KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 21 Sayı: 2

TÜRK HUKUKUNDA EMİSYON TİCARET SİSTEMİ (TR-ETS): TAHSİSATLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ANONİM ŞİRKETLER YÖNÜNDEN ETKİLERİ

Emissions Trading System in Turkish Law (TR-ETS): The Legal Nature of Allowances and Their Effects on Joint-Stock Companies

Emrah Delice(TOKAT GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3457-5710
Sayfa
595–656
Yayın Tarihi
2026-10-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Son olarak, karbon piyasalarında rekabetin korunması ve piyasa suistimallerine yönelik idari yaptırımların etkinliği tartışılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İklim değişikliği ile mücadelede sera gazı emisyonlarının sınırlandırılması amacıyla geliştirilen Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), günümüzde çevresel bir politika aracı olmanın ötesine geçerek karmaşık bir hukuki ve finansal yapıya dönüşmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada ETS’nin tarihsel gelişimi ve işleyiş mekanizmaları ile birlikte, sistemin yapı taşı olan emisyon tahsisatlarının hukuki niteliği üzerindeki teorik tartışmalardan bahsedilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Son olarak, karbon piyasalarında rekabetin korunması ve piyasa suistimallerine yönelik idari yaptırımların etkinliği tartışılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Emisyon Ticaret Sistemi · Tahsisat · Mülkiyet Hakkı

Özet

İklim değişikliği ile mücadelede sera gazı emisyonlarının sınırlandırılması amacıyla geliştirilen Emisyon Ticaret Sistemi (ETS), günümüzde çevresel bir politika aracı olmanın ötesine geçerek karmaşık bir hukuki ve finansal yapıya dönüşmüştür. Çalışmada ETS’nin tarihsel gelişimi ve işleyiş mekanizmaları ile birlikte, sistemin yapı taşı olan emisyon tahsisatlarının hukuki niteliği üzerindeki teorik tartışmalardan bahsedilmektedir. Tahsisatların hukuki niteliği, idari izin ve mülkiyet hakkı görüşleri temelinde, Avrupa Birliği ve Türk hukuku perspektifinden değerlendirilmektedir. Çalışmanın odak noktasını 7552 sayılı İklim Kanunu ile temelleri atılan Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi (TR-ETS) ve bu sistemin anonim şirketler üzerindeki etkileri oluşturmaktadır. Bu kapsamda, tahsisatların anonim şirketlere ayni sermaye olarak getirilmesi, şirket birleşmelerindeki durumu ve yönetim kurulu üyelerinin tahsisat teslim yükümlülüğünden kaynaklanan hukuki sorumlulukları, Türk Ticaret Kanunu hükümleri temelinde ve İş İnsanı Kararı İlkesi ile birlikte değerlendirilmektedir. Son olarak, karbon piyasalarında rekabetin korunması ve piyasa suistimallerine yönelik idari yaptırımların etkinliği tartışılmaktadır.

Abstract

The Emissions Trading System (ETS), developed to limit greenhouse gas emissions in the fight against climate change, has evolved beyond its role as an environmental policy tool to become a complex legal and financial framework. This article examines the historical development and operational mechanisms of the ETS, as well as the theoretical debates surrounding the legal nature of emission allowances, which are the fundamental units of the system. The legal nature of allowances are discussed from the perspectives of European Union and Turkish law, based on the opinions of administrative authorization and property rights. The focus of this study is the Türkiye Emissions Trading System (TR-ETS), established under Law No. 7552, and its effects on joint-stock companies. In this context, the contribution of allowances as capital in kind to joint-stock companies, their treatment in corporate mergers, and the legal liability of members of the board of directors arising from the obligation to surrender allowances are evaluated within the framework of the Turkish Commercial Code and in accordance with the Business Judgment Rule. Finally, the protection of competition in carbon markets and the effectiveness of administrative sanctions against market abuses are examined.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Delice, E. (2026). TÜRK HUKUKUNDA EMİSYON TİCARET SİSTEMİ (TR-ETS): TAHSİSATLARIN HUKUKİ NİTELİĞİ VE ANONİM ŞİRKETLER YÖNÜNDEN ETKİLERİ. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 21 Sayı: 2, 595–656. https://doi.org/10.58820/eruhfd.1974657

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (82)

  1. Adam, Michael, Hentschke, Helmar, Kopp-Assenmacher, Stefan. Handbuch des Emissionshandelsrechts. Berlin: Springer, 2006.
  2. Adıgüzel, Burak, Can, Hasan. “Gayrimenkul Yatırım Ortaklıklarına Ayni Sermaye Getirilmesi”. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 20/2 (2025): 679-714.
  3. Akdağ Güney, Necla. Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu. İstanbul: Vedat Yayıncılık, 2010.
  4. Alışkan, Murat, Özatlan, Yurdal. “Anonim Şirkette Üst Gözetim Görevinin Hukuki Sorumluluk Boyutu”. İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 21/2 (2022): 107-156.
  5. Altay, Sıtkı Anlam. Anonim Ortaklıklarda Yönetim Yetkilerinin Devrinin Sorumluluğa Etkileri, İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2011.
  6. Annunziata, Filippo, “Capital Markets Legislation And Emission Allowances: A Fruitful Marriage?, University of Genoa EUSFIL Law Research Working Paper Series No. 24”, (Erişim Tarihi: 4.6.2026) https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4881066.
  7. Ayaz, Haseeb. “Analysis of Carbon Emission Accounting Practices of Leading Carbon Emitting European Union Companies”. Athens Journal of Business & Economics. 3/4 (2017): 463-486.
  8. Azarkan, Necat. “Delaware Yüksek Mahkemesi’nin Kararları Işığında İşadamı Kararı İlkesi (Business Judgment Rule): İşadamı Kararı İlkesi (Business Judgment Rule): Koruma Kalkanı mı Yoksa Sorumluluk Silahı mı?”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 30/52 (2025): 489-528.
  9. Bahtiyar, Mehmet. Ortaklıklar Hukuku, İstanbul: Beta, 2016.
  10. Bekkhus, Niels B., Van Hecke, Karel. “The European Union Emission Trading Scheme”. Studia Diplomatica. 61/1 (2008): 115-147.
  11. Bocklet, Johanna vd. “The Reformed EU ETS - Intertemporal Emission Trading With Restricted Banking”. Energy Economics. 84 (2019): 1-13.
  12. Böning, Justus, Di Nino, Virginia, Folger, Till. European Central Bank Working Paper Series, Benefits and Costs of The ETS in The EU, A Lesson Learned for The CBAM Design, No 2764/ January 2023, (Erişim Tarihi:1.2.2026) https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/scpwps/ecb.wp2764~3ff8cb597b.en.pdf.
  13. Bryner, Gary J. “Reducing Greenhouse Gas Emissions Through Emissions Trading”. Tulane Environmental Law Journal. 17/2 (Summer 2004): 267-299.
  14. Button, Jillian. “Commodity Or Currency? The Case For an International Carbon Market Based on The Currency Model”. The Harvard Environmental Law Review. 32/2 (2008): 571-596. “CAA Marseille, 7e chambre, 22 décembre 2023, n° 22MA02799” (Erişim Tarihi: 2.6.2026) https://publications-prairial.fr/amarsada/index.php?id=373
  15. Çamoğlu, Ersin. Anonim Ortaklık Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğu. İstanbul: Vedat Kitapçılık, 2010.
  16. Çelik, Aytekin. “Anonim Şirketlerde Ayni Sermaye Taahhütlerinin Yerine Getirilmesine Yönelik İhtiyati Tedbirler”. Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 15/3 (2011): 31-64.
  17. Çetin, Müge. “Gönüllü Karbon Piyasalarında Blokzincir Uygulamaları ve Sermaye Piyasası Hukuku Çerçevesinde Karbon Kredisi Nft’leri”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 16/2 (2025): 613-628.
  18. Çonkar, Halil. Anonim Ortaklıkta Ayni Sermaye. İstanbul: Oniki Levha Yayınları, 2016.
  19. Dales, John. Pollution, Property and Prices. Toronto: University of Toronto Press,1968.
  20. Doğan, Beşir Fatih. “Yönetim Kurulunun Devredilemez Yetkileri ve Yönetim Yetkisinin Devri”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Araştırmaları Dergisi. 18/2 (2012): 609-640.
  21. Doğan, Beşir Fatih, Yıldırım, Rumeysa Betül. “Yönetim Kurulu Üyelerinin Kusursuz Sorumluluğu”. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 11/1 (2023): 67-111.
  22. Driesen, David M. “Emissions Trading Versus Pollution Taxes: Playing Nice With Other Instruments”. Environmental Law. 48/1 (2018): 29-80.
  23. Ellerman, A. Denny, Joskow, Paul L. “The European Union’s Emissions Trading System in Perspective”, (Erişim Tarihi:25.8.2025) https://economics.mit.edu/sites/default/files/2022-09/EU%20Emissions%20Trading%20System%20in%20Perspective.pdf.
  24. Ellerman, A. Denny vd. Markets for Clean Air The U.S. Acid Rain Program. New York: Cambridge University Press, 2000.
  25. Ellerman, A. Denny, Valero, Vanessa, Zaklan, Aleksandar, “An Analysis of Allowance Banking in the EU ETS, European University Institute Working Papers (RSCAS 2015/29)”, (Erişim Tarihi:3.6.2026) https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2631964
  26. Erdem, Nuri. “İklim Değişikliği Düzenlemeleri Çerçevesinde Emisyon Ticareti Sisteminin Ticari İşletmelere Etkileri Üzerine Bir İnceleme”. Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 19/223 (2024): 1197-1240.
  27. ESMA, “Consultation Paper Guidelines for Reporting Under Articles 4 and 12 SFTR, (Erişim Tarihi: 21.8.2025) https://www.esma.europa.eu/sites/default/files/library/esma70-151-1985_consultation_paper_guidelines_on_reporting_under_sftr.pdf.
  28. European Commission, Directorate-General for Climate Action, “Legal Nature of EU ETS Allowances Final Report”, (Erişim Tarihi:27.8.2025) https://data.europa.eu/doi/10.2834/014995.
  29. Fisahn, Andreas. “Probleme des Emissionshandels im Lichte der Europäischen Vorgaben (AB Direktifleri Işığında Emisyon Ticareti Problemleri)”. Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 7/2 (2010- Özel Sayı): 1-20.
  30. Furunza, Marius-Christian. Fraud and Carbon Markets. New York: Routledge, 2013.
  31. Gorzelak, Krzystof. “The Legal Nature of Emission Allowances Following The Creation of a Union Registry and Adoption of MiFID II—Are They Transferable Securities Now?”. Capital Market Law Journal. 9/4 (2014): 373-387.
  32. Göksel, Ali Haydar. İdare Hukuku Çerçevesinde Emisyon Ticaret Sistemi. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2024.
  33. Göktürk, Kürşat, Can, Mehmet Çelebi. “Farklılaştırılmış Teselsülün-Özellikle-Dış İlişki Bakımından Anlamı ve Bankacılık Kanununun Şahsi İflas Sorumluluğu ile Karşılaştırılması”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2/2 (2011): 267.
  34. Haites, Eric. “Carbon Taxes and Greenhouse Gas Emissions Trading Systems: What Have We Learned?”. Taylor & Francis Journals. 18/8 (2018): 955-966.
  35. Helvacı, Mehmet. “Yönetim Kurulu Üyelerinin Hukuki Sorumluluğunda Farklılaştırılmış Teselsül”. Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 2 (2013- Prof. Dr. Oğuz İmregün’e Saygı Sempozyumu): 77-96.
  36. Holligan, Bonnie. “Commodity or Propriety? Unauthorised Transfer of Intangible Entitlements in the EU Emissions Trading System”. The Modern Law Review. 83/5 (2020): 979-1007.
  37. Hondur, Ayşe. “Emisyon Ticaret Sistemi ve Türkiye: Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmelik Taslağı Üzerine Değerlendirme”. Selçuk Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dergisi. 8/2 (2025):85-108.
  38. ICAP, “Emissions Trading and Carbon Tax, Two Instruments, One Goal, Brief 9”, (Erişim Tarihi:2.10.2025) https://icapcarbonaction.com/system/files/document/icap_briefs-en-brief-9.pdf.
  39. Karakurt, Demet Işıl, “AB Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması”, (Erişim Tarihi: 25.10.2025) https://ticaret.gov.tr/data/66040b6613b876cad0db94ae/Ticaret%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20SKDM%20Sunumu_25032024.pdf.
  40. Karaman Coşgun, Özlem. “Anonim Şirketlerde Sermaye Kavramı ve Ayni Sermaye Değerinin Belirlenmesi”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi. 18/2 (2012): 333-347.
  41. Kaya, İsmail. “Anonim Şirket Yönetim Kurulunun Denetim ve Gözetim Görevi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 16/ Özel Sayı (2014): 3261-3286.
  42. Kayıhan, Şaban. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’na Göre Anonim Şirketlerde Üst Gözetim Yükümlülüğü. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2011.
  43. Kotzampasakis, Manolis, Woerdman, Edwin. “The Legal Objectives of the EU Emissions Trading System: An Evaluation Framework", Transnational Environmental Law. 13/2 (2024): 312-336.
  44. La Hoz Theuer, Stephanie vd., “Offset Use Across Emissions Trading System”, (Erişim Tarihi: 3.6.2026) https://icapcarbonaction.com/system/files/document/ICAP%20offsets%20paper_vfin.pdf.
  45. Leal-Arcas, Rafael vd. “The World Trade Organization and Carbon Market Clubs”, Gergetown Journal of International Law, 52/4 (2021): 895-976.
  46. Lynce de Faria, Duarte, “The EU Emission Trading System Tax Regime and the Issue of Unfair Maritime Competition, MDPI Sustainability”, (Erişim Tarihi:1.2.2026) https://www.mdpi.com/2071-1050/16/21/9474
  47. Mace, M. J. “The Legal Nature of Emission Reductions and EU Allowances: Issues Addressed in an International Workshop”. Journal for European Environmental & Planning Law. 2/2 (2005): 123-134.
  48. Manea, Sabina. “Defining Emissions Entitlements in the Constitution of thr EU Emissions Trading System”. Transnational Environmental Law”. 1/2 (2012): 303-323.
  49. Nawrath, Jens. Emissionszertifikate und Finanzverfassung. Berlin: Duncker&Humblot, 2008. Oral, Bahar. “Limited Şirketlerde Yönetim Yetkisinin Devri ve Yetki Devri Halinde Üst Gözetim Yükümlülüğü”. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 13/1 (2025): 453-477.
  50. Özdamar, Mehmet. “6102 Sayılı TTK Hükümleri Çerçevesinde Anonim Şirketlere Ayni Sermaye Konulmasına İlişkin Çeşitli Sorunlar”. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi. 1/1 (2015): 146-153.
  51. Özlük, Betül. “Mülkiyet ve Zilyetlik Üzerine Düşünceler”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 27/1 (2019): 139-166.
  52. Passero, Michelle, “The Voluntary Carbon Market: Its Contributions and Potential Legal and Policy Issues”. İçinde Legal Aspects of Carbon Trading: Kyoto, Copenhangen and Beyond, editör David Freestone, Charlotte Streck, 517-535. Oxford University Press Inc., 2009.
  53. Pigou, Arthur Cecil. The Economic of Welfare. London: Macmillan, 1920.
  54. Pirlot, Alice. “Carbon Leakage and Inernational Climate Change Law”. Transnational Environmental Law. 13/1 (2024): 61-86.
  55. Przybojewska, Ilona, Pyka Michal. “EU Carbon Emission Allowances as Environmental and Financial Instruments – Is It Possible to Kill Two Birds With One Stone?”. Journal of Energy & Natural Resources Law. 42/1 (2024): 1-26.
  56. Pulaşlı, Hasan. 6102 Sayılı Ticaret Kanunu’na Göre Şirketler Hukuku Şerhi (Cilt 3), Ankara: Adalet Yayınevi, 2024.
  57. Pulaşlı, Hasan. “Türk Ticaret Kanunu Tasarısı’na Göre Anonim Şirket Yönetim Kurulu Üyelerinin Özen Yükümlülüğü ve Müteselsil Sorumluluğu”. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 25/1 (2009): 25-63.
  58. Stavins, Robert N. “A Meaningful U.S. Cap and Trade System to Adress Climate Change”. Harvard Environmental Law Review. 32/2 (2008): 293-371.
  59. Swinkels, Laurens. “Trading Carbon Credit Tokens on The Blockchain”. International Review of Economics and Finance. 91 (2024): 720-733.
  60. Taştan, Furkan Güven. “Karbon Kredisinin Hukuki Niteliği ve Mülkiyete Konu Olması”. Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi. 11/2 (2025): 347-367.
  61. Tatlı, Burçak. “Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Üyelerinin ve Yöneticilerin Rekabet İhlallerinden Dolayı Şirketler Hukuku Temelinde Hukuki Sorumlulukları”. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi. 29/4 (2021): 2679-2727
  62. Uyar, Nurcan. Türkiye ve Avrupa Birliği Elektrik Piyasalarında Tüketici Hakları ve Emisyon Tahsisi ile YEK-G Belgesinin Hukuki Niteliği. Ankara: YetkinYayınları, 2022.
  63. van Dyke, Brennan. “Emissions Trading to Reduce Acid Deposition”. The Yale Law Journal. 100/8 (1991): 2707-2726.
  64. Weishaar, Stefan E., Woerdman, Edwin. “Auctioning EU ETS Allowances: An Assessment of Market Manipulation From The Perspective of Law and Economics”. Climate Law, 3/ 3-4 (2012): 247-263.
  65. Wemaere, Matthieu,Streck, Charlotte,Chagas, Thiago “Legal Ownership and Nature of Kyoto Units and Eu Allowances”. İçinde Legal Aspects of Carbon Trading: Kyoto, Copenhangen and Beyond, editör David Freestone, Charlotte Streck, 35-58. Oxford University Press Inc., 2009.
  66. Williams, Cyntia A. “Fiduciary Duties and Corporate Climate Responsibility”. Vanderbilt Law Review. 74/6 (2021): 1875-1916.
  67. WMO/UNEP. Climate Change: The IPCC 1990 and 1992 Assesments. Canada, 1992.
  68. World Bank, “Governance of Emissions Trading Systems”, (Erişim Tarihi:11.10.2025), https://documents1.worldbank.org/curated/en/521071647932365171/pdf/Governance-of-Emissions-Trading-Systems.pdf.
  69. World Bank, “State and Trends of Carbon Pricing”, (Erişim Tarihi: 2.10.2025) https://openknowledge.worldbank.org/bitstreams/152de0c2-e2be-49d6-aec1-3be8ebad4f74/download
  70. Yliheljo, Emilie. ‘The Variable Nature of Ownership of Emission Units in the Intersection of Climate Law, Property Law, and the Regulation of Financial Markets”. Climate Law. 11/1 (2021):45-75.
  71. Zhao, Nan, Sheng, Zhaohan, Yan, Hao. “Emission Trading Innovation Mechanism Based on Blockchain”. Chinese Journal of Population, Resources and Environment. 19/4 (2021): 369-376.
  72. www.anayasa.gov.tr
  73. www.kazanci.com.tr
  74. Bocklet, Johanna vd. “The Reformed EU ETS - Intertemporal Emission Trading With Restricted Banking”. Energy Economics. 84 (2019): 1-13.
  75. Bryner, Gary J. “Reducing Greenhouse Gas Emissions Through Emissions Trading”. Tulane Environmental Law Journal. 17/2 (Summer 2004): 267-299.
  76. Driesen, David M. “Emissions Trading Versus Pollution Taxes: Playing Nice With Other Instruments”. Environmental Law. 48/1 (2018): 29-80.
  77. Ellerman, A. Denny, Joskow, Paul L. “The European Union’s Emissions Trading System in Perspective”, (Erişim Tarihi:25.8.2025) https://economics.mit.edu/sites/default/files/2022-09/EU%20Emissions%20Trading%20System%20in%20Perspective.pdf.
  78. Ellerman, A. Denny vd. Markets for Clean Air The U.S. Acid Rain Program. New York: Cambridge University Press, 2000.
  79. Leal-Arcas, Rafael vd. “The World Trade Organization and Carbon Market Clubs”, Gergetown Journal of International Law, 52/4 (2021): 895-976.
  80. Mace, M. J. “The Legal Nature of Emission Reductions and EU Allowances: Issues Addressed in an International Workshop”. Journal for European Environmental & Planning Law. 2/2 (2005): 123-134.
  81. Stavins, Robert N. “A Meaningful U.S. Cap and Trade System to Adress Climate Change”. Harvard Environmental Law Review. 32/2 (2008): 293-371.
  82. Williams, Cyntia A. “Fiduciary Duties and Corporate Climate Responsibility”. Vanderbilt Law Review. 74/6 (2021): 1875-1916.