Dergiler / Verimlilik Dergisi / 2026 / Cilt: 60 Sayı: 4

Kasko Branşı Farklı Araç Tipleri ve Finansal Verimlilik Üzerine ÇKKV Temelli Bir Araştırma

A MCDM-Based Study on the Comprehensive Auto Insurance Sector, Different Vehicle Types, and Financial Efficiency

Hakan Özcan(İSTANBUL GELİŞİM ÜNİVERSİTESİ, UYGULAMALI BİLİMLER YÜKSEKOKULU)0000-0002-4000-9830
Mehmet Zafer Taşcı(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ, ZARA VEYSEL DURSUN UYGULAMALI BİLİMLER YÜKSEKOKULU, SİGORTACILIK BÖLÜMÜ)0000-0001-5848-259X
Sayfa
1123–1140
Yayın Tarihi
2026-10-21
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma bulgularının tutarlılığının test edilmesi amacıyla farklı kriter ağırlıkları ve farklı çkkv yöntemlerine dayalı duyarlılık analizi yapılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türk sigorta sektöründe kasko branşında farklı araç tiplerinin operasyonel ve finansal verimliliğini analiz ederek, uzun vadeli kârlılık ve teknik denge açısından en sürdürülebilir performansa sahip araç segmentini belirlemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Ayrıca araç segmentleri arasında performans farklılıklarının ortaya konulması hedeflenmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma bulgularının tutarlılığının test edilmesi amacıyla farklı kriter ağırlıkları ve farklı çkkv yöntemlerine dayalı duyarlılık analizi yapılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2020–2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Kasko Sigortası · ÇKKV · CRISUS

Özet

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Türk sigorta sektöründe kasko branşında farklı araç tiplerinin operasyonel ve finansal verimliliğini analiz ederek, uzun vadeli kârlılık ve teknik denge açısından en sürdürülebilir performansa sahip araç segmentini belirlemektir. Ayrıca araç segmentleri arasında performans farklılıklarının ortaya konulması hedeflenmektedir. Yöntem: Çalışmada, 2020–2024 dönemine ait veriler kullanılarak çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı benimsenmiştir. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinde CRISUS yöntemi, alternatiflerin sıralanmasında ise ARTASI yöntemi kullanılmıştır. Analizde hasar/prim oranı, hasar frekansı, ortalama hasar maliyeti, poliçe başı prim, eksper maliyeti, kapatma hızı ve mağdur yoğunluğu kriterleri dikkate alınmıştır. Çalışma bulgularının tutarlılığının test edilmesi amacıyla farklı kriter ağırlıkları ve farklı çkkv yöntemlerine dayalı duyarlılık analizi yapılmıştır. Bulgular: Elde edilen bulgular, tüm dönem boyunca en yüksek ağırlığa sahip kriterin poliçe başı prim olduğunu göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, otobüs (31+ koltuk) segmenti en yüksek performansı gösterirken, kamyon segmenti en düşük performansa sahiptir. Traktör ve taksi segmentleri de yüksek performans sergilemiştir. Özgünlük: Çalışma, araç segmenti temelli performans analizine odaklanması ve CRISUS ile ARTASI yöntemlerini entegre etmesi açısından literatüre katkı sağlamaktadır.

Abstract

Purpose: This study aims to analyze the operational and financial efficiency of different vehicle types in the comprehensive motor insurance branch in Türkiye and to determine the most sustainable vehicle segment in terms of long-term profitability and technical balance. It also seeks to reveal performance differences among vehicle segments. Methodology: The study adopts a multi-criteria decision-making (MCDM) approach using data from the 2020–2024 period. The CRISUS method is employed to determine criterion weights, while the ARTASI method is used to rank alternatives. The analysis includes criteria such as loss/premium ratio, loss frequency, average loss cost, premium per policy, expert cost, claim closing speed, and victim density. A sensitivity analysis was conducted using different criterion weights and different CCA methods to test the consistency of the study findings. Findings: The results indicate that premium per policy is the most influential criterion throughout the entire period. According to the findings, the bus (31+ seats) segment demonstrates the highest performance, whereas the truck segment shows the lowest performance. Tractor and taxi segments also exhibit relatively high-performance levels. Originality: This study contributes to the literature by focusing on vehicle segment-based performance analysis and integrating CRISUS and ARTASI methods within a single framework.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özcan, H., Taşcı, M. Z. (2026). Kasko Branşı Farklı Araç Tipleri ve Finansal Verimlilik Üzerine ÇKKV Temelli Bir Araştırma. Verimlilik Dergisi, Cilt: 60 Sayı: 4, 1123–1140. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1920088

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (28)

  1. Adalar, I. ve Işık, Ö. (2025). "CRiterion Importance Based on SUm of Squares (CRISUS): A Novel Objective Weighting Method and Its Implementation in Multidimensional Sustainability Performance Measurement", Economic Computation & Economic Cybernetics Studies & Research, 59(2). https://doi.org/10.24818/18423264/59.2.25.13
  2. Aydın Ünal, E. (2025). "Kasko Üretimi Yapan Sigorta Şirketlerin Performansının Hibrit ÇKKV Modeli ile Değerlendirilmesi", Verimlilik Dergisi, 59(1), 77-100. https://doi.org/10.51551/verimlilik.1530339
  3. Baykal, K. ve Bülbül, S. (2016). “Türkiye’de Trafik Sigortalarında Optimal Ödül-Ceza Sistemi Tasarımı: İyi Risk/Kötü Risk Modeli”, Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 8(14), 17-31. https://doi.org/10.14784/jfrs.95682
  4. Bektaş, S. (2026). Yeni Bir Hibrit Karar Verme Modeliyle Finansal Performans Sıralaması: Reasürans Sektörü İçin Crisus-Rawec Hibrid Modeli Uygulaması. Gümüşhane University Journal of Social Sciences, 17(1), 233-249.
  5. Chen, H. ve Zhang, D. (2025). "Ecological Efficiency Evaluation in Petrochemical Enterprises Using Plithogenic-ARTASI Model", Neutrosophic Sets and Systems, 80(1), 36.
  6. Clemente, C., Guerreiro, G.R. ve Bravo, J.M. (2023). "Modelling Motor Insurance Claim Frequency and Severity Using Gradient Boosting", Risks, 11, 163. https://doi.org/10.3390/risks11090163
  7. Çobanoğulları, G., Daldıran, K. ve Daldıran, B. (2026). "Analysis of Innovation Performance of South-Eastern European Countries in Transition Economies: An Application of the Entropy-Based ARTASI Method", Spectrum of Operational Research, 3(1), 193-214. https://doi.org/10.31181/sor31202642
  8. Demiray Erol, E. ve Alma, D. (2016). “KASKO Sigorta Tercihini Etkileyen Faktörlerin Belirlenmesi: Celal Bayar Üniversitesi Personeline Uygulama”, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16(32), 148-167. https://doi.org/10.30976/susead.302140
  9. Eygü, H. ve Soğukpınar, F. (2021). “Araç Sahiplerinin Kasko Sigorta Poliçesi Edinmesinde Etkili Olan Faktörlerin Araştırılması”, İşletme Araştırmaları Dergisi, 4(3), 148-163.
  10. Filiz, Z. ve Şengöz, M. (2010). “Kasko Sigortası Tercihinin Konjoint Analizi İle İncelenmesi”, ISGUC The Journal of Industrial Relations and Human Resources, 12(1), 107-121.
  11. Garrido, J., Genest, C. ve Schulz, J. (2016). "Generalized Linear Models for Dependent Frequency and Severity of Insurance Claims", Insurance: Mathematics and Economics, 70, 205-215. http://dx.doi.org/10.1016/j.insmatheco.2016.06.006
  12. Gül, S. ve Bektaş, S. (2025). "Yeni Bir Hibrit Karar Verme Modeliyle ESG Performans Sıralaması: Bankacılık Sektörü İçin CRISUS-PIV Hibrid Modeli Uygulaması", Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(4), 3557-3579. https://doi.org/10.63556/tisej.2025.1582
  13. Kahreman, Y. (2025). "Investigating the Productive Capacity Performance of E7 Countries Using the WENSLO-ARTASI Model", EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, 42, 154-174. https://doi.org/10.26650/ekoist.2025.42.1614814
  14. Keleş, N. ve Kahveci, A. (2025). "Evaluating the Logistics Performance of the EU Candidate and Member Countries Using the WENSLO and ARTASI Methods", Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 68, 43-66. https://doi.org/10.30794/pausbed.1594714
  15. Kutlu, D. ve Taşçı, M.Z. (2021). “Marka Değeri ve Tüketicinin Sigorta Şirketi Seçimine Etkisi, Sivas İli Örneği”, International Journal of Disciplines Economics & Administrative Scienves Studies, 7(25), 26-36. https://dx.doi.org/10.26728/ideas.382
  16. Müderrisoğlu, Ü. (2020). "Kasko Sigortası", Seçkin Yayıncılık, İstanbul.
  17. Nijkamp, P. ve van Delft, A. (1977). “Multi-Criteria Analysis and Regional Decision-Making”, 8, Springer Science & Business Media.
  18. Pamucar, D., Özçalıcı, M. ve Gurler, H.E. (2025). "Evaluation of the Efficiency of World Airports Using WENSLO-ARTASI and Monte-Carlo Simulation", Journal of Air Transport Management, 124, 102749.
  19. Pamucar, D., Simic, V., Görçün, Ö.F. ve Küçükönder, H. (2024). “Selection of the Best Big Data Platform Using COBRAC-ARTASI Methodology with Adaptive Standardize Intervals”, Expert Systems with Applications, 239. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2023.122312
  20. Rao, R.V. ve Patel, B.K. (2010). "A Subjective and Objective Integrated Multiple Attribute Decision Making Method for Material Selection", Materials & Design, 31(10), 4738-4747. https://dx.doi.org/10.1016/j.matdes.2010.05.014
  21. Shannon, C.E. (1948). "A Mathematical Theory of Communication", The Bell System Technical Journal, 27(3), 379-423. https://doi.org/10.1002/j.1538-7305.1948.tb01338.x
  22. Şentürk, F.K. ve Eker, H.A. (2017). “Algılanan Hizmet Kalitesinin Müşteri Sadakati Üzerine Etkisi: Kasko Sigorta Müşterileri Üzerine Bir Uygulama”, Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 1(1), 54-74. https://doi.org/10.46452/baksoder.372491
  23. Taşcı, M.Z. (2025). “SD SPC ARTASI Entegre ÇKKV Modeli ile Optimal Portföy Seçimi: BIST Otomotiv Sektöründe Bir Uygulama”, Uluslararası Finansal Ekonomi ve Bankacılık Uygulamaları Dergisi, 6(1), 153-176. https://doi.org/10.57085/ufebud.1680005
  24. Taşyürek, H. (2001). "Kasko Sigortası", Seçkin Yayıncılık, İstanbul.
  25. Türkiye Sigorta Birliği (TSB). (2025). "Sigorta Sektörü Mali Tablolar ve İstatistikler: Prim Üretimi Verileri", https://www.tsb.org.tr/tr/istatistik/genel-sigorta-verileri/prim-adet, (Erişim Tarihi: 30.03.2026).
  26. Uluğ, İ. (2001). "Kasko Sigortası Kapsamındaki Rizikolar", Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  27. Yalçın, G.C. ve Edinsel, S. (2025). “Comparing Sustainability in Türkiye and G7 Countries: A Novel Hybrid Method Entropy-ARTASI”, Journal of Turkish Operations Management, 9(2), 301-320. https://doi.org/10.56554/jtom.1599538
  28. Yayar, R. ve Daşcı, A. (2019). “Kasko Sigortası Tercihini Etkileyen Faktörler: Kars İli Örneği”, Bankacılık ve Sigortacılık Araştırmaları Dergisi, 13, 8-21.