Dergiler / Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar / 2026 / Cilt: 18 Sayı: Supplement 1 Özel Sayı

Bir Yaşamın Son Durağı: "Hanım" Filminin Tematik İçerik Analizi

The Final Stop of a Life: Thematic Content Analysis of the Film “Hanım”

Aylin Tanman(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, YAŞLI SAĞLIĞI ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI))0000-0002-6043-421X
Müesser Özcan(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, YAŞLI SAĞLIĞI ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI), YAŞLI SAĞLIĞI)0000-0002-2401-7101
Gönül Babayigit İrez(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ, ANTRENÖRLÜK EĞİTİMİ BÖLÜMÜ)0000-0001-8365-5560
Sayfa
25–38
Yayın Tarihi
2026-10-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Analiz sonucunda yaşlı yalnızlığı ve sosyal izolasyon, psikososyal etkiler, yaşlı ayrımcılığı, ötekileştirme, değersizleştirilme, geçmişe özlem, yaşlı savunmasızlığı, ihmal ve istismar ile yaşam sonu ve ölüme hazırlık olmak üzere temel temalar belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışmanın amacı, “Hanım” filmi üzerinden yaşlılık deneyiminin çok boyutlu yapısını ve toplumsal değişimlerin bu deneyim üzerindeki etkilerini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Araştırmada tematik analiz yaklaşımından yararlanılmıştır. 1990 yapımı “Hanım” filmi, kentleşme, modernleşme ve aile yapısındaki dönüşümlerin yaşlı bireyler üzerindeki etkilerini yansıtması nedeniyle örneklem olarak seçilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Analiz sonucunda yaşlı yalnızlığı ve sosyal izolasyon, psikososyal etkiler, yaşlı ayrımcılığı, ötekileştirme, değersizleştirilme, geçmişe özlem, yaşlı savunmasızlığı, ihmal ve istismar ile yaşam sonu ve ölüme hazırlık olmak üzere temel temalar belirlenmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hanım filmi · sosyal izolasyon · yalnızlık

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, “Hanım” filmi üzerinden yaşlılık deneyiminin çok boyutlu yapısını ve toplumsal değişimlerin bu deneyim üzerindeki etkilerini incelemektir. Çalışma, sinema aracılığıyla yaşlılık, yalnızlık, sosyal izolasyon ve toplumsal dışlanma olgularının görünür kılınmasını ve yaşlı bireylerin psikososyal deneyimlerinin daha iyi anlaşılmasını hedeflemektedir. Yöntem: Araştırmada tematik analiz yaklaşımından yararlanılmıştır. 1990 yapımı “Hanım” filmi, kentleşme, modernleşme ve aile yapısındaki dönüşümlerin yaşlı bireyler üzerindeki etkilerini yansıtması nedeniyle örneklem olarak seçilmiştir. Filmde yer alan sahneler; sahne, diyalog ve tematik birimler düzeyinde incelenmiş; psikolojik, sosyolojik ve gerontolojik perspektifler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Bulgular: Analiz sonucunda yaşlı yalnızlığı ve sosyal izolasyon, psikososyal etkiler, yaşlı ayrımcılığı, ötekileştirme, değersizleştirilme, geçmişe özlem, yaşlı savunmasızlığı, ihmal ve istismar ile yaşam sonu ve ölüme hazırlık olmak üzere temel temalar belirlenmiştir. Bulgular, yaşlılık deneyiminin yalnızca bireysel bir süreç olmadığını; sosyal ilişkilerin zayıflaması, ekonomik kırılganlık, aile içi bağların çözülmesi ve toplumsal tutumlarla şekillenen çok katmanlı bir yapı sergilediğini göstermektedir. Sonuç: "Hanım" filmi 90’lı yıllarda yaşlılık ve toplumsal izolasyonun etkilerini anlamak için önemli bir kaynak sunmaktadır. Bu doğrultuda, yaşlılık temalı sinema anlatılarının farkındalık eğitimlerinde ve akademik çalışmalarda materyal olarak kullanılması, yaşlılık sorunlarının bireysel değil toplumsal bir mesele olarak ele alınması ve evcil hayvan destekli müdahaleler gibi güçlendirici sosyal politikaların geliştirilmesi önerilmektedir.

Abstract

Objective: The purpose of this study is to examine the multidimensional nature of the experience of old age and the effects of social changes on this experience through the film “Hanım.” The study aims to make the phenomena of aging, loneliness, social isolation, and social exclusion visible through cinema and to foster a better understanding of the psychosocial experiences of older individuals. Method: A thematic analysis approach was employed in the research. The 1990 film “Hanım” was selected as the sample because it reflects the effects of urbanization, modernization, and transformations in family structure on older adults. Scenes in the film were analyzed at the levels of scene, dialogue, and thematic units and evaluated from psychological, sociological, and gerontological perspectives. Results: The analysis identified the following core themes: elderly loneliness and social isolation, psychosocial effects, ageism, othering, devaluation, nostalgia for the past, elderly vulnerability, neglect and abuse, and end-of-life and preparation for death. The findings demonstrate that the experience of aging is not merely an individual process; rather, it exhibits a multi-layered structure shaped by the weakening of social relationships, economic vulnerability, the dissolution of family bonds, and societal attitudes. Conclusion: The film "Hanım" provides an important resource for understanding the effects of aging and social isolation in the 1990s. In this regard, it is recommended that cinematic narratives on aging be used as material in awareness-raising education and academic studies; that aging issues be addressed as a societal rather than an individual problem; and that empowering social policies, such as animal-assisted interventions, be developed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tanman, A., Özcan, M., İrez, G. B. (2026). Bir Yaşamın Son Durağı: "Hanım" Filminin Tematik İçerik Analizi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, Cilt: 18 Sayı: Supplement 1 Özel Sayı, 25–38. https://doi.org/10.18863/pgy.1839553

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (41)

  1. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı (2023) Yaşlı Hakları Ulusal Eylem Planı 2023-2025. Ankara, T C Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı.
  2. Akgönül EK (2024) Fiziksel aktivite ve sağlıklı yaşlanma. In Fiziksel Aktivite ve Sağlık-III (Ed. F Hazar):7-22. İstanbul, Efe Akademi.
  3. Alkan A, Öztorun H, Karcı E, Ürün Y, Tuncay G, Yaşar A, Şenler F (2020) The impact of loneliness and cancer diagnosis on cognitive impairment in geriatric patients. J Oncol Sci, 6:65-70.
  4. Alptekin D (2011) Gerontososyoloji ekseninde yaşlılık sürecinin sosyo-ekonomik boyutları. Yardım ve Dayanışma Dergisi, 2:7-15.
  5. Anadolu Kedisi (2017) Kedi ve insan arasındaki etkileşim. https://www.anadolukedisi.com/kedi-ve-insan-arasindaki-etkilesim/ (Accessed 15.12.2025).
  6. Apak E, Aka V (2020) Medyada yaşlı temsillerinin 87 yıllık dönüşümü: Cumhuriyet Gazetesi örneği 1930-2017. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 13:19-26.
  7. APPA (2018) American Pet Products Association National pet owners survey. http://americanpetproducts.org/pubs_survey.asp (Accessed 16.01.2026).
  8. Aslan M, Hocaoğlu Ç (2014) Yaşlılarda intihar davranışı. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 6:294-309.
  9. Braun V, Clarke V (2006). Using thematic analysis in psychology. Qual Res Psychol, 3:77-101.
  10. Crewdson JA (2016) The effect of loneliness in the elderly population: A review. Healthy Aging Clin Care Elderly, 8:1-8.
  11. Cumming E, Henry WE (1961) Growing Old: The Process of Disengagement. New York, Basic Books,
  12. Çunkuş N, Yiğitoğlu GT, Akbaş E (2019) Yaşlılık ve toplumsal dışlanma. Geriatrik Bilimler Dergisi, 2:58-67.
  13. Demirağ H, Hintistan S (2019) Yaşlı sağlığında pet terapi uygulamalarının literatür eşliğinde incelenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi, 22:217-224.
  14. Doğan İA (2020) Yaşlılarda yalnızlık ve sosyal destek. In Pandemi ve Yalnızlık: II. Uluslararası Yalnızlık Sempozyumu Kitabı (Eds E Süleymanlı, B Çakmak, B Dağ):101-112. İstanbul, Üsküdar Üniversitesi Yayınları.
  15. Erol S, Sezer A, Şişman FN, Öztürk S (2016) Yaşlılarda yalnızlık algısı ve yaşam doyumu. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5:60-69.
  16. Ilgaz A, Gözüm S (2020) Kentsel alanda yaşayan yaşlı kadınlarda yalnızlık sıklığı ve etkileyen faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 13:67-73.
  17. Kalaycı E (2022) Yaşlılığa yönelik kavramsal çerçeve: yaşlılığın tarihsel ve toplumsal değişim süreci. Güncel Tartışmalarla Yaşlılık (Ed S Sütçü):11-24. İstanbul, Efe Akademi.
  18. Kalaycı I, Özkul M (2017) Geleneksel kalabilsem modern olabilsem: modernleşme sürecinde yaşlılık deneyimleri. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 8(18):90-110.
  19. Kurt E (2020) Bir eski İstanbul ve ustalar filmi: Hanım. https://www.aksisanat.com/2020/04/26/bir-eski-istanbul-ve-ustalar-filmi-hanim/ (Accessed 15.12.2025).
  20. Kurtkapan H (2018) Yaşlılık sosyolojisi kuramları için bir çerçeve denemesi. İnsan, Toplum ve Spor Bilimleri Araştırma Örnekleri (Ed F Yamaner, E Eyupoglu):249-271. Ankara, Nobel.
  21. Kuruoğlu H, Salman S (2017) Medyada yaşlılık ve Türk sinemasında yaşlılık temsili. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 2(3):1-23.
  22. Martinez N, Heredia N (2021) Attitude and fear regarding death in older adult people. EMPIRIA, 51:45-62.
  23. Olca SP, Güloğlu B (2025) Evcil hayvan sahibi bireylerin depresyon, stres ve anksiyete düzeyinin incelenmesi. Aydın Sağlık Dergisi, 11:63-74.
  24. Öze N (2025) Yaşlılık ve teknoloji üzerine sistematik literatür analizi. Yeni Medya, 18:446-467.
  25. Öztürk Haney M, Bahar Z, Beşer A, Açıl D, Yardımcı T, Çömez S (2017) Factors related to loneliness among the elderly living at home in Turkey. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 11:71-78.
  26. Özütürker M (2021) Yaşlı ayrımcılığı. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17:3043-3056.
  27. Sözal S, Ergün Y (2021) Yaşlı bireylerde istismar, depresyon ve sosyal destek arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Lefkoşa, KKTC, Yakın Doğu Üniversitesi.
  28. Su Y, Rao W, Li M, Caron G, D’Arcy C, Meng X (2023) Prevalence of loneliness and social isolation among older adults during the COVID-19 pandemic: A systematic review and meta-analysis. Int Psychogeriatr, 35:229-241.
  29. TÜİK (2024) Türkiye İstatistik Kurumu Aktif Yaşlanma Endeksi. https://data.tuik.gov.tr (Accessed 01.12.2025).
  30. Uren C (2025) Türkiye’nin kedileri dünya gündeminde: Bu yakınlık büyüleyici. https://tr.euronews.com/kultur/2025/01/04/turkiyenin-kedileri-dunya-gundeminde-bu-yakinlik-buyuleyici (Accessed15.12.2025).
  31. Van As BAL, Imbimbo E, Franceschi A, Menesini E, Nocentini A (2022) The longitudinal association between loneliness and depressive symptoms in the elderly: A systematic review. Int Psychogeriatr, 34:657-669.
  32. Voss P, Bodner E, Rothermund K (2018) Ageism: The relationship between age stereotypes and age discrimination. In Contemporary Perspectives on Ageism (Eds L Ayalon, C Tesch-Römer):11-31. Cham, Springer.
  33. Walsh K, Scharf T, Keating N (2017) Social exclusion of older persons: A scoping review and conceptual framework. Eur J Ageing, 14:81-98.
  34. Yanguas J, Pinazo-Hernandis S, Tarazona-Santabalbina FJ (2018) The complexity of loneliness. Acta Bio Med, 89:302-314.
  35. Yaylagül NK, Barlın H, Kırışık H (2021) Yaşlılıkta sosyal dışlanma araştırmaları: Bir içerik analizi. Tıbbi Sosyal Hizmet Dergisi, 17:197-213.
  36. Yelboğa N (2018) Yaşlı ayrımcılığı ve kadının dışlanması. Sosyal Çalışma Dergisi, 2:51-64.
  37. Yerli G (2017) Yaşlılık dönemi özellikleri ve yaşlılara yönelik sosyal hizmetler. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10:1278-1287.
  38. Yıldırım A (2021) Sosyal politika kapsamında Türkiye’de yaşlanmaya ilişkin ulusal düzeydeki düzenlemeler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10:1889-1909.
  39. Yılmaz MS, Mermutlu A (2023) Yaşlı bireylerde yaşlılık algısı ve ölüm kaygısı. Olgu Sosyoloji Dergisi, 2:47-58.
  40. Yılmaz ÖÜE (2018) Huzurevinde kalan yaşlılarda depresyon ve benlik saygısı ilişkisi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 8:553-578.
  41. Zıplar ÜT (2015) Dünyada ve Türkiye’de yaşlılık hizmetleri. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6:173-194.