KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Avrasya Etüdleri / 2026 / Sayı: 66

ARŞİV KAYITLARI IŞIĞINDA FİLİSTİN’E YAHUDİ GÖÇÜ VE İNGİLTERE’NİN “WHITE PAPER” BELGELERİ (1922-1939)

Yusuf Dinçel(POLİS AKADEMİSİ)0000-0002-2615-6025
Sayfa
1–24
Yayın Tarihi
2026-10-23
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, İngiliz mandası döneminde ilan edilen White Paper’lar, İngiliz politikasının çelişkili yönlerini ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İngiltere’nin 1917’de Balfour Deklarasyonu’nu ilan etmesinin akabinde, Filistin’i fiili bir şekilde işgal etmesiyle, Filistin’de etkileri açık bir şekilde bugün dahi devam eden bir süreç başlamış oldu.
📊
Temel Bulgular & Veri:Balfour Deklarasyonu ile İngiltere, Filistin’de bir Yahudi yurdu kurulması için elinden gelen bütün gayreti sarf edeceği vaadini vermiştir. 1922 yılında İngiliz mandasının Filistin’de kurulmasının ardından, Araplar ile Yahudiler arasındaki gerilimli ortamın, çatışmaya döndüğü bilinmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, İngiliz mandası döneminde ilan edilen White Paper’lar, İngiliz politikasının çelişkili yönlerini ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İngiltere · Filistin · Siyonizm

Özet

İngiltere’nin 1917’de Balfour Deklarasyonu’nu ilan etmesinin akabinde, Filistin’i fiili bir şekilde işgal etmesiyle, Filistin’de etkileri açık bir şekilde bugün dahi devam eden bir süreç başlamış oldu. Bu çalışmada, İngiliz manda yönetimi altındaki Filistin’de cereyan eden gelişmeler, White Paper belgeleri üzerinden ele alınmıştır. Ayrıca çalışmada İngiliz ve Milletler Cemiyeti arşiv belgelerinin kullanılması, hadiselere ilk elden bakabilme fırsatı sunmaktadır. Balfour Deklarasyonu ile İngiltere, Filistin’de bir Yahudi yurdu kurulması için elinden gelen bütün gayreti sarf edeceği vaadini vermiştir. 1922 yılında İngiliz mandasının Filistin’de kurulmasının ardından, Araplar ile Yahudiler arasındaki gerilimli ortamın, çatışmaya döndüğü bilinmektedir. İngiltere, bölgede Yahudi göçlerini engellemeden Arapları sakinleştirmenin yollarını aramaktaydı. Bu doğrultuda ilk olarak 1922 yılında Winston Churchill tarafından “Churchill White Paper” adı verilen bir belge yayınlanmıştır. Ancak bu belge istenen neticeyi vermemiştir. Bölgede gerçek bir barışın tesis edilmesi amacından uzak bir şekilde, Siyonist Örgüt ile iş birliği içerisinde hareket eden İngiltere, 1930 yılında bu sefer Passfield adında bir White Paper yayınlamıştır. Ancak yayınlanan bu belge ile bölgedeki iç karışıklıklar sona ermemiştir. Son olarak 1939 yılında yayınlanan MacDonald White Paper ile İngiltere’nin bölgedeki sorumluluklarından kaçmaya çalıştığı müşahede edilmiştir. Sonuç olarak, İngiliz mandası döneminde ilan edilen White Paper’lar, İngiliz politikasının çelişkili yönlerini ortaya koymuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dinçel, Y. (2026). ARŞİV KAYITLARI IŞIĞINDA FİLİSTİN’E YAHUDİ GÖÇÜ VE İNGİLTERE’NİN “WHITE PAPER” BELGELERİ (1922-1939). Avrasya Etüdleri, Sayı: 66, 1–24. https://ajindex.com/articles/1666023

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (59)

  1. Alam, M. Shahid. Israeli Exceptionalism: The Destabilizing Logic of Zionism. Palgrave Macmillan, New York, 2009.
  2. Armaoğlu, Fahir. 19. Yüzyıl Siyasî Tarihi (1789-1914). Kronik Kitap, İstanbul, 2020.
  3. Armaoğlu, Fahir. 20. Yüzyıl Siyasî Tarihi. Alkım Yayınevi, İstanbul, 2012.
  4. Banko, Lauren. “Historiography and Approaches to the British Mandate in Palestine: new questions and frameworks”. Contemporary Levant, 4/1 (2019), ss. 1-7. https://doi.org/10.1080/20581831.2019.1594618
  5. Beckerman-Boys, Carly. “The Reversal of the Passfield White Paper, 1930–1: A Reassessment”. Journal of Contemporary History, 51/2 (2016), ss. 213-233. https://doi.org/10.1177/0022009414559614
  6. British Library: India Office Records and Private Papers, Mss Eur F112/277, Papers on British policy and the Arab movement, 141/380.
  7. British Library: India Office Records and Private Papers, Mss Eur F112/278, Papers written by Curzon on the Near and Middle East, 4-5/348.
  8. British Library: India Office Records and Private Papers, Mss Eur F112/277, Papers on British policy and the Arab movement,11/380.
  9. British Library: India Office Records and Private Papers, Mss Eur F112/277, Papers on British policy and the Arab movement, 228/380.
  10. British Library: India Office Records and Private Papers, IOR/L/PS/10/658, File 756/1917 Pt 2-3 ‘ARAB BULLETIN Nos 66-114’, 169/834.
  11. British Library: India Office Records and Private Papers, IOR/L/PS/10/658, File 756/1917 Pt 2-3 ‘ARAB BULLETIN Nos 66-114’, 252/834.
  12. British Library: India Office Records and Private Papers, IOR/L/PS/10/658, File 756/1917 Pt 2-3 ‘ARAB BULLETIN Nos 66-114’, 306/834.
  13. British Library: India Office Records and Private Papers, IOR/R/15/2/165, File 1/A/42 Palestine disturbances, 200- 202/584.
  14. Cohen, Michael J. “Appeasement in the Middle East: The British White Paper on Palestine, May 1939”. The Historical Journal, 16/3 (1973), ss. 571-596. https://doi.org/10.1017/S0018246X00002958
  15. Ediz, İsmail. “Birinci Dünya Savaşı Sonrasında Filistin’de Toplum ve Siyaset 1919-1922”. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 2/2 (2015), ss. 141-176. https://izlik.org/JA36DU53TF
  16. Deveci, Can. “Filistin’de Churchill Beyaz Belgesinin Yayınlanma Süreci (1921-1922)”. XVIII. Türk Tarih Kongresi. ed. Semiha Nurdan ve Muhammed Özler. 3/235-259. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2022.
  17. Friesel, Evyatar. “Zionism and Jewish Statehood as Expressions of Jewish Modernisation”. Israel Affairs, 30/3 (2024), ss. 381-403. https://doi.org/10.1080/13537121.2024.2342130
  18. Goldschmidt Arthur, Davidson Lawrence. Kısa Ortadoğu Tarihi. (çev: Aydemir Güler), Doruk Yayımcılık, İstanbul, 2008.
  19. Gutwein, Danny. “The Politics of the Balfour Declaration: Nationalism, Imperialism and the Limits of Zionist-British Cooperation”. Journal of Israeli History, 35/2 (2016), ss. 117-152. https://doi.org/10.1080/13531042.2016.1244100
  20. Hourani, Albert. Arap Halkları Tarihi. (çev: Yavuz Alogan), İletişim Yayınları, İstanbul, 2016.
  21. Hughes, Matthew. Britain’s Pacification of Palestine: The British Army, the Colonial State, and the Arab Revolt, 1936-1939. Cambridge University Press, Cambridge, 2019.
  22. Karahan, Semiha. “Siyonist Yahudi Kimliği: Kassız Yahudilikten Steroidli Siyonizme”. Filistin Araştırmaları Dergisi, 17 (2025), ss. 35-66. https://doi.org/10.34230/fiad.1669754
  23. Khalidi, Rashid. “Filistinliler ve 1948: Başarısızlığın Temel Nedenleri”, Filistin Uğruna: 1948’in Tarihini Yeniden Yazmak, ed. Eugene L. Rogan, Avi Shlaim, Küre Yayınları, İstanbul, 2018, ss. 37-66.
  24. Kochavi, Arieh J. “The Struggle Against Jewish Immigration to Palestine”. Middle Eastern Studies, 34/3 (1998), ss. 146-167. https://doi.org/10.1080/00263209808701236 Kolinsky, Martin. “Premeditation in the Palestine Disturbances of August 1929?”. Middle Eastern Studies, 26/1 (1990), ss. 18-34. https://doi.org/10.1080/00263209008700802.
  25. League of Nations Archives (LoNA), C-104-1921_BI, BRITISH MANDATE PGR PALESTINE.
  26. League of Nations Archives (LoNA), C-436-1922-VI_EN, Palestine Mandate.
  27. League of Nations Archives (LoNA), S236/1/25/26, Palestine - The White Paper.
  28. League of Nations Archives (LoNA), R15/1/15385/2413/Jacket3, Protests against the British Mandate for Palestine.
  29. League of Nations Archives (LoNA), R15/1/15385/2413/Jacket1, Protests against the British Mandate for Palestine.
  30. League of Nations Archives (LoNA), R15/1/15385/2413/Jacket2, Protests against the British Mandate for Palestine.
  31. League of Nations Archives (LoNA), S1635/2/28/3, Mandates Section - Partition of Palestine.
  32. League of Nations Archives (LoNA), R18/1/45026/2413, The British mandate for Palestine - Report for 1924.
  33. League of Nations Archives (LoNA), R2283/6A/15281/224/Jacket2, British Mandate over Palestine - Press comments on the situation in Palestine, 6-92.
  34. League of Nations Archives (LoNA), R2283/6A/15281/224/Jacket2, British Mandate over Palestine - Press comments on the situation in Palestine, 93-95.
  35. League of Nations Archives (LoNA), R2283/6A/15281/224/Jacket1, British Mandate over Palestine - Press comments on the situation in Palestine, 3-37.
  36. League of Nations Archives (LoNA), R2284/6A/18930/224, British mandate over Palestine - Report of the Shaw Commission into the disturbances of August 1929.
  37. League of Nations Archives (LoNA), S238/1/27/8, Palestine - Disturbances August 1929 - Roneoed documents containing Press Telegrams, communiqués and Comments.
  38. League of Nations Archives (LoNA), R2286/6A/23373/224/Jacket2, Statements by the British government on its policy in Palestine, October 1930 - Correspondence with individuals, associations, etc.
  39. League of Nations Archives (LoNA), S1637/2/30/2, Mandated Palestine.
  40. League of Nations Archives (LoNA), S309/1/100/2, British mandated area of Palestine - 1936 Disturbances – Extraordinary Session - 1937.
  41. League of Nations Archives (LoNA), R4079/6A/38248/668, Palestine - Petition from Christian and Moslem Communities of Acre.
  42. League of Nations Archives (LoNA), R4079/6A/38140/668, Palestine - White Book issued by United Kingdom Government, 17th May 1939.
  43. League of Nations Archives (LoNA), R4079/6A/38099/668/Jacket1, Palestine - Protestations against the British White Book.
  44. League of Nations Archives (LoNA), R4079/6A/38099/668/Jacket2, Palestine - Protestations against the British White Book.
  45. Mathew, William M. “The Balfour Declaration and the Palestine Mandate, 1917-1923: British Imperialist Imperatives”. British Journal of Middle Eastern Studies, 40/3 (2013), ss. 231-250. https://doi.org/10.1080/13530194.2013.791133
  46. McTague, John J. “The British Military Administration in Palestine 1917-1920”. Journal of Palestine Studies, 7/3 (1978), ss. 55-76. https://doi.org/10.2307/2536201
  47. Mossek, M. Palestine Immigration Policy under Sir Herbert Samuel: British, Zionist and Arab Attitudes. Frank Cass, London, 1978.
  48. Ofer, Pinhas. “The Commission on the Palestine Disturbances of August 1929: Appointment, Terms of Reference, Procedure and Report”. Middle Eastern Studies, 21/3 (1985), ss. 349-361. https://doi.org/10.1080/00263208508700633
  49. Pappe, Ilan. Modern Filistin Tarihi. (çev: Nuri Plümer), Phoenix Yayınevi, Ankara, 2007.
  50. Quigley, John. “Britain and the League of Nations: Was There Ever a Mandate for Palestine?”. Journal of Palestine Studies, 53/2 (2024), ss. 35-49. https://doi.org/10.1080/0377919X.2024.2366771
  51. Shapira, Anita. Land and Power: The Zionist Resort to Force, 1881-1948. (çev: William Templer), Stanford University Press, Stanford, California, 1999.
  52. Sheffer, G. “Intentions and Results of British Policy in Palestine: Passfield’s White Paper”, Middle Eastern Studies, 9/1 (1973), ss. 43-60. https://www.jstor.org/stable/4282453
  53. Şavit, Ari. Vaat Edilmiş Topraklarım: İsrail’in Yükselişi ve Trajedisi. (çev: Serpil Açıkalın Erkorkmaz & Seda Uçar), Tekin Yayınevi, İstanbul, 2015.
  54. The Jewish Chronicle. “The House of Lords and the Mandate; Lord Balfour’s Reply” (23 Haziran 1922), ss. 7-13.
  55. The Jewish Chronicle. “The Jew as M.P.: Interview for the Jewish Chronicle with Mr. Leonard B. Franklin” (18 Ocak 1924), 16.
  56. The Jewish Chronicle, “Palestine Disturbances-Eight Week” (12 Haziran 1936), 11-12.
  57. The National Archive (TNA), Kew, Cabinet Office (CAB) 23/4/48, War Cabinet 274, 175-176.
  58. The National Archive (TNA), Kew, Cabinet Office (CAB) 24/140/79, The Situation in Palestine, 459.
  59. Yavuz, Havva. “Filistin’de Bir Dönüm Noktası: 1929 Batı Duvarı Ayaklanmaları ve Sonrası”. Tarihin Peşinde Uluslararası Tarih ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 31 (2024), ss. 11-27.