerussi, E. (2013). Trade, foreign direct investments (FDI) and income inequality: Empirical evidence from transition countries. The Journal of International Trade & EconomDevelopment, 22(8), 1131-1160. https://dx.doi.org/10.1080/09638199.2011.647048
  19. Furusawa, T., Konishi, H. & Tran, D. L. A. (2020). International trade and income inequality. The Scandinavian Journal of Economics, 122(3), 993-1026. https://doi.org/10.1111/sjoe.12360
  20. Gam, T. T. H., Oanh, D. L. K. & Dang, N. M. B. (2023). The impact of foreign direct investment on income inequality in developing countries: The Bayesian approach. Jurnal Ekonomi & Studi Pembangunan, 24(1), 127-143.
  21. Gemicioğlu, S. (2016). Gelir eşitsizliği ve ticari açıklık arasındaki ilişkinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi). http://hdl.handle.net/20.500.12575/85254
  22. Han, V. (2022). BRICS-T ülkelerinde ticari dışa açıklık ve gelir eşitsizliği arasındaki ilişkinin incelenmesi: Panel VAR yaklaşımı. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 7(3), 677-696. https://doi.org/10.30784/epfad.1062453
  23. Hossain, R., Roy, C. K. & Akter, R. (2022). Economic growth, FDI, trade openness, and inequality: Standing of Asian economies. Asian Dev Policy Rev, 10(4), 317-330. https://doi.org/10.55493/5008.v10i4.4691
  24. Joyce, J. P. (2024). The impact of FDI income on income shares in home countries. The Journal of Economic Inequality, 22(2), 265-284. https://doi.org/10.1007/s10888-023-09592-8
  25. Khan, I., Nawaz, Z. & Saeed, B. B. (2021). Does trade openness and FDI reduce inequality? Evidence from South Asia. International Journal of Finance & Economics, 26(4), 6459-6470. https://doi.org/10.1002/ijfe.2131
  26. Le, Q. H., Do, Q. A., Pham, H. C. & Nguyen, T. D. (2021). The impact of foreign direct investment on income inequality in Vietnam. Economies, 9(1), 27. https://doi.org/10.3390/economies9010027
  27. Li, Z., Lunku, H. S., Yang, S. & Salim, A. (2024). The dynamic interplay of foreign direct investment and education expenditure on Sub-Saharan Africa income inequality. International Economics and Economic Policy, 21(3), 593-616. https://doi.org/10.1007/s10368-024-00614-y
  28. Lyon, S. G. & Waugh, M. E. (2018). Redistributing the gains from trade through progressive taxation. Journal of International Economics, 115, 185-202. https://doi.org/10.1016/j.jinteco.2018.09.008
  29. Mahesh, M. (2011). The effect of trade openness on income inequality: Evidence from developing countries. MSc Dissertation, Department of Economics, University of Essex. http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2736721
  30. Mdingi, K. & Ho, S. Y. (2021). Literature review on income inequality and economic growth. MethodsX, 8, 101402. https://doi.org/10.1016/j.mex.2021.101402
  31. Mitra, R. & Hossain, M. S. (2018). Does trade openness increase income inequality in the United States?. The Empirical Economics Letters, 17(10), 1185-1194.
  32. Muzammil, M., Amir-ud-Din, R. & Khan, R. E. A. (2018). How do the technology transfer and trade openness affect income inequality: A panel data analysis?. Kashmir Economic Review, 27(2).
  33. Nam, H. J., Frijns, B. & Ryu, D. (2024). Trade openness and income inequality: The moderating role of institutional quality. Global Finance Journal, 60, 100959. https://doi.org/10.1016/j.gfj.2024.100959
  34. Nguyen, V. B. (2023). The role of digitalization in the FDI–income inequality relationship in developed and developing countries. Journal of Economics, Finance and Administrative Science, 28(55), 6-26.
  35. Nkoro, E. & Uko, A. K. (2016). Autoregressive Distributed Lag (ARDL) cointegration technique: Application and interpretation. Journal of Statistical and Econometric methods, 5(4), 63-91.
  36. Ogede, J. S., Maku, O. E., Oshinowo, B. O. & Ologundudu, M. M. (2022). Trade openness, FDI and income inequality: New empirical evidence from Nigeria. Economic Studies & Analyses/Acta VSFS, 16(1).
  37. Ordu, S. & Songur, M. (2023). Yenilenebilir enerji ile istihdam arasındaki ilişki: Türkiye için ARDL Sınır Testi yaklaşımı. Alanya Akademik Bakış, 7(2), 741-754. https://doi.org/10.29023/alanyaakademik.1126460
  38. Pesaran, M.H. & Shin, Y. (1999). An autoregressive distributed lag modelling approach to co-integration analysis. S. Strom (Ed.) Econometrics and Eonomic Theory in the 20th Century: the Ragnar Frisch Centennial Symposium. Cambridge: Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CCOL521633230.011
  39. Pesaran, M. H., Shin, Y. & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of applied econometrics, 16(3), 289-326.
  40. Phillips, P. C. & Perron, P. (1988). Testing for a unit root in time series regression. Biometrika, 75(2), 335-346. Polacko, M. (2021). Causes and consequences of income inequality-an overview. Statistics, Politics and Policy, 12(2): 341-357. https://doi.org/10.1515/spp-2021-0017
  41. Rezk, H., Amer, G., Fathi, N. & Sun, S. (2022). The impact of FDI on income inequality in Egypt. Economic change and restructuring, 55(3), 2011-2030. https://doi.org/10.1007/s10644-021-09375-z
  42. Sohail, H. M., Huang, Z., Ullah, M., Nazir, H. R., Haron, N. F. & Mariev, O. (2025). Driving sustainable economic growth through the energy Indicators: Insights from the ARDL and machine learning approaches. Energy Strategy Reviews, 62, 101924. https://doi.org/10.1016/j.esr.2025.101924
  43. Squalli, J. & Wilson, K. (2011). A new measure of trade openness. The World Economy, 34(10), 1745-1770. https://doi.org/10.1111/j.1467-9701.2011.01404.x
  44. Topuz, S. G. & Dağdemir, Ö. (2020). Analysis of the relationship between trade openness, structural change, and income inequality under Kuznets curve hypothesis: The case of Turkey. The Journal of International Trade & Economic Development, 29(6), 647-664. https://doi.org/10.1080/09638199.2019.1711146
  45. Vergara, D. (2022). Do policies and institutions matter for pre-tax income inequality? Cross-country evidence. International Tax and Public Finance, 29(1), 30-52.
  46. Vo, T. Q. & Ho, H. T. (2021). The relationship between foreign direct investment inflows and trade openness: Evidence from ASEAN and related countries. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(6), 587-595.
  47. UNDP (2025). https://www.undp.org/sustainable-development-goals/reduced-inequalities (Erişim Tarihi: 22.12.2025)
  48. Xu, C., Han, M., Dossou, T. A. M. & Bekun, F. V. (2021). Trade openness, FDI, and income inequality: Evidence from sub‐Saharan Africa. African Development Review, 33(1), 193-203. DOI: 10.1111/1467-8268.12511
  49. Yuldashev, M., Khalikov, U., Nasriddinov, F., Ismailova, N., Kuldasheva, Z. & Ahmad, M. (2023). Impact of foreign direct investment on income inequality: Evidence from selected Asian economies. Plos one, 18(2), e0281870. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0281870
  50. Zakaria, M. & Fida, B. A. (2016). Trade openness and income inequality in China and the SAARC Region. Asian‐Pacific Economic Literature, 30(2): 33-44. https://doi.org/10.1111/apel.12152
  51. Zakari, Y. H. & Shuaibu, Y. U (2024). Does foreign direct investment reduce income inequality? Empirical evidence from Nigeria, Journal of Management Science and Career Development.