KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 2

2018 ve 2024 Fen Bilimleri dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi

Comparative analysis of the 2018 and 2024 Science Course curriculums

Hilal Demirel(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0003-2731-8521
Süleyman Yaman(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)
Şadiye Karaşah Çakıcı(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ)0000-0002-6673-6366
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgulara göre 2018 programı ahlaki bütünlüğü olan, öz farkındalığı olan bireyler yetiştirmeyi ve bilimsel okuryazarlığı geliştirmeyi hedeflerken, 2024 programı öğrenci merkezli ve bütüncül bir eğitim anlayışını benimsemiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı nitel araştırma kapsamında doküman analizi yaklaşımı kullanılarak karşılaştırılmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada her iki program da amaçları, içeriği, öğretme-öğrenme süreçleri ve ölçme-değerlendirme açılarından ayrıntılı olarak incelenmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgulara göre 2018 programı ahlaki bütünlüğü olan, öz farkındalığı olan bireyler yetiştirmeyi ve bilimsel okuryazarlığı geliştirmeyi hedeflerken, 2024 programı öğrenci merkezli ve bütüncül bir eğitim anlayışını benimsemiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2018 Verileri
⚙️Değişkenler:Öğretim Programı · Hedef · İçerik

Özet

Bu çalışmada 2018 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı nitel araştırma kapsamında doküman analizi yaklaşımı kullanılarak karşılaştırılmıştır. Çalışmada her iki program da amaçları, içeriği, öğretme-öğrenme süreçleri ve ölçme-değerlendirme açılarından ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bulgulara göre 2018 programı ahlaki bütünlüğü olan, öz farkındalığı olan bireyler yetiştirmeyi ve bilimsel okuryazarlığı geliştirmeyi hedeflerken, 2024 programı öğrenci merkezli ve bütüncül bir eğitim anlayışını benimsemiştir. İçerik açısından 2018 programı disiplinlerarası ve sorgulamaya dayalı öğrenmeyi vurgularken, 2024 programı bilimsel sorgulama, mühendislik tasarımı ve beceri temelli öğrenme yaklaşımlarını vurgulamıştır. Öğretme-öğrenme süreçleri açısından 2018 programı sonuç odaklı bir yapıya sahipken, 2024 programı tema ve ünite temelli bir yapı sergilemiştir. Ölçme ve değerlendirme açısından, 2018 programı esnek ve çok yönlü değerlendirme yöntemlerini vurgularken, 2024 programı biçimlendirici ve beceri odaklı bir değerlendirme yaklaşımına dayanmaktadır. Ayrıca, 2024 programına 64 yeni kavram eklendiği ve 35 kavramın 2018 programıyla benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. *Bu çalışmanın bir kısmı Ordu Üniversitesi Uluslararası Bütünleşik Sosyal Araştırmalar ve Disiplinlerarası Çalışmalar Kongresi'nde (ISRIS)bildiri özeti olarak sunulmuştur.

Abstract

This study compares the 2018 Science Course Curriculum and the 2024 Türkiye Century Education Model Science Course Curriculum using a document analysis approach within the scope of qualitative research. In the study, both programs were analyzed in detail in terms of their objectives, content, teaching-learning processes, and measurement and evaluation. The findings revealed that the 2018 program aimed to raise individuals with moral integrity and self-awareness and to develop scientific literacy, while the 2024 program adopted a student-centered and holistic educational approach. In terms of content, the 2018 program emphasized interdisciplinary and inquiry-based learning, while the 2024 program emphasized scientific inquiry, engineering design, and skill-based learning approaches. In terms of teaching-learning processes, the 2018 program had an outcome-focused structure, while the 2024 program exhibited a theme- and unit-based structure. In terms of measurement and evaluation, the 2018 program emphasizes flexible and multifaceted assessment methods, while the 2024 program is based on a formative and skill-focused assessment approach. Furthermore, it was determined that 64 new concepts were added to the 2024 program, and 35 concepts were similar to the 2018 program.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demirel, H., Yaman, S., Çakıcı, Ş. K. (2026). 2018 ve 2024 Fen Bilimleri dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 2. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1831020

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Arsal, Z. (2014). İlköğretim fen ve teknoloji dersi öğretim programı kazanımlarının yapılandırmacılık ilkelerine göre değerlendirilmesi. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 2(3), 1-14.
  2. Ateş, H. (2019). Fen bilimleri dersi öğretim programının sürdürülebilir kalkınma eğitimi açısından analizi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 101-127. https://doi.org/10.23891/efdyyu.2019.120
  3. Aydın, S., ve Özmüş, G. S. (2024). 7. sınıf fen bilimleri ders kitabındaki deneysel içeriklerin 21. yüzyıl becerileri açısından incelenmesi: Işığın madde ile etkileşimi ünitesi. Uluslararası Eğitim Bilim ve Teknoloji Dergisi, 10(1), 1-23.
  4. Bahar, M., Yener, D., Yılmaz, M., Emen, H., ve Gürer, F. (2018). 2018 fen bi̇li̇mleri̇ öğreti̇m programi kazanimlarindaki̇ deği̇şi̇mler ve fen teknoloji̇ matemati̇k mühendi̇sli̇k (STEM) entegrasyonu. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 702-735. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.-412111.
  5. Balcı, R.S. (2024). Ortaokul 5, 6, 7, 8. sınıf fen bilimleri ders kitaplarının alana özgü beceriler bakımından incelenmesi.(Yüksek Lisans Tezi). Balıkesir Üniversitesi.
  6. Baş, M. (2017). 2009 ve 2015 ilkokul matematik dersi öğretim programları ile 2017 ilkokul matematik dersi öğretim programı karşılaştırması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 1219-1258.
  7. Başar, T., ve Demiral, Ü. (2020). 2013, 2017 ve 2018 fen bilimleri dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(1), 261-292. https://doi.org/10.19171/uefad.600882
  8. Bloom, B. S., ve Krathwohl, D. R. (1956). Taxonomy of educational objectives; the classification of educational goals by a committee of college and university examiners. Handbook I: Cognitive Domain. Longmans, Green.
  9. Bobbitt, J. F. (2017). Eğitim programı, (Çev: M. E. Rüzgar), Pegem Akademi.
  10. Bowen, G. A. (2005). Preparing a qualitative research—based dissertation: Lessons learned. The Qualitative Report, 10, 208-222.
  11. Çil, E., ve Çepni, S. (2018). STEM eğitiminde ölçme ve değerlendirme. S. Çepni (Ed.), Kuramdan uygulamaya STEM eğitimi içinde (s. 555-604). Pegem Akademi.
  12. Demir, E., ve Nakiboğlu, C. (2021). 2018 yılı fen bilimleri dersi öğretim programı’nın kimya konuları bağlamında incelenmesi. Türkiye Kimya Derneği Dergisi Kısım C: Kimya Eğitimi, 6(1), 23-70.
  13. Demirel, Ö. (2015). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. Pegem Akademi.
  14. Demirezen, S., ve Kaya, E. (2022). Sosyal bilgiler ve fen bilimleri öğretim programı ve ders kitaplarında çevre konuları. Journal of Education and New Approaches, 5(2), 240-265.
  15. Deveci, İ. (2018). Türkiye’de 2013 ve 2018 yılı fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel öğeler açısından karşılaştırılması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 799-825.
  16. Erdoğan, Y. (2019). Türkiye’nin (2018) fen bilimleri dersi öğretim programı ile Japonya’nın (2008) fen dersi öğretim programlarının karşılaştırılması [Doktora tezi]. Sakarya Üniversitesi.
  17. Erduran-Avcı, D., ve Kaya, E. (2020). Challenges in implementing the 2018 science curriculum: Teachers’ perspectives. Educational Sciences: Theory ve Practice, 20(3), 1-15. https://doi.org/10.12738/estp.2020.3.001
  18. Forster, N. (1994). The analysis of company documentation. In C. Cassell ve G. Symon (Ed.), Qualitative methods in organizational research, a practical guide (s. 147-166). Sage Publication.
  19. Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. In N. K. Denzin ve Y. S. Lincoln (Ed.), Handbook of Qualitative Research (s. 105–117). Sage Publication.
  20. Millî Eğitim Bakanlığı.(1948). İlkokul programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  21. Millî Eğitim Bakanlığı.(1968). İlkokul fen bilgisi dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  22. Millî Eğitim Bakanlığı.(2000). İlköğretim fen bilgisi dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  23. Millî Eğitim Bakanlığı.(2005). İlköğretim fen ve teknoloji dersi öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  24. Millî Eğitim Bakanlığı.(2013). Fen bilimleri dersi öğretim programı (3–8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  25. Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (3. 4. 5. 6. 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  26. Milli Eğitim Bakanlığı. (2024). 2024 Türkiye yüzyılı maarif modeli fen bilimleri öğretim programı (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı.
  27. Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Sage Publication.
  28. Oliva, P. F., & Gordon, W. R. (2018). Program ve öğretimin tanımlanması. (Çev. K. Gündoğdu). Program geliştirme içinde (s. 1-23). Pegem Akademi.
  29. Kalaycı, N., ve Yıldırım, N. (2020). Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı analizi ve değerlendirilmesi (2009-2017-2019). Trakya Eğitim Dergisi, 10(1), 238-262.
  30. Kara, S., ve Aktürkoğlu, B. (2019). İlkokul fen bilimleri ders kitaplarında kavram yanılgılarına neden olabilecek sözel ve görsel içerik. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi,13(1), 234-259. https://doi.org/10.17522/balikesirnef.523827.
  31. Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayın Dağıtım.
  32. Karalı, Y., Palancıoğlu, Ö. V., ve Aydemir, H. (2021). Türkiye ve Singapur ilkokul fen bilimleri öğretim programlarının karşılaştırılması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(1), 866-888.
  33. Keleş, P. U. (2017). 2017 fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında beşinci sınıf fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 121-142.
  34. Keskinkılıç Yumuşak G. (2017), 2005 fen ve teknoloji ve 2013 fen bilimleri öğretim programı madde ve değişim öğrenme alanı kazanımlarının karşılaştırmalı analizi. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 6(2), 596-613. https://doi.org/10.14686/buefad.289474
  35. Kıyıcı, F. B., ve Atabek Yiğit, E. (2023). Fen bilimleri dersi öğretim programında yer alan çevre kazanımlarının incelenmesi: Brezilya ve Türkiye karşılaştırması. Trakya Eğitim Dergisi, 13(1), 593-605.
  36. Klenke, K. (2016). Qualitative ınterviewing in leadership research. ın qualitative research in the study of leadership (pp. 123-150). Emerald Group Publishing Limited.
  37. Koca, M., Karabulut, B., ve Türkoğlu, İ. (2021). Güncellenen 2018 fen bilimleri öğretim programına ilişkin fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri: Malatya ve Diyarbakır örneği. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31 (2), 717-730. https://doi.org/10.18069/firatsbed.823831
  38. Özcan, C., ve Kaptan, F. (2019). 2018 fen bilimleri öğretim programının fen bilimleri için uyarlanmış bloom taksonomisine göre incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(2), 78-90.
  39. Özcan, H., ve Koştur, H. İ. (2019). Fen bilimleri dersi öğretim programı kazanımlarının özel amaçlar ve alana özgü beceriler bakımından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 9(1), 138-151.
  40. Saraç, E., ve Yıldırım, M. (2019). 2018 fen bilimleri dersi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Academy Journal of Educational Sciences, 3(2), 138-151. https://doi.org/10.31805/acjes.641002
  41. Sıcak, A., ve Arsal, Z. (2013). 5. sınıf fen ve teknoloji öğretim programı canlılar dünyasını gezelim tanıyalım ünitesinin eğitsel eleştiri modeline göre değerlendirilmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 1(1), 157-175.
  42. Sönmez, V., ve Alacapınar, G. F. (2015). Örnekleriyle eğitimde program değerlendirme. Anı Yayıncılık.
  43. Şimşek, A., ve Şimşek, H. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayınları.
  44. UNESCO. (2022). Education for sustainable development: A roadmap. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
  45. Ültanır, G. (2016). Program değerlendirme. Nobel Yayıncılık.
  46. Ünsal, İ., ve Bakar, E. (2022). Fen bilimleri dersi öğretim programı ve fen bilimleri ders kitaplarında stem eğitim yaklaşımının yeri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 623-647.
  47. Varış, F. (1998). Eğitimde program geliştirme teori ve teknikler. Ankara Üniversitesi Yayınları.
  48. Yıldırım A., ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
  49. Yolcu, H. (2019). İlkokul öğretim programı 3 ve 4. sınıf fen bilimleri dersi kazanımlarının revize edilmiş bloom taksonomisi açısından analizi ve değerlendirilmesi. İlköğretim Online. 253-262. https://doi.org/10.17051/ilkonline.2019.527214
  50. Yüksel, İ. (2020). Fen bilgisi eğitimi anabilim dalı’ndaki öğretmen adaylarının kaynakların tasarruflu kullanımı hakkındaki görüşleri. OPUS International Journal of Society Researches, 15(22), 1015-1030. https://doi.org/10.26466/opus.648555
  51. Bahar, M., Yener, D., Yılmaz, M., Emen, H., ve Gürer, F. (2018). 2018 fen bi̇li̇mleri̇ öğreti̇m programi kazanimlarindaki̇ deği̇şi̇mler ve fen teknoloji̇ matemati̇k mühendi̇sli̇k (STEM) entegrasyonu. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 702-735. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.-412111.