Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightSağlamlık testlerinde sektörel sabit etkili regresyon, Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından yayımlanan Risk Eğilim Endeksi'ne (RISE) dayalı davranışsal rejim analizi ve yamuk bulanık AROMAN uzantısıyla bulguların sağlamlığı teyit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Çalışmamız çok-kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden MEREC ve AROMAN'ı birleştirerek Borsa İstanbul 100 (BIST-100) hisseleri için çok boyutlu risk profili oluşturmaktadır. Bu amaçla 1 Ocak 2015 – 30 Nisan 2026 tarihleri arasındaki döneme ait 91 BIST-100 hissesinin günlük fiyat ve hacim verileri kullanılarak yedi risk boyutu hesaplanmıştır: piyasa betası, aşağı yönlü beta, Riske Maruz Değer, Koşullu Riske Maruz Değer, maksimum çöküş, endeksle alt-kuyruk bağımlılığı ve Amihud likidite ölçütü. Elde edilen sonuçlarda MEREC-AROMAN sıralaması klasik CAPM beta sıralamasıyla karşılaştırılmıştır. Buna göre iki sıralama, orta düzeyde bir Spearman korelasyonu (+0,28) gösterse de, teorik açıdan likidite ve kuyruk-riski kanallarından kaynaklanan bir ayrışma söz konusudur. Dahası, 2023 sonrası para politikası normalizasyon döneminde yapılan örneklem-dışı testlerde MEREC-AROMAN sıralaması, gerçekleşen oynaklığı öngörmekte (Mann-Whitney p = 0,033; Holm-düzeltmeli p = 0,065), buna karşın beta sıralaması ters yönde çalışmaktadır. Sağlamlık testlerinde sektörel sabit etkili regresyon, Merkezi Kayıt Kuruluşu tarafından yayımlanan Risk Eğilim Endeksi'ne (RISE) dayalı davranışsal rejim analizi ve yamuk bulanık AROMAN uzantısıyla bulguların sağlamlığı teyit edilmiştir. Çalışmamız likidite-ayarlı çok-boyutlu risk ölçütlerinin rejim-değişikliği ortamlarında tek-faktörlü betadan üstün olduğunu ortaya koyarak ileri ÇKKV'nin finans alanındaki uygulamalarına önemli bir metodolojik katkı sunmaktadır.
Abstract
Our study creates a multi-dimensional risk profile for Borsa Istanbul 100 (BIST-100) stocks combining MEREC and AROMAN from multi-criteria decision-making (MCDM) techniques. For this purpose, 7 risk dimensions were calculated using daily price and volume data of 91 BIST-100 stocks for the period between January 1, 2015- April 30, 2026: market beta, downside beta, VaR, CVaR, max drawdown, lower-tail dependence, Amihud illiquidity. In the results obtained, the MEREC-AROMAN ranking was compared with the classical CAPM beta ranking. Accordingly, although the two rankings show a moderate Spearman correlation (+0.28), there is a divergence stemming theoretically from liquidity and tail-risk channels. Furthermore, in out-of-sample tests conducted during the post-2023 monetary policy normalization period, the MEREC-AROMAN ranking predicts realized volatility (Mann-Whitney p = 0.033; Holm-adjusted p = 0.065), whereas the beta ranking works in the opposite direction. In robustness tests, the robustness of findings was confirmed with sectoral fixed effects regression, behavioral regime analysis based on the Risk Appetite Index (RISE) published by the Central Securities Depository, and trapezoidal fuzzy AROMAN extension. Our study presents an important methodological contribution to advanced MCDM in finance by revealing that liquidity-adjusted multi-dimensional risk measures are superior to single-factor beta in regime-change environments.